ra- -. ^tbrarrr pmnm Pnitreraihr s= ~~ ^ — « Jfc - r r ' -9^ ^^ ^g ' I I ■■ I ■ II 1 1 III M I ■». ■■■■s-Wfn ~M & j» lo. I; mn MEDICO-CHIRURGICA E ANTURACE* Quam, Deo duce & aufpice Dei-para , in auguftiffimo & celeberrimo Ludoviceo Medico Monfpelienfi, tuM conabitur au c TOR Petrus Chatard 5 ex urbe Cap-Fran? ais inlnful&St.Domingue apud Americanos in alma AcademiaTolofanaArtium Libe- ralium Magifter, & a Biennio Medicime Studiofus. Pro Baccalaureatus gradu confequendo. M ON S PELIl, Apud Joannem-Franciscum Picot , Regis 5c Uniwrfitatis Medicin» Typographtim unicum. M. D6C LXXXVIL ■*3 PATRI SUO, MAXEI SUffi. SICUT ET CQNSOBRINjE DILECTISSIMM j GENTII* BE VALLETTE , HAS Studii fui in Arte Medicd primitias ? in aternum amoris & gratitudinis Jignum 9 Dicat & Vovet , Filius obfequentiffimus & propinquus ftudiofiffimus , Petrus Chatard, ^ . "W Xt SSERTATXO- . : M E D I C O - C H I R U R G I C A , \BE JLN TKMJLCE* ORBUS , de quo hic agere mihi animus eft, varia Tortiturnominaapud varios Au&ores. Graecis dicitur anthrax , Latinis carbo & carbunculus , ab Avicennd pruna verb quibufdam afTertio noftra iirmiflimis 'argumenris.noa' fatis comprobata videretur , confulatur illuftr. Sauvagefii 9 Nofol. , in qua videre eft qubd idem cenfeat peritiflimus Auftor. Porrb quo nomine proprie" defignandus fit morbus? Refpondebimus cum Sauvagefio anteponendam efTe vocem , anthrax ; etenim verbum carbo , ligno combufto , & carbun- culus lapidi preriofo defIgnando*infervientia, pejora videntur nomina quam anthrax. His prselibatis : quid intelligendum. eft fub anthracis nomine ? < Definitio & [igna Anthracis. Anthrax eft tumor inflammatorius valde durus , in mucronem elevatus , tenfione , dolore acutiffimo nec-non urente calore ftipatus : haberi poteft tanquam eruptio gan- graenodea fua indole pecuiiari donata , cujus humor acris .& caufticus veram inflammationem efcharoticam efficit. Apparent in medio tumoris una vel plures puftuhe ex quibus brevi fit efchara feu crufta nigra , mollis & fetida. Circumdatur anthrax circulo inflammato coloris rubro- forunei, lividi aut nigrefcentis. Rubor dolor & tenfio inflam- matoria ad partes vicinas faepiflime extenduntur. Erumpit etiam aliquandb fine tumore inflammatorio faltem fenfibili nec - non fme puftula ; fed tantum fub cute diftino-uitur globofum corpus tumidum , vix dolens , cujus apicem tegit macula livefcens , cuticulse non adhserens , qua refe&a, interius macula nigricans , fensus expers , fphacelofa repe- ritur. Anthrax iiie collum & fauces vel oris & maxillse ( 5 ) viciniam pra*cipue obfidet. Tunc temporis seger languet , fomnolentus eft , pulfum habet exilem <3c intermittentem , adeft facies pallida , frigor extremorum, cardialgia , virium fubitanea proftratio, qua? omnia fymptomata segri mortem, intra paucas horas aut diem, praedicant. Adeft etiam inter- dum febricula , & exulceratur anthrax cum tumore phleg- monodeo inaequali circa puftulam nigram , atro-rubro, labiis inverfis , fungofo vei excrefcente , ficco , minime purulento , cancri exulcerati inftar horrendo ; {qCq in yici^. niam diffundit , & partem faciei , ut palpebram occupat. Sic per plures dies perfeverat. Nonnunquam adhuc , licet maxime metuendus , apparet antrhax fine febre , teftante Plinio , cujus opinioni favere videtur Celfus. Verba quoque facit iiiuftrifT. Lieutaud de quadam anthracis fpecie Pro- vinciis meridialibus familiari & prsecipue tra&ui Romano quasque ideb fortafse vocatur (charbon provengal). Erumpit vulgo ut praecedens , quin adfit febris ; fed non asque timendus eft , licet -aliquandb fit periculofiflimus & perni- ciofiflimus , ut monet Auctor. Signis jam memoratis & praefentiam anthracis indicm- tibus , hasc addenda funt, i°. fignum anthracis proprium , eft, pus non emittere, fed gangrsena vitiari; nec intervenit fuppuratio , nifi prius ceciderit efchara , cui tunc plus minufve profundum fuccedit ulcus ; 2°. excitatur pruritus maximus in medio tumoris circulo rubro & inftammato circumdati ; adeo vehemens eft , ut aeger nequeat continere fe , ne fcaipat & fricet : quam partem prurientem duffi fcalpit asger , oboriturpuftula, vel vefkulae aliquando plurer ~ — •-_- ( o exiles , veluti milii femina, quae fi difruptae fuerlnt, apparet fiatim fubtus crufta adufta , valde fimilis igne ambuftis ; 3°. cruftae color eft ut-plurimum cinericius , aliquandb niger , feepe lividus , nonnunquam plombeus ; 4 . cutis anthracis inflammati non feparari poteft , neque huc & illuc diducitur , fedinferiori carni quafi affixa eft ; 5 . adeft ut-plurimiim febris ardens ; 6°. vomitus non rarb fed prsecipue naufeas quafi continuas experitur aeger ; 7 . occurrunt aliquandb tremor ac palpitatio cordis ; 8°. demum, fuperveniunt delirium & convulfiones quae cum naufeis <3c tremore cordis malignitatem anthracis & mortem proxi- mam indicant. Sequitur ex jam di&is , qubd duplex diftingui poflit anthracis fpecies , malignus fcilicet feu peftilens qui fere femper lethalis eft , vel membrum corrumpit ; & femplex vocatus etiam benignus, cujus non eeque difficilis eft curatio. Diftinguitur anthrax fimplex , a maligno , juxta D. de Sauvages , in eo qubd fimplex pandemius non fit , feS. fporadicus , extus promineat cum pulfu febrili & levibus fymptomatibus. Juxta Galenum , alia funt figna ut videre eft ex ipfiffimis ejus verbis in nota relatis ( 1 ). Praeterea ( 1 ) « Quando influens fanguis admodum calidus fuerit , craifus ia » quamcumque pa:tem confeftim fluxerit , illam adurit, ulcufque cruftam » habens efficit. Quidquid autem circumftar in ferventem inflammationem v attollit , 6c valide dolentem. Vocaturautem ille arTe&us anthrax. Qabd » fi influens fanguis niger fit, craffus , feculentus , ac fervidus qualis » eft prior , admixtamque quamdam faniem habeat tenuera , p.uftulas (7) admktendi funt anthraces epidemici, quorum alii funt con- tagiofi , quales in variis peftibus obfervati fuerunt ; alii non contagiofi , quos inter fimplices, Diftinguendi adhuc funtanthraces,in eos qui cum puftulis oriuntur, & in illos qui fine puftulis «erumpunt. Inter primos ftepiflime repe- riuntur fimplices & minus maligni , inter fecundos autem nonnunquam annumerantur peftilentes & illi qui prava? funt indolis. De causd Anthracis. Causa anthracem procreans non femper cognofcitur ; imb , ut-plurimum ignoratur. Quidquid autem certius de illa dici poteft , ni fallor , ad hoc reducitur , qubd fcilicet materies hunc morbum producens , aliquam analogiam habeat cum materie peftem & morbos malignos producente. Etenim primum , faepiftime peftem concomitantur anthra- ces,erumpuntque nonnunquam in morbis malignis macuke nigrae , lividae , gangrsenofas , maxime lethales & ab anthra- cibus non multum difcrepautes ( i ) ; aliunde plura alia » in fuperficie cutis excitat, fimiles his quse ab igne fiunt : quibus ruptis » fub ipfis cruftofiim ulcus invenitur. Eft autem hic affe&us etiam » anthrax. » Galen, Prior fpecies maxime convenire videtur anthracibus malignis , & pof- terior , mitioris indolis malum defignans , anthracibus benignis. ( i) « Je ne fais fi l'on ne pourrait pas rapporter a Ja maladie dont » nous parlons , ces exhanthemes gangreneux qui paraiiTent quelquefois >t tant dans la petite verole que dans les fievres maiignes. » Lieutaud jjricis de Med, prat, , tom, 2. s^r ( 8 ) fymptomata communia habent ilii morbi ; ut vertigines , laflitudines fpontaneas , lipothimias , naufeas , vomitum , praecordiorum ardorem , fomnum laboriofum , delirium , convulfiones , pulfum modb naturalem , faspe debilem & languentem , modb vehementem , demum irregularem , insequalem & intermittentem , &c. Ergb non omninb reji- cienda videtur comparatio. Caufse cognitae non multum etiam inter fe difterunt : nam oritur anthrax , ficut peftis & febris maligna , ex fanguine fervente , cralfo , putrefcente , & in atrae-bilis naturam degenerante , aut atram - bilem cum malignitate conjundtam habente. Sobolefcit adhuc ex intemperantia in viftu , nimirum ex ufu pifcium & carnium putrefadarum , nec-non ex alimentis infuetis quse concoquere non valent fucci gaflrici ; natales fuos debet aliquandb aeri corrupto, qualis videtur aer Carcerum , Nofocomiorum , aliorumve locorum in quibus ftagnant aquae & putrefcunt plantae injedtaque cadavera ; unde frequentior eft anthrax seftate , quam aliis temporibus ; quod quidem non mirum, fi atten- datur qubd tunc aer calidiflimus & miafmatibus ut-pluri- mum inquinatus , humores adurere , corrumpere & depra- vare poteft , aduftoque fanguini materiam anthraces foven- tem prsebere. Accidit etiam anthrax , juxta D. de Sauvages 9 potifiimum pauperibus fordidis , qui carnes animalium , ut vervecum , anthrace defunftorum ( i ) , edunt ; aut qui (i) « Viget adhuc circa Perpinianum opinio ex perdicibus prirnitus in >■> pecora propagari virus carbunculofum , 6c quotquot vervcces biberint eorum ( 9) eorum lanas tra&ant , adipem fundunt ad candelas paran- das ; hinc laniones , coriarii , candelarum opifices huic,- morbo faepius funt obnoxii. Utrum generetur anthrax per congeftionem , aut defluxu fatto ? Noftro faltem judicio , dubitare licet. Attamen luben- tius crederemus , qubd erumpat defluxu fafto , propter faevitiem fymptomatum , mali progrefliis & periculum. Verum fieri adhuc poteft ut tumor paulatim in corpore generetur , .& pravam naturam lapfu temporis induens , fubitb ab interioribus ad exteriora & a membris nobilio- ribus ad ignobiUora propellatur a natura , ubi fupremum gradum pravitatis & malignitatis adeptus eft. Sed de hoc mere conjecturali nullam certitudinem nos habere libenter confitebimur. De prafagiis Anthracis. Qub nigrior eft anthrax , eb pejor ; huic proxime fuccedit lividus & flavefcens ; minus maligni & formi- dandi funt , qui rubicundi & valde inflammati ; nam tunc magis ex natura furunculi participant & ad fuppurationem facilius tendunt laudabilem. Minus perniciofi funt , qui » in rupium foveolis aquam prius a perdicibus deguftatam, tot anthrace » deinceps affici j experimenta a Dd&bre Campagne , Med. Monfp. ia » vico dido Sigean inftituta,& Soc. Reg. Scienc. relata, hanc opinionem w paradoxam , confirmare videntur , ratio vero nulla fuppetit. » Sauvag, Nofa/. , tom. i. B ( io ) parvi 5 quam qui magni & ex parva puftula fubitb ingentem magnitudinem acquirunt. . .. . Sicut & illi qui folitarii, quam quialios anthraces conjundtos habent; nam in fecundo^ cafu major videtnr virus malignitas & timendum eft ne eludat vires naturae & medicamentOrum : exitiofi valde funt illi , qui , ubi erufeuerunt , mox delitefcunt , quin remittatur febris vel fublevetur aeger ; quia tunc faepiffim.e. partes internas & nobiliores occupant : idem metuendum eft de anthracibus in emunftoriis apparentibus , ut. fub axillis , vel poft aures , vel inguinibus ; anthraces qui vifcera obfi- dent , brevi lethifera pariunt fymptomata ; qui partes muf- culofas , ut femur & brachium , occupant, non reformi- dandi funt , juxta Avicennam , etiamfi certam fint adepti vehementiam , & quamdam malignitatem habeant conjunc- tam ; nam illse partes omnem virus adtionem pati pofTunt; prseterea facile exuri , amputari & hujufmodi alia perferre queunt : qui autem partes nervofas obfident , vel lethales funt , vel partis motui aut exercendse fun&ioni obftant ; namque ex corruptione nervi , vel ligamenti alicujus , necefTarib articuli motus remanebit impeditus ; idem dicen- dum eft de illis qui partem aliquam nobilem, vel aliquod organum , puta aurem , vel oculum occupant : rariflim& enim accidit , ut non deftruatur vifio vel auditus , moria- tur-ve seger , fi in fuperciliis , vel partibus aliis adhserentibus , oriatur anthrax. Maxime timenda eft fuffocatio , juxta Celfum , fi circa ftomachum fauees-ve incidit anthrax. Aife- rente Avicenna, anthraces qui in principio funt coloris rubri, quique deinde coloremfubluteum,vel ckrinumcontrahunt, C 11 ) fauftam praebent prognofim , contra autem fi m principio fint nigri, veL lividi , & fubinde nigredo , vel iivor augeatur, mortempraenuntiant, vel faitem partis illius corruptidnem. Sudor mitis & permanens , nec-non naufearum anxieta- tumque cefTatio , qua proportione nafcitur & elevatur anthrax , bonum fignum offerunt : qui enim totus deponi nequit in anthrace inorbificus hurnor , partim fudorum via foras e corpore eliminatur. Evacuationi igitur hujus humoris adverfantur ea omnia quae fpafmum cutis excitant, fovent , iicque fudoris effluxum impediunt : hinc nimius liquidorum motus anthracum maturationi obeft. Minus eft periculum ab anthracibus febribus malignis fupervenienti- bus , quam ab illis , qui hujufmodi febres praecedunt. Qui apparent jam fra£tis vel multum imminutis aegri viribus , funefti reputandi funt. Tandem evanefcunt anthraces ali- quandb , dum fuperveniunt fudores copiofiffimi virium proftratione fiipati. Quidquid tamen ex his omnibus fit hic generatim afferere nobis liceat, quod fit pertimefcendus omnis anthrax , vel etiam benignifiimus. Dc curd Amhracis. Discrimen aliquod ponendum reputo , in curando anthrace maligno & in curando benigno. Cura prioris diffi- cillime obtinetur : quaenam autem imperanda fit diasta difficulter deduci poteft ; haec petenda tantum ex tempe- ramento aegroti , faevitie morbi, intenfitate fymptomatum. Promovenda eft diaphorefis , quam optimam reputamus iu - -^ — M—TC^ Z^ ■■■III lll ll ll 11 n» r -■ .-^-S». ( 12 ) eliminanda\ materie antHraces fovente. Neceflitate urgente, emeticis & catharticis debite evacuandas funt primae viae. Diverfus tandem effe debet remediorum internorum ufus , prout varium eft morbi cui fupervenit anthrax genium. Sic febri malignse aut pefti fi fuperveniat anthrax , tunc tem- poris ad medicarnina illis morbis appropriata recurrendum eft. Verum ante omnia prohibentur a Celfo cibus &vinum, aquam tantum liberaliter epotandam prsefcribit. Quod ad tumoris curam attinet, nihil fatius eft juxta eumdem Celfum , quam hunc protinus adurere. " Neque id j» grave eft , inquit , nam non fentit , quoniam illa caro »? mortua eft. Finifque adurendi eft , dum ex omni parte r> fenfus doloris eft. Tum deinde" vulnus ficut castera adufta »i curandum eft. y> Tanquam remedia fpecifica habet ilia Celfusy quse protinus corruptam partem a viv& refolvunt , ac in eis totam reponit fpem. Sic, Celfi opinioni afTentiens, accelerandam duco carnium mortuarum a vivis feparatio- nem : huic fini conducunt fuppurativa , cauftica , ferrum candens. Suppurativa fmt de genere emollientium ,. qualia cataplafmata e plantis & farinis relaxantibus , unguentum matris , emplaftrum mucilaginum , &c. Maximo dein cum fuccefTu adhibentur cataplafmata maturantia , quibus addi pofFunt anti-putrida , qualia fcordium , piper, theriaca , &c. Ubi autem fieri incipit efchara , inurendus eft anthracis apex cum aqua forti , aqua mercuriali , bulliente oleo , lapide infernali vel alio cauftico. Si efchara citiiis perficiatur, maior crufta evadit , putredinis fetorifqiie minus capax. Notandum tarnen qubd femper adhiberi nequeat hssc ( M ) aduftio , fi faciem , collum , tendineas vel membranaceas partes , articulorum vicinia obfideat anthrax. Cum jam formata & circumfcripta eft efchara , procuranda ejus ablatio , digeftivorum relaxantium , cataplafmatum anodi- norum ufu , imb etiam ferro : utilifllmse fiquidem funt faepe fcarificationes , quandb valde lata , crafTaque eft efchara; ut faniei fub hac ftagnanti, moraque finus alioquin produfturae , concilietur efHuxus. Sunt denique cafus in quibus neceffarise funt profundse fcarificationes , & utiliter adhibetur cauterium aftuale , cum fcilicet timendi locus eft, ne alte , late rapideque ferpat gangrcena. Ubi jam cecidit efchara , curatur ulcus cum unguento segyptiaco , cum mundificativo apii orficinarum , cum balfamo metenfi , &c. Qubd fi verbgangrasna.fapervenerit , tunc adhibenda funt anti-feptica fortiora , qualia aqua vitse camphorata , tinc- tura mirrhse & aloes , aqna phagedenica, balfamum arcsei, oleum effentiale terebenthinse , fal marinum , fal ammonia- cum , acidum nitri duicificatum , aqua rabelii , kina-kina , tam intus quam extus ufurnatus. Si efcharoticorum alio- rum-ve remediorum ope mortuum feparetur a vivo , 8z fuppuratio intermedia inftituatur ; bonum. Malum e contra fi carnes ficcae remaneant , nullumque fit fuppurationis indicium. Cura anthracis benigni fimplicifllma eft, & ad eam obti- nendam fufficit ut - plurimum applicatio cataplafmatum emollientium : attamen ubi ad fuppurationem non vergit , tunc ufurpari debent fcarificationes, butyrum antimonii & alia cauftica in curatione anthracis maligni jam proDouta. ^ ( 14) Profunt adhuc cardiaca ficut & topica fuperius indicata. imprimis autem ad disetam bene ordinatam confugiat aeger, jpotuque copiofo utatur,modoJfinant vires & circumftantise : utiliffimum commendatur in hoc cafu ferum la£tis clarifi- catum in quo infunduntur viginti guttse fpiritus vitrioli <3c quindecim grana nitri purincati pro libris duabus liquoris. Si defit ferum la&is , Jiujus loco prsefcribi po.terit potio ex malorum limoniorum fucco confe&a , abundanter epota. Cum a prava humorum diathefi potius quam a nimia fanguinis copia, oriatur anthrax , inde liquet vense-fefrionem in hac inflammationis fpecie ab aliis tam diversa , plus damni quam commodi allaturam efle : attamen dantur aliquandb circumftantiae fub quibus maximo >eum fuccefTu. inftitui poteft in quibufdam anthracum fpeciebiis , inodo a vigore pulsus indicetur. F I N I $. ( *5 ) ARGUMENTABUNTUR N. N. D. D. PROFESSORES REGIt. N. D. PAULUS-JOSEPHUS DE BARTHEZ .Cancellarius & Judex. N. D. GASPARDUS-JOANNES RENE , Decanus. N. D. ANTONIUS GOUAN , Pro-Decanus. N. D. ERANCISCUS BROUSSONET. N. D. FRANCISCUS VIGAROUS. N. D. JOANNES SABATIER. N. D. JOANNES-CAROLUS DE GRIMAUD. N. D. HENRICUS-LUDOVICUS BRUN. b £ - 03 6 TU^L £T u H ^^Hwax-w r -^- .^Ml- .^*m ^jm. : — =^ sn