tyixfyn (Carta- ykxatanx ffKJtacg / 5. ScmverVirQO ca quae hie fcabentur > alibi vel in Mfe \ vel in libris impreffis invenerit ; fciat me non fua il- #us* fed ilium mea fumpfifle» WN. if$* 4tP* p fob finem* CAPUT L PRECES. REZAR J3J? Per fignum Cruris. f7f. Santa Cruz ta ni gnel meu, inchin ta in pu came meu , montulmoin inchin ca in fenor DIOS, Chao, Vorm cai, Efpiritu fanto cai ta m utii meu. Amen. Pater nofter. J76* Inchin ta in chao huenumo tamle* lu ftfchigepe ta mi uui ; eimi ta mi Reyno inchin mo cupape; chumgechi ta mi piel vemgequei Huenu mapu meu , vemgechi cai vemgepe ta Tue mapu meu: f hai elu- moin ta in vill antft cofque ; perdonanma- moin ta irtpuhuerilcan, chumgechi inchin perdonaquebiin ta in pu huenleteu; lelmo- quilin ta in huerilcanoam ; huera meufmon- tulmoin. Amen, Ave Maria* 777 .ftfchieimt MARiA, DIGS ni gra- cia meu opuleimi , fenor DIOS eimi cgu ta mlei> pu domu meu iod cumeimi , tami pue meu geuyeluchi JESUS cad cumei cai. A fanta M ARI \ DIOS ta rv Huque , inchin tain huerilcavoe chegen utchindugurima- tnoin ta DIOS veula , ape lalin cai, Amen* LI Credo* T4» 3&^d^ Credo. f78. Mupiltun ta DIOS, Chpo meu vill pepilvoe, huenu vemvoe, Tue vemvoecai. Ta in Apo fettor JESU Chrifto meu cai> Vei ta tti mtn votm; Efpiritu fanto meu chegeluyelu ; Virgen fanta MARIA meu geuyelu ; Poncio Pilato ta ni dugu meu cu- tantulgeuyelu, Cruz meu clavos tuculgeu- yelu, lauyelu, rgalgeuyelu cai ; minu Tue meu nauuyelu, culan antu meu laluchi ptt che men mogetuuyelu , prauyelu Huenu meu; villpepiJvoe DIOS Chao ta ni man meuamilelu; vei meu ramtupaialu mogclu- chi die, laluchi che cai, Efpiritu lanto meu mupiltun; fanta Iglefia Carholica; pu fanto ta ni comunion; pu huerilcan ta ni cntugequen; motjetual ta nianca; moll ta in mogeal caw Amen. Decalogus. J79. DIOS tti toquielchi dgu marii : Cft- la uneleluchi dugu quidu DIOS ta ni raqui- geam; rclfie huelumai villpuche tanicu- meleam, Une dugu pii : vill dgu meuiod aiuabimi ta DIOS. Epu dugu pii : jurapra- laiaimu Cula dugu pii : Domingo antft meu, Fiefta meu cai urcutuaimi rami ufchiabium ta Dios* Meli dugu pii: Raquiabimi ta mi Chao, ta mi Nuquc cai. Quechu dugu pii ; lagmchdaiadmi* Cayu dugu pii : nua- laiaimi. ^m^ Hi laiaimi. Relue dugu pii : huenelaiaimi* Pura dugu pii: coilla dgu pilelprtfeiaimi. ' Aitfa dugu pii; ca che m pifiom cufmeien- malaiabimu Mari dugu pii : ca che tti cu- Ilin culmeienmalaiabimi. Vachi mari dugu epu dugu meu tauleign : vill dgu meu iod aiftabimi ta Dios , aiuabimi cai vill puche^ «humgechi quidu aiuuqueimi. 6f6. 603* Quinque Pracepta Ecclefia. f8o* Ta in nuque fanra Iglelia ta ni to- quielchi dgu quechuL Une dugu pii: lli- tugen rneu allcuaimi ta MifTa Domingo atuii Fiefta meu cai; huechun pouai ta mialkii- bieh Epu dugu pii : Tipantu meu quitte- ehi confeflaiaimi; ape lalmi confeflatuaimi? eupa comulgalmi cau Cula dugu pii: qui- ftechi tipantu meu comulgaiaimh Meli du- gu pii: fonca Iglefia ra ni roquielchi ayunaa anrti ayunaiaimi. Quechu dugupii; Diez* mos ; primitias cai eluculliaimL Septem Sacramenta. f8i. Ta inHuque fanta Iglefia ta ni Sa- cramento reluei Unelelu Bautifmo. Epu- lelu Confirmacion. Culalelu Penitencia* Melilelu Comunioru Quechulelu Extrema uncion. Cayulelu Orden Sacerdotal Re« Suelelu Matrimonio. ABus Contviiionis. f%z* Ta in Apo fenor JESU Chrifto, L.1 3 nra* mupin Dios, mupin Che cai, ta in Vem- voe, Montulvoe cai I villchi dgu meu iod aiueimi ta fni venten cumegen meu: veini via Dios ema, Chao ema, Monrulvoe ema, inche aldun cutanduamn vill ta tti piuque meu ta ni pu huerilcan ni via : huerileahiie- laian, huerilcahuelaian/ perdonaen ta Dios* perdonaen fenor JEsU Chrifto , eluaen ta mi gratia ta ni huerilcatunoam* Amen* 66z, Salve Regina. f83- ufchieimi Reyna cutanievoechi Nu- que; inchin ta in mogen, tain cochug^n, ta in ugeigen cai ufchitueimi» Inchin Eva ta ni pu pnen ta in giuntugeel mtmeimi; Eimi meu prarulihuein eyutunmeu guman- quechi vachi gum; gduchi lof meu." Tain ufchindugunmaeteu mai, mi cutanievoechi ge inche meu unolpage; pelelmoin cai JE- SUS bendito mi pue meu geuyelu , deuma rupale tva ta in numqueiauqueel Burenie- voe ema, Cutanievoe ema, quimhuemu- noluch) ullcha ema, Dios tani finta £7uque Dios ta dugunmamoinca. Amen» 666* Interrogatianculce. f84 i gei cam ta Dios? mai Padre. Qui-' «e Dios gei villpepilvoe, vill quimlu, vill mapu mo mlelu cai, 2, Inei cam ta Dios? Huenu mapu,Tue mapu, vill caque dgu Vemvoe, Eltuquelu Toquiquelu cai j Dios pigei, 3. ^040 f45 ?. Antu, cuyen, huagln , armco,talca, piHanDios cam ve? mu P,e, vill vachi dgu Dios gelai, huelu Dios ni elel, Dios ni ve- mel ta ni curtieleam vill pu Che* 4* Mivui camta Dios? Quine Diosmtn* f. Mivui Perfona? cula Perfona* Unele- lu Perfona Dios Chao pigei,- epulelu Dios votm 5 culalelu Dios Efpiritu ftnto pigelu: moll quine Perfona ca Perfona gei, huelu cal^ios no: Quine Dios mtn* 6. Veichi cula Perfona meu chuchi Per- fona Chegepauyei inchin ni via? Epulelu Perfona Dios votm Virgen MARIA ni puc tneu chegetuu 7. Iriei pigei veichi Dios votm deuma ta lii chegeuyeum ? Senor JEfu Chrifto. 8. Santa Maria chem ni via cam Virgen pigei? San Jofeph ta ni pinom mo rume, peancagelai : Virgen fanta Maria Efpiritu ftnto ni graeia mo conibuL 9 Lai' cam Senor JESU Chrifto quine cruz meu inchin ni via? mai P*e, ta ni an- caem lai fenor JEfu Chrifto; ta ni pllu> tft ni Diosgen cat pepi lalai. 10. Chem ni via cam lai fenor JEfu Chri- fto ? inchin ta in perdonageam ta in pu huerilcan ; ta in pounoam cai ktal mapu meu* 1 1. Mogetui cam ta fenor JEfu Chrifto? mai P*e. culan antu meu mogetui fenor Je* fii Qirifto; veimo pratui Huenu mapu meu, LI 4 avk f44 ^fe t d^ avle vachi mapu rarotupaialu vill pu die tti pu huerilcan. 12. Lale ta cume que che ta ni anca,cheu cam poualu tti pirn egn? Dios tti mapu meu, abnoalu ta ni tuuun; ta ni tepen; ta ni cu» tnelen egn cai» »3 Lale huera que che ni anca; cheu cam poualu ni pllu egn ; alhue ni ktalma- pu meu, avnoalu ta ni ptegen, ta ni alim. gen, ta ni hueralen ego cai, * 14» Lai cam inchin ta in pllu/ muP»e. lalai inchin ta in pllu cahuellu ta ni plld vemgdu ; ta in laluehi anca cai afle vachi mapu, mogetualu. .1;» Rgi Mifla mo pramgele fanta Ho- flia , Caliz cai; inei cam veimo mlei? feno* JESU Chrifto ta ni anca, ta ni mollbun, ta tti pllu , vill ta ni Chefjen , Diostten cai veimo mlei» 16» Vill vachi dgu mupiltubimn cam? maiP.e. vill quimlu, vill pepilvoe,pepi coi* Uatunolu cai Dios ta ni pin mo» 17» Chumgcchi quimimn ta pielgen tva ta Dios? vamgechi gnelift mo ta fanta Igle* fia Catholica» ° 18» Chem cam ta fanta Iglefia Catholica? Vill pu Chriftianogduchi Che ta ni tauden, nielu ta tti unen Apo lertor JESU Chrifto; ta tti man Apo Roma Cara meii mlequelu- ehi fanto fumo Pontifice» »5>. 4fe#dK» US Niei cam fanta Iglefia Catholica cume que ampin inchin ta in pllu ni ampigeam?mai P*e. Relue Sacramento. 20. Ineielpabilaveichi Relue Sacramen- to ? Senor JEfu Chrifto. 2u Chumal? Dituam Dios tti gracia* aau Chumai chei quine Chriftiano che ta ni perdonajjeam ni pu huerilcan ; ta ni pounoam cai ktal mapu meu? Miflan Pa- tiru meu confeflaialu vill ni pu huerilcan; buerilcahuelaian pialu Dios ni via ni duatm M% Chumai chei genoluPatiru ta ni con- feflaiam ? Re aiubiel mo ta Dios ni Dios- gen ni via ; udebipe vill ta ni pu huerilcan, 6f5* 660. 66i. 66z. 66%. 664, 58* CAPUT II. Tres SermoneS) quibus di&& Intenogatiun* cula acclarantur. SERMO PRIMUS, Quo explicantur tres prima Qtiaeftiuncular* f86. Mart mari pu Ulmen > pu Cona, Vill pu mailuen cat mari mari* Aldun dgu nieabun ta mn -nutamtubiel J huelu munan antu §ei mtn ta mnpepidugubiel; veinivla muchai entuquelleeimn ; chumai chei cupan ta mn mapu meu» Re eimn ta mn cume- Itam, ta mn mollmogeam, cftme peuma* «earn cai. Dituam mai tva ta mn pibiel^ LI 1 nu- ftf %8^ nutamtuaeimn quine dgu doi cumelu chei, tepegduchei quimlan; quimaimn mai,inei mo , chuml , chumal , chumgechi cai elgei vachi mapu Huenu Tue mapu mai:Quim- bium vachi rnu Vura Apo vill tva vemvoe, Ekuquelu, Toquiquelu cai; ra mn raquia* biurn, inaituabium cai vill ta ni pieftveu Dituli tva inche eimn mo ; moll cumelea- irnn, cume peuma geaimn cai : Ta ni cullin/ ta ni manumn mo cai veichi mu Vuta Apo ta ni ferviqueel, inairulu cai ta ni piel, ca mogen mo moll maialuchi tepen meu* Ta ni iod quimgeam ta dugu, ramtuyecuume* an/ CumeaJJcutumn mai; ctime mlemn, du^quilmnj inche dugupeli, ioei rume ^duguquile. jF87* Inei chei eli vill vachi mapu? Dies entubi chem meu no. Chumtn tipantu g'e. pei ta ni eltjen cutu? Cayti huaranca* ailla pataca , relue mari , quine tipanru cai ( ufque ad hunc 1772 juxta Martyrologium Roman, 2f Decembris) Chumtn" antu mo eli? cayu antu mo elbi, muchai pepi vemuyeabui ru- me. Chemchi dgu vemi unelelu antu meu? Doi Huenuleluchi mapu, pu Angel, Tue mapu, co, pelon cai, Chumi epulelu antu meu? pu buagln ta ni mlequeunn Chem- chei vemi cuialelu meu ? co huente Tue mapu momlebulu, ra ni piel mo taDios coni 3&^^ 147 coni pu rgan meu: veimo tipaign ta pu mahuida, pu lafquen, veimo cai ta Tue mapu lletui pu mamll ; vill pu lahuen cai* Chumi chei melilelu, quechulelu , cayulelu meu? melilelu meu eli antu, cuyen,cage* luehi pu huagln. Quechulelu mo pu Cha- Uua , pu urim cai. Cayulelu meu pu cahu- ellu, pu huaca, pu vilu, caque vamjjelu^ chi animal llavacha cai : Veimo ta pu Che Huentu mai, Domo che cai fg8* Tva ta mn pibiel mo qaimaimn, quinemel Huenu mapu , Tue mapu, vill caque dgu cai, chem rume gelabuign* El- tubilu till tvei Dios pigei. Vachi mu Viita Apo moll gebui vill vemquelu, huelu inei morUme quidu vemgenolu* Ado ramtu- moan,chumal cam eli Dios vill vachi mapu? f 89* Deuma quimilmn , chumtn mapu tjei; veimo pian: Chumtn mapu gei mai? gei Huenu mapu; gei Tue mapu cai/ Ve- ichi Huenu mapu epu geigu : Doi Huenu. leluchi mapu mai , pu huagln ni mlequeum cai. Doi Huenuleluchi mapu chuchi mapu tvei? ibd vutattelu , iod pelongelu, iod te- mogelu, iod cumelu cai vill pu mapu meu. Chumal earn Dios eli vachi mapu ? moll peumagelu icani mlearn* Inei cam geigti vachi pu peumagelu ? pu Angel mai; pu Santo m ^m^ Santo cai* Chemchi dgu gei cam Angel? Efpiriru gei ra in pllu vemgelu,hueluanca nienoliu Vill pu Angel mlequeign cam f Huenu mapu meu ? mu. Vill pu Angel Huenu mapu ra ni Uirugen meu elgelu ra Diosmo, culalelu chag pichi veimo getuign pu PiUan, uruventugeign cai mu minche Tue mapu meu. Chem ni via cam ? ra ni huerilcan egn ni via. Vill pucumeque An- gel uuauigo cam? mu: udanrugeign ciila Hierarquia rneu ; moll quine Hierarquia cai cula orden meu* Chuchi pu Angel geitjn unelelu , doi racjui valuchi Hierarquia meu cai ? allcutumn ra ni pu Hierarquia egn , ra M pu orden cai. Unelelu Hierar- quia pu Serafim , pu Cherubim , pu Thro- no cai. Epulelu Hierarquia pu Virrud, pu Poreftad , pu Dominacion cai. Inalelu Hierarquia pu Principad, pu Arcangel, pu Angel cai. Chumgechi pu Orden meu u- danrugeign pu fanro Huenu mapu mo mle- lu? aidun meu. Tva ra ni uui egn: pu Apoftol , pu Parriarca , pu Profera , pu Marryr, pu Confeflor, pu Gnelvoe, pu Quimhuenrunolu ; gehuei pu Sanro , pu Sanra cai, ta ni mu Vura Apo egn JESU Chrifto gei ; mu Vura Toquiquelu cai Vir- gen fanta Maria. Inei chei Senor JESU Chrifto, inei cai Virgen fanra Maria? 550, Ta ni aidun dugunoam,ca eofiau meu meu elcaniebin tafdugun vachi ramtunmeui gehuei mtn dituam ca mn cumeleal raqui» bin, aiubin, inaitubin vachi Dios vill Vem- voe, vill Eltuquelu, Toquiqueluchi mu Vu- ta Apo ta ni piel : Vachi Dios mai elbilu pu Angel Huenu mapu meu, inchift cai Tue Mapu meu ; chumgschi cullibi pu cume Angel ta ni inaitubicl mo tani piekaDioS: uruventubi cai pu auca Angel Huenu mapu cutu, minche Tue kcal mapu mo; vamge- chi cai pu Cumeque Che inaitulu ta ni piel Uoubi Huenu mapu meu : Huera que Che utuventuabi veichi ktal mapu mo cai. Du« amtumn veula , chumtn cumelcai racjuibin ta Dios ! inche gnatu ca dgu ni via cupa- lan vachi mapu meu venten lafquen mo, venten pu Mahuida mo, venten kdau mo, venten cuniun mo cai , dituam mtn ni ra- quigeal vachi venten raquivaluchi DIOS ; eimn cai ta mn mogeam Huenu mapu meu : Veimo ta mn moll culligealelgeimn, mo, gcqueimn cai vachi Tue mapu meu. Ven* teni, S9U SERMO SECUNDUS Super quartatih /♦ ** 7 ?• # I0 if /7 « ^ n " terrogationes. Vachi epulelu Colaau meu tafdugupan inalelu ramtun meu inei chei JESU Chrifto, inei cai (anta Maria, Vei piquelen ado. JESU Ghrifto mupin Dios mupiti chegei cai; I fcai : Ta ni Diosgen ra in Vemvoe gei ; ta tti Chegen ta in montulvoe gei, Ta ni Diosgen re Chao niei, Huque no: Ta hi Chegen re HuqUe niei Virgen fanta Maria lie > huelu Chao no* Ta ni Diosgen pepi lalai; ta ni Chtgen Jai inch in ni via Cruz meu, Vei pipei ado ta mn duam : JJESU Chrifto Diosgelu , chumgechi pepi Chegei cai? Chegelu chumgechi pepi Dios gei? iom ramtumoaen chei : Jefu Chrifto ta ni Diopgen Chao niei ; chem ni via cam nielai Huque cai ? ta ni chegen Huque nielu, chem ni via cam nielai chao cai ? 192. Ta mn cume quimam vill tva ta mn pibiel, duamtulaiaimnHuenumapuchidgu, Tue Mapuchi dgu vamgeign, Quimnmai: veichi mu Vuta Apo viii Vemvoe, vill To- quiquelu, vill dgu ekuqueluchi Dios, qui- ne gen gei vill dgu mo iod cumelu , iod temogelu , moll g^bulu , moll gealu cai. Tvei quine Dios gei, quine ta ni gen mo, huelu cula ta m pu Perfona mo, Unelelu Perfona Dios Chao pigelu ; epulelu DIOS votm; cuialelu Perfona Dios Efpiritufanto pigequei. Moll quine Perfona ca Perfona gei, huelu ca Dios no: Quine Dios mm. f£3. Unelelu Perfona Chao pigequei moll ra ni yallbiei mo ta ni requine votm j Huelu Haelu chumgechi yatybi ? ado pian ta ma peknounoarn yallbi Di#s ra ni votm pu che Vemgelu* Moll tjeum ta Dios vill dgu meu iod cumelu, iod temogelu> iod raquivalu* pepi nutamtuvallai vill ta ni ctimegen 7 qui- du quimui vill ta ni cumegen ! Vachi qui» mun Dios ta ni votm gei , Mupin Dios> epulelu Perfona cai veichi c&la pu Perfona meu* Vachi Dios ni votm deurria ni che- getun meu JEfu Chrifto pigeL f54, Chumgecni , chuml cai Chsgetui > cupa quimimn cam? allciirumn mai; JE- SV Chrifto ta ni Diosgen mollgelu vemi Virgen fanta Maria ta m mollbun meutani anca : veichi anca vamgechi mlgdu > coni- gei Virgen finta Maria meu> moll Virgen> quimhuentunolu mleum Huaranca , relue pataca > relfle mari, epu tipantu mo; Qui eft annus pr&fens 177*. j^f.Deuma allcuimn inei cheiDiosChao gei, inei cai Dios votm JEfu Chrifto > ado piaeimn cai inei cam culalelu Perfona gei Efpiritu fanto pigelu! Piquelen mai: Qui- du quimuium Dios Chao, vachi quimun meu tipai quidu ta ni aiuun>ta ni quimge- elchi venten ctimegan ni via: vachi aiuun Efpiritu fanto gei > mupin Dios culalelu Per- fona cai. W^ gei ape vamgeluchi dgu aldun te* mogeluchi Che meu : Tvei peuium quine efpejo mo, co meu chei , huiriuquei vei- ido vill ta ni age, ta ni temcgen mo tva, quidu aiuuquei; f 97. Afcuduamquilmn, cume quimnolmn rume tva ta mn gnelbiel; poui yavuttechi tnupiltubin ta m piel mo ta Diosj Tvei pepi coillatunon mo, moll mupiquei ; ta ni vill quimn mo, pepi gnencagelai ; tani vill pepilvoe gen mo ^od pepi vemi ta i|t duamtuel meu* f98« gehuei ta mn quimal, chemnivla Dios ni votrn chegetui ? Ta in montuJgeal mai ta in huerilcan original mo I Chemchei vachi huerilcan original? cume allcutumn cacha ado ta mn nutamtubieh Deuma ta ni elgeum Huenu Tuemapucai, chum* gelu allcuimn unelelu couau meu ; eli cai ta Dios veimo vill caque dgu unelelu hu- entu Adan pigelu, unelelu domo che cai Eva pigelu* Veimo vachi epu che meu muchai vei pibi : imu vill ta mi aiuel; re quine vun mamll meu ilaiaimu* Tva mm pibi egu* Inaituium vachi Dios ni piel, vei egu vill ta ni pu yall cai, genoium ca kdau, Uouabuign Huenu mapu meu. Hueluina. itunoium tvei ; vei pibi egu cai, mutu lai«. airnn eimu vill ta mu puyall cai Chumigu chei, ehuerp pu Cunuvai inchi» J gnenca* 0elu on gelu . ta Pillan rneu , igu vachi vunmamli meu* Vachi huerilcan riy via deuma ta ni laium , utuventugeabuigu cai ktal mapu meu, chumgelu huema utuventugebuign vili pu Pillan ta tti huerilcan egn n\ via; inchin cai ta ri\ pu yall egu marichi ro ru- me llougelaiabuin Huenu mapu meu ; hue- luquemai ta in burenieeteu meu ta Dios, Dios ni votm chegerui , lai cai inchin ni via cmz meu tain montulaeumXachentu- peaimn ta ni chegetun ta Dios ta in mon- tulgeam ; huelu tva gei ta rnn quimnon mo, chumtn huera gei ta huerilcan, f 99. Inagechi ramtumoaen : Deuma ta nilaium fenorJEfu Chrifto cruz meu in- chin ni via > vill perdonageign cam ta in huerilcan Original pigelu; pouain cai Hue» nu mapu meu? tafduguquen: mu ca* Ta in Baudzageal inchin*caipitui; ta in pepi montunon mo bautizagenolu* Ouamtumn ado, chumtn pnegei utucogen ta ni bauti- zageal ; chem ni via cai venten pu cupain inchin ta in Patirugen, ta nrn utucoabiel uuielabiel cai* •600* Tva cai quimaimn } bautizagen re utucogen gei duarntuquilmn* mu mai. Ta ni utucogen mo quine die ta ni anca 3 Dios perdonaquebi ta Che bautizngelu huerilcan Original etju vill caque huerilcan bautiza* Mia ge- m *%*Bd& genoium ula vemgelu , ta tti quine piuqiie mo afcuduamle viil ni pu huerilcan ni via : Huente tva eluquebi ta Dios ta ni pUugrar cia ta nLpepi mupiltual, yavulual , aiuabiel cai ta Dios: cultiabin cai deuma lale Hue- nu mapu meu huerilcatunole ; pi ta Dios. 601. Uduanngequile, re quinechi pepi bautizagen quine che : epuchi bautizagen ferviquelai , une mu vuta huerilcan gei. 602. Ta mn cume duamtuam ta mn pi* biel ; munan nemel meu unopituquellen ; gei mai quine Dios vill vemvoe; vachi Dios re quinei ta ni gen y huelu culai ta ni pu Perfona : Dios Chao mai , Dios Votm , Dios Efpiritu fanto : Vachi cula Perfona meu Dios votm chegetui, lai cai ta in Montu- laeteu cruz meu: Vei gele name, inchin cai ta in bautizagael, inaitubin cai Diosni piel; pitui* Vented. €ov SERMO TERTIUS Super InteYrogatiunculam duodecimam %f reliquas. Aldun cuniun geum, avifagenole ta qui- Its che petu pepi montulu veimo; huera- gei piquelaimn cam ? huelu avifegele fa qui- ns che la ni pepi petuam ta ni namelchi cullin ; cumei piquelaimn cam cai? Vem- gele ta dgu; ctime duam mo allcuaimnye- t ula ta mn gnelabiel vachi culalelu couau ^m^ SSf 604- Deuma quimimn Dios inchin vill «saque dgu ni Vemvoe gei; chem ni via chei vemeinmo* Ta ni terviabiel vei , in- chin cai ta in llougeam Huenu mapu meu ta m ferviuyebiel m via : Dios mai vill ta ni ferviel tvei vachi moCJan meu, llouabin pi deuma lale Huenu aiapu meu: huelu ta ni fervinobilu tvei, utuventuabin ktal mapu meu ta ni anca pllu egu , pi cai* Ta ni anca pllti etju piquen! moll quine inehin meu ta m men mo anca pllu cau Vachi pllu pepi lalai, ta an$a laquei; huelu able vachi mapu motjetuai ta ni tautjeam ta ni pllu etju. Vill ta ran pibiel mo chagalei ta euniun ta mn poual ktal mapu meu,{erviu- yenobilmn ta Dios. Chem cam gei fervi- bin ta Dios ? inaitubin ejei Dios Hi piel. 6'of. Chem piquei mai taDios? Hueril- canoium ula Adan Eva cai ta in uiaen pu Chao, fequinebui Dios nipiel; hueludeu- ma ta ni huerilcaium ; ta ni vulkncCJf n mo pu Che ttiduam huerilcatuam; doi pieleli taDios: ado mai pian veichi doi pnegeel ta mn quimam ; ta mn iod vtilknotjen mo ta ni inaitunoabiel e(ju* 606. Vei piquei ta Diosf: Valiuquilmn, ramtuquibilmn , ciipa incatjequilmn pu auca Angel meu pu piltan, pu alhue He ve; ta ni pu ferviqueel etjn meu no cai, pu Calefy pu Machi lie ve. Dios mo pout imn , pu Mm z Santosi S1& ^ #€# Santos 5 fanta Iglefia Catholica mo cai : la mn pu cutan meu cume que lahuen meu ampinmsgeaimn* Vei piquei cai taDios: raquibimnca ta mnpu chao, pu nuquecai: hueraknobin, huitafcubin egnchei, vuta hue- rilcan gei. Iom piquei ta Dios : huene- quilmn 5 tiuincuquilmn cai ca che ni cullin: Huaca 3 cahucllu, macun , ca vuta cullin chei huelien 5 vuta huerilcan gei : Mapuche Huinca chei gele, pivalleu 607. Huugequile 5 cruiauquile pu che ^ piquei cai ta Dios: ta ni yallam pu che, ca- ll pinomtupe pu che, huelu quine mtn, ucallaiabi tvei Ian cutu : iod pu domo che gapitubilmn , munan antu meu petu mo- gequeimn, tepelcaiabimn ta mn ancajhue» iu ca mogen meu moll antu ptecngeaimn. 6c8. Doi piquei ta Dios; ial meu piitun meu caiventen mtn tugepe, clmmtncumei yavuruam; huelu cume gollin, quimhue- riole ula ta che, gollilcabin chei ca che. chumgelu vemque^Cfn ta mn uleteu ta vinu> catutubile rurne tva Kty , Dios cai ; vuta hu- erilcan gei* 609, Veichi pu Huinca ta mn uleteu ta vinu 7 veichi huera pu Toquiquelu cai li- cencia elnquelu , quhnbubile ta Rey; pea- burgrr m Rey mo ta ni cauchu hueracaiabu- gtm f-gn., chungelu mum peaign Dios mo m ni cattigaiaeteu egn: hueluquemai vill mapi^ *Bfe m & jy? mapu mo mlequelai ta Rey, cheu mleiai pe- pi quimlai chem chei vemgequei; Diosviil mapu mo mleiu, vill quimm rume cai , va^ chi mcgen mo ula ad nielai muchai caftiga- iam; huelu vau mo caftiganole ; mutu ca- ftigaiai ca mogen mem .610 Inagechi tvei piquei ta Dios : Hue* racaquibilmica pu cbe,chgarcubium,lagm- bium ve eheu Coilla dgu pramlaiabimi cai, calcu che, huenevoe che, nua chei gei piqueum: une vill pa che meu cucnelcaia- bimi. 6t 1. Vill cva ta mn allcuel Dios piquei; Ta mn pounoam ktal mapu meu, praiam cat Huenu mapu meu , vill tva opuf abimn. Vei ni via ado quimbimn ta cuniun ta me pouam ktal mapu meu Huenu mapu mo no, opulnobilmn chei vill vachi Dios ni piel: Vachi cuhiun quimlcaeimnta mn pepi perumontun veimo* Chumgschicheimon- tuaimn ? cume confelfan mo ta mn vemel- chi pu huerilcan , huerilcahuelaian ta mn quine piuque meu pibilmn ta Dios* 6 12. Vemn ca mai vill tva: raquihue- quilmn ca antu meu ta pitlin, pu calcu no cai. Re fanta Cruz ta ni gnel meu pium quine Chriftianoche 5 venteni lepumam vill pu alhue; huelu raquibimn ta mn pu chao> ta mn nuque cai. Vemnolmn chei , perdon nillabimn* Unoltumn ta mn hueneel* Mm 3 613. . is* ^&^d^ 613, gapitulu aldun pu domo che, tulipe quine ta m doi aiuel, pinomtubipe incheta It» vutalen meu ta mn mleam vei egu mm Ian curu : Deuma lale quine pinom huentu chei, domo chei, pepi pinomrui cagelu. Perdooaumn quine cagelu Digs ni via, in- aitumn cai vill ca Dios ni piel. 614. Ca dgu duamcuquilmn! villtvaTo- quiquelu Dios liechi: Dios pirulen , culli* quelu Huenu mapu meu; hueracabflu cai kral mapu mo pu huerileavoe; inaituvalu tvei ta ni vill vemvoe gen mo, vill Toqui- quevoe gen mo, ta ni venten vutagen, te- mogefi, apogen,aumegen mo cai; geno- bule rume Huen^ mapu, ktal mapu cai. Lalaiain earn quine antu vill inchin ta in ch gen, ado, muehai ca!, chumgelu venten ca pu che larumei'gn, Chumtntnoi mai vachi mogen! doi cu.nelaiabui cam ado in- aitubin viil Dios ni piel, veimo deuma lalin poun Huenu mapu meu moll tepeam,moll cumeleam moll mogeam caL Tva culmei. equen, vei ni via inche cupan , vill caque pu Patiru cai. Venteni. 615. CAPUT III. SERMO QUARTUS ffuper Jntenogationes duodecimam , ijtiam if I4tam. Mati mari&c* ;g6^ Deuma ca mita acun ta ta mn mapu meu , huelu chem quintupalu ? Ta'mnial, ta mn cahuellu, ta mn huaca, ramn ovicha, ca te, cullin chei quintupa- bin cam ve? mu ca. Vill tva ta ni rucamo mlelai cam ? inche vei quintupalan, Ta rna bureniebin meu conpan ta ron mapu meu^ Dios ni dgu nutamruupaquein l Vuta dga liechi , vill pu che ta ni pilu ni mogepeium llechi , vei gneituluin. Cume mlemn , du- guquilmn, inche dugupeli, inei rume da- guquilepe. 616. Allcutumochi pu peni ema, pu la* muen cai/ Inchin cahuellu no, tehuano, ovichafio: chem chei inchitt? Chenocam! lale cahuellu, vill ta abi: namtui ni ancn,ni pllCi cai : quine via abi vill ra n't cahu^Uu gen* lnchin vemgelain* Lale ta Che, ni anca lai , huelu ni pllu lalai ! Laclolai ta in pllii ta in anca egu ; namtulai ta ni pllu : pllu anca mo tipai nun J udaigu anca pllfi egu cai : huelu pepi lalai pllu Dios ni toquin meu: mogepe , moll antu mo mogepe ta pllu, piquei ta Dios. Ta in laluchi anca cai able yachi mapu, mogetualu* Mupin dugu tva ! vei ta pu Huinca , pu Muruhuinca cai mupiltuquei. 617. Huelu ta in pllu lanole, tipale cat anca mo mtn ; cheu uquei ? Vei inche piu- ain ado : Cume allcutumn cacha* Epui ta mapu ta in pu pllu ta ni poumequeum ti- ' Mm 4 pale . jSo ml# pale ta in anca men. Quine mapu Huenu mapu llechi; £8 mapu pu alhue mapu pi- geu Huenu mapu vuri antu , vuri cuyen, vuri husgln miei: alhue mapu mu minche Tue meu mlei cai. Quinelque pllu, ni anca meu ta ni tipaium mo , Huenu raapu mo praquei ; caque pllu cai alhue ra ni mapu mo pouquei cai, 6i8* Huenu mapu mopralu, tuyugechi prai pemebifu Dios ta ni age ; Dios m ruca meu ta ni mleam ; Dios egu ta ni dime mo- geam vill antu, moll tipantu meu. ViJI va- chi pu pllu Huenu mapu mo poulu, Dios cume d'ugubi, roblbi , quine Chao vemge- lu aldun mari mari piUebi, cume rafbi , al- dun manumbi) aldun vutaque cullinelubilu cai* ^Veaten ulmen gei ta Dios, aldun cu- me piuqtse niei ta Dios, vei ni via quitte no rume cunuvaigei Dios ni mapu meu ; Vill ulmegeign , quine no rume huenanmagei, quine nd rume aretumogelu cai, Vill vachi cume que pllu opuniei cullin, iodi ni cullin vill pu Ulmen vachi mapu meu mlequelu tii culfrn mo. Cutan cai quimgelai Dios ni mapu meu ; pichi afcuduamn rume alicuge- lai: lucatun cai quimgelai; anupiuque nie- ign, epunple tepeign ; peni, lamuen chei piuign, aiiiuign cai, Inei rume kudauca- voe gelai Huenu mapu meu: Villnidua- tnelchi cullin ni mogeam, ni yavutuam r ni KPP ^^ as* 561 Iti tuuuam cai , re mari mari Dios elubu Vemgei ni mogen, ni mien, ni tepen vill ta pu pllu Huenu mapu men ditulu. 619. Huelu pu cunuval alhue mapu mo deftugelu calei, calei ta ni mogen! alhue pillan chei, Diablo tain piqfueel, inchin ta in caine no cam? ta in udeeteu ni huera piuquegen meu ? Vei ni via pu che alhue tti mapu mo cunival geu Vachi huera ma- pu, alhue rti mapu He, opui ktal; villple meu lubu Quine challua leuvu mo, laf- quen mo ehei pelabimn ? ni hueuuln pela- 1)imn cam ve? Veichi villple meu cogei: huentu mo pie, miache mo pie, minuple, pun mo pie, vuri mo pie cai rumei ta co: Vemgei cat pu cunuval ta ni mien alhue ta ni mapu meu : vill pie meu areign ; ni na* mun, nilonco, ni queuun, ni piuque,ni puta, ni ge vill ptequeu Vei ni via vill antu gumaquelu egn, eyutulu egncaLVei ni mien pu cunuval pllu ktal mapu mo» 620* A cunuval inche! pile rume, raqui- gelai : calli gumape, pigei : deuma rupai burenien antu; afnoaluchi tipantu mlehue- ai, pigei cau Vachi huera que che alhue mapumomlelu, cullin nielai rume; pichi terume nienoluegn; ialno, putual no,hua no, poni no; pichi almorzan rume eluge* lai. Utjeon em] pile, aiegei : cume ro- quia-aiuabuimi picatubi alhue > huelu cage* Mm 1 ad mapu , piruquellebi cai. LLavaefai , quirque, vilu mai ra mi iael! aren titi, vu- ttapue cai elugeaimi : vei ra mi pmual Aiu. Ian pitule rume , chumgalu cumfcntuabin venten huera ial ; tva pirule; allcugelai* Aiulmi, aiunolmi, vill huera vilu rulmeai- mi,pigei, 6zt. MIehuei vill vachi cunuval pu pllii ta ni cutantulgepeium. Vill tva epunple udeuign ; cainetuuign , huera que tehua vamgelu tinatuulu egn ; pepi chagtuuge- bule egn, vemabuign; moll quine cai pe- pi lagmubule , Jagmuabui , quine via abam ni huera cutantulgeal : huelu pepi lallai : cu- tantulgeai, huera mogeai afaochi antu, a< vriochi ripantu men. €it. Mupin dgu vill rva pu petti ema, pu lamuen ema I Jeti dgu mai : coillatupa- lan, coillatu caman pu Patiru no. Epu mapu gei viJI ra che ni poupeium acule iti antu I ado ramrumoaen : inei chei poualu Huenu mapu meu; inei cai naualu ktal ma- pu meu ? tva piuain ado : 613 Huera che gelu, huera piuque ge- Iii, tecanobilu Dios ni toquin, inaitunolu Dios ni piel, alhue ruca mo rucugepe pi- gealu egn; pu huenevoe mai, huincubilu ca che ta ni te, ovieha mai, cahuellu mai, huaca mai, efpuela mai, caque vuracullin, te chei j venten huara mapu mo conpe , pi- geu ^&^d^ S6i gen Veimo amulgealu cai ta rtuamrauvoe, damentuvoe , muvoe, mugevoe cai: lagm- chebilu cai, chgarcunbilu cheij vurentu- quebilu cai ca que che> alhue ta m mapu meu conalu can 624. Mlehuei cai ca huera que che mutu pouaiu vachi huera mapu meu , vill , vill , huaranca gebule rutne , huifcofitualu ktal ruca mo* Inei chei tvei? aldun cure CJelu- cbt pu huentu, epu chei, iom chei melu, Dios ta ni mupin toquin meu alhue ni ru- ea mo elmegealu egn, Adomai vachi hue- raque che munan anru meu, petu moge- queign , tepelcaign ta ni anca ; huelu ca mogen meu moll fantu , vill tipantu meu ptecagea gn Veichi huera pu che acule nilaial , avle ni lihuen; abai cai ni tepen, Iti ituamogen , epu curetun ; epu , cula , iom chei gapitun afalu can Ventenpe mm vachi huera huentu ta ni ttuagen ; afpe ni aldun cure egu ni mletun pialu ta Dios! afnoluchi tipantu meu aldun cure egumle- abui cam ve ? mu mai, Vuta Ulmen gele rume; raquigebule rumevill mapu mo, al- dun cullin rume, aldun te rumeniebule; llucsgebule rume ca pu ulmen meu, pival- lei tva: iod vuta Ulmen gei ta Dies I \&- mengen ni via, aldun cullin nien mo, con* quile alhue mapu mo piai cam ta Dios? Veichi cad mupin Toquiqucluchi rnu Vuta, Re fH *%* m *#. Re Apo caf? mu ca. Vill epu cure gelu> iora gelu chei, huera peuma elugeai ,'acul'e. ni Jan antu 6zf Huelu g$Iai vachi dgu pimoaen chei? aldun cure nielam: quinei ta inunen dorno , ca que maliikn tnlele rume ta in ruca ma, cure gelai: Ta lit CriadaS, ta m Servieteu llechi: Ta pu Huinca cai aldun criaclas gelai cam ? huelu nehue gelai ta inn piel. Vachi pu malluea egu, criadas ta me piqueel, quifte gtantu meu urnautu~ laimn cam? chumgeiu mai cure geteign pi- tuimn, Pu Huinca vemlai, vemhulecai; alhue ktal ruca mo pouai cai* Vill huera que che aldun dorao che egu umautulu , nuamiaulu cai, Huinca gele chei , reche- gele rume; vachi ktal mapu mo poualu: m Huincagen meu calli conpaquiie pigelai: Re Chetfen meu cai, deftugequile huera meu , prgelaiai cai, Vill j vill nuamiaulu aldun cure meu, afnochi npantumeulubai ktalchi ruca mo* 626. DIOS ni piel tva , pepi cat^tugelai Dios ni toquielchi dugu, pepi unotulaiDios fli nemel : Vemgepe pile ta Dios , rxiutu vemgeai mai. Vei ni via nehuegechi tapu Patiru atoe que Huerquen vemgelu vei pitubi ta pu Huinca , vill ca que pu che cai : T a mn pounoam Alhue ktal ruca meu , qui» lie txitn pinomtumn,- iom cure tuquilmn/ 6z7» m § ^ m 627* Huerculmn eimn quine Hue che, mucu entubigevili ta inpiqueel,piquelaimn cam? entunclu vili ra mn piqueel; huera Huerquen pigei tva; Ihchin pu Patirutjeu Dios ni Huerquen no cam cai? entuamvill pu .die meu Chumgelu miihi ta. Dios vill pu che ta tti poual Huenu mapu mo ta m moll ciineleam, moll mogeam egn; ma- gelbi cai vill egn veimo: huelu a/me que che mm, mupikubilu Dios ni piel, opul- bilu cai Dios ni dugu; vei mtn llouabin pi ta Dios Huenu mapu meu : Huera que che, raquinobilu ta Dios,jnaitunolu ni pieltvcij alhue ktal mapu mo pouaign. 628* Huelu ape lalirt, udaiaitt fa in inan cura mo, pimoaen; lleculele ni lananm, laduamli cai; quine cure mtn pmomtuan* Huelu raquivallai ta mn piel tva: aldf/null- cuquei ta Dips venten huera piel mo* Ta mn piuque utintulai Dios cam ve/ Dios tti via a/pa ucallabimn ta mn inan cure ;quidu ta mn toquiun mo, ta mn piuque ni ai/un mo vemain , pituimn. Quimbimn cam ve 5 chumgelu, chuml, cheu cheilaiaimn? 629 Vei ni via pu petti ema I gapitulu aldiin pu domo che, tulipe quine ta ni iod aiiiel; pmomtubipe cai Patina ta ni vutalen meu ta tti mleam vei egu mtn Ian cum. Tva Toquiquelu Dios llechi , veichi mu vuta Apo la in Vemvoe, ta to Montulvoc, Cu- Kiquelu f$6 *%*%<& Uiquelu ta^me que che huenu mapu meu : hueracabHu cai ktal mapu mo pu huerilca- voe: Dios pituien inaituvalu ta ni venten cimegen, a!«gen, vutagen, temoffen, A- pogen, quine Dio gen cula puPerlonamo ni via; genobule rume Huenu mapu, ktal mapu cai. Venteni. 630. CAPUT IV. Praxis adminiftrandi Indis Cbilenjibus Matrimonium. EXAMEN, Mari mari votm ! c/ipa pinomquebimi va- chi domo che chumgdu toquiquei ta Dios ianta I^Ielia mo? camelcaqueimi. JVIon- mahuelabimi ? deumaChrimancgnmi? inei utulcoeimu v. bautizaeimu ? inei pigdmi ta mi Chriftiano, ta mi mapu u«i caiVchu- chi mapu mo conigdmi? inei ta mi chao. ta mi nuque cai V folrero eimi v. !!«dimi cam ? chuchi ta mi epu quimquelu , tefliaa chei ta mi Mdgen v. folterogen meu ? qui- mimi Dios nidgu, rezan cai quimimi cam"? came allcatubimi ? Mari mari nahuej Eimi cat capa pinomquebimi vachihuentu, chum- nutamrugean ta ni quimam* Unelelu , epulelu , culalelu avifan tva* Confeffio ac deinde Matrimoniumfici £33. Cupape veichi pinomalu egu ta tti pu Padrino egu i m Novio manple vutallci. Fulano vachi domo che vau mo vutallelu 3 ado pinomquebimi cam churogelu toqui- quei ta Dios fanta I^lefia Catholica mo? cume mogeaimi Ian cutu vei mtn egu?llou- bimi mupin piltom vemgelu? Zutana vachi huentu vau mo vutalleiu ado &c. Elubige ta mi mancuti, Et ego vosin Matrimonium con)ungo in Nomine Patris & Filii £5* Spi- ritusjanfti. Amen. 634. CAPUT V. De Sacramento Pmitentia. 1. Ghumtn dgu pitui ta ni cume Con- feflaiam ? Quecim dgu pituu Uneleltti ina* . J 68 1kW& inaduamtubin ta m pu huerilcan* Epulelu : afcuduamn 5 lladcun cai. Culalelu : Hueril* cahuelaian pin, Meliielu: entubin ni hue- rilcan ica. Quechulelu ; opulbin ta ni pi? 0eal Patiru meu* 2, Chumtjechi inaduamtuabin vill ta ni pu huerilcan? une rezaquelu Inchin ta in Chao, nillan Dios ni gracia ta ni cume quiroam ta ni pu huerilcan; mupigechi ta ni afcuduamani ; villentuam; cume Con* feffaiam cai, Veimo duamtun chuml chei inatjechi entubin ni pu huerilcan; opulbin cheini vemael Patiru ni piel mo; elcalbin chei quine huerilcan ; inalelu Confaffan mo cutu Igleiia mo , rpu mo , caple chei ; ' vachi veichi taun cahuin mo chei; lihuen > tavuia mo chei , quine antu meu hueraknobin ta Dios mo, pu chemqeheij pu nemel mo, pu vemel, pu duamtuel> ucaki mo chei huerilcan, 3. Chuman ta ni afcuduamam vill ra ni piuque mo ni huerilcan ni via? yavugechi mupiltun m quimbiel ta Dios vill ni hue- rilcan; vill duamtuel, vernel, nemel, ucala cai quidu ta ni t$e meuta ni utintubiel Iom mupiltun ta ni mu aldun cutantulcabiel pu che huerilcan ni via, Duamtun chuchi yovugei - tfeftd* f&9 yovugei calli duam mo Dios ni ullcun mo mletun, vei ni cuu mo mieum ni anca, tti pllu, vill ta ni cume pcuma cai. Duamtun cai ta ni cauchu manurnnon JESU Chrifto meu, vei ta ni connoam kcal mapu meu, praiam cai Huenu mapu meu , utuntubi vill ta ni mollbun lalu cruz meu* Huelu- quemai iod duamtun chumtn aiuvali,raqui- vali, inaituvali cai taDios ta ni venten cu- megen , temogen , apotjen, Diostjen ni via. Inagechi mupiitun Dios ta ni cupa perdo- nabiel vill ta ni huerilcan cume Confeflan mo, ta ni magelbiel vill pu che tva mo, ta ni aldun ctipa peumacabiel cai* Vill vachi dgu duamtubilu , mupiltubilu cai pi^uen: Ta in Apo&c. f8^ Ca afcuduamlluchi re. zan, Wcatun chei. 659. l6i. 4* Chumgelu huerilcahuelaian pian mu- pigechi, vill ta ni piuque mo cai? cupau- calbilu vill ta ni rupaluchi huerilcan , vill caque dgu ta ni yeeteu veimo* Doi cupa unoltubiiu ca che ta ni raquin , ni te, ni culfin, hueracabili chei quine che ta ni ra- quigen mo, ni cullin mo chei; Inagechi ta m pu caine meu quine piuque mo per- donabilu* j\ Chem piqueimi Confeflaqueum mo poulu? deuma taflu Bendicion veipiquen: TainApo&c. fjjz. v. Inc^e Huerilcavoe N n con- f7® pinomlabuimi chei ? quidu eimi maldutuuimi tepelcaiam ra mi anca? tipanmaimi cam ve?nudotuimi cam?ibum egu chegebule ven gelu,huerikaimicam? 1 1* Huetteimi cam ? hueneabun pibui ra mi duam? unoltubimi ta mi huetteel? ai- dun mobui? 12* gollimi cam? quimhuelabuimi cam? huerileaimi cam ta mi gollin mo? gehuei cam ta mi confeflaial? Na 3 6l€. . 636. CAPUT VI. DE SsmoEUCHARISTUE SACRAMENTO» $ I. De Communione Infirmorum feu facro yiatico* Pax huic domui&c. V.RituaURomanumvd Mexicanum, Mari'mari vorm, chao, papal? nahue! Ta mi cume llouam ta in Apo fenor JESU Chrifto tain vemvoe, montulvoe cai, vau ra mi eluupaeteu. yavutjecbi mupikuaimi vill ta mupiltuel fanra Iglefia Catholica ft* mupilrim Hie inferitur. Catecbifmus : gei cam ra Dios ? &c> >84 Deinde Sacenhs profeqtiituY: Tva ta mi mupilmbiclmojuf» chih'ige vachi fanta Cruz , muchatubige cai : ufrhieimi knot JESU Chrifto \ ..cume ul- meeimi cai, ta rmlauyen mo inchm n\ via cruz meu* 637* Allcuaen votm! nahue ! Vachi fanta Hoftia ado ta raieluabiel, Ta in Apofenor JESU Chrifto gei, mupin Dios ? mupin Che eai : mupifrubimi cam ve? ft mupil- tun. Oipa lloubimi cam ta mi cumelearn ta mi pllu, ta mi anca cai? ft cupa lloubin* Vamgechi ta mi cumelearn, vill ta mi hue* ribteu perdonaiabirni ? ft, perdonabin. Per- dbnaecbi mo piaimi cai , vill ta mi hueril- cael* *$& m~<0 m cael. &♦ perdonaechi. mo mai. Ioagschi vei pitfe: Ta m ferior JESU Chrifto emaj ta ni pu huerilcan ri\ via llouvalnolu ta ni piuque meu : re ta tti Bureniebiel mo flou- eimi: -vemtjepe mai ta ni perdonaiam ta ttt pu huerilcan, ta ni moll mogeam, cftme- Icam cai. 638* $.2» De Sacramento Extreme Un&iojiis. Allcututje Votrn , nahue ema! gehuei ea Sacramento Extrema Uncion pigelu. Va- chi Sacramento ampinrnaquebi ancanicu* tan, cumele chei ta mi praiam Hoenu ma- pu meu; ampinmanole ta anca, ampinma- bi pllu, yavululbi cai ra ni cume duam mo Jaiam. Ciipa lloubimi mai vei ni via vachi Sa- cramento? lfc.Cupa lloubin, Reliquav.in Rituali. §• 639* § 3- DoSirinade Ssrno Eucbari- ftice Sacramento. Praparatio adfacram Communionem. 1. Chem llouin fagrada Comunion meu? mupia anca fenor JEfu Chrifto ta ni molt vun cai, mupigechi mlelu pu minu cofque ni vemgen mo* 2. gehuei chei cofque Santa Hoftiameu? muca* Miffan Patiru fanto nemel huente cofque deuma ta ni pin mo, verchi chem no JJetuu Nh 3 3, m $ Peru pegelai cam ta cofque ? Cofque pegelai , tti vemgen mtn > vei mm pegei, 4 Cheu mletui mai ta cofque? feftor Je- fu Chnfto tti mogeluchi anca getui. f. Vill vacbi dgu mupiltubimncam?mai Padre vill quimlu, "vill pepilvoe* pepi coi- Bjtunolu,cai Dies ra ni pin mo* 6. Tva ra in mupikubiel mo lucutuge- chi plain* 640. Oratio antefacram Commimiomm. A fenor . J'Efu Chntto aiuelchi Montulvoe 6m! mupikubin ra mi mupigechi mlequeel fanta Comunion meu* cofque vemgele ru- me„ A aiuelchi Chao em J cbumtn cutu aiugean eimi meu ! Quitte huerilcan nieno- lu rume, ra mi anca ulbimi venten cutan- tuigeam inche ni via ; ta ni aiubiel mo u^ tuntubimi vill ta mi mollbua; inagechi pi- tegelu cru£ meu laimi inche ni vla> ta ni dituam vill ta ni pu huerilcan ni perdon; ta ni montuam Icral mapu meu ; ta ni di- tuam afnoalu wyml Huenu mapu mo: ado petu vachi ni amhiel mo mngelen llouam ta mi anca ta mi Dtosgen egu , c^pa eluu- tuen ta ni iael. Chun gelu mattumabin tva inche t pequebin A pequebin ai&VKhi mon- tulvoe em I ta mi venten c&megenj vei tti via villchi dgu meu iodai&eimi, «debilure ta mi aiubiel mo> vill ta ni huerilcan > hue- riica* m^ ^^c^ f7f rilcahuelaislu marichi no rume eimi meu aiwelchi Montulvoe em ! vachi duam mo c&pa llouaeimi : Cunapage mai, cunapage ataelchi Chao em ! eluaen ta mi anca egu ta mi gracia ta n\ huerilcatunoam ; ta nii piel inairuam vill ni mctjen meu, Amen. 7. Tavogele chei Santa Hoftia ? Petu mlehuei fenor JESU Chrifto moll quine chagmo, tavogenolu movemgelu: villca pu Hoftia mo cai. Vei ni via aom tavlaiepu Hoftia , quine chei, llau chei taflu* 8« Chem mlei malhue rneu pu cornulga- lu ni p7/t//queufli mo? Re co gei iiaumam fanta Hoftia* S< Chem pnegei dime comulgaam ? cu- me quimai quine" che ta mupiltun , ca que Dios ni dgu cau 2. Lifgeai huerilcan mai. 3 Re lihueleai ragi pun ciau. 10. Chumgechi lifgeai quine che hueril- can meu? ciimc confeflan mo. Vuta hue- rilcan mo Comulgalu hue vuta huerilcan vemquei. 11. Vill uuau gracia tavign fanta Co- munion meu ? mu, Iod came piuque mo aculu vachi Ssmo Sacramento mo, iod al- d&lu gracia tafquei; ta ni pllii iod temolgei Diosni age meu; yavi/lgei cai huerilcatu- noam. 12. Chumai quine che Comunion mo* i* Lucutuau z t Comulgan panu huenuabi Nn 5 win m • f?6 %iii uun pie» 3, ni lonco huenutuabi, negum- laiabi cai. 4, Elupale Patiru fanta Hoftia, nulaiai ta ni uun, entuaicai pichi ta nique- uun. f Deuma ta ni Houn fanra Comunion, tuai pichi malhue meu ta ni mlenoamchem rume uun mo, 6 Vei mo lucutugecbiuk chiabi mu aldun ufchivaluchi Sacramento i caqlcleluchi pu cuu meu , naikleluchi ge imeu cai, ta m mlequeum mo utuau 13* Chuman deuma ni comulgaum? ma*. itumabin, ufchiabin cai inche mo mleluchi Dios vachi rezan tfco, ca ta ni quimelchi irezan mo chei* Vei mo tufculaiain muchau 641 (rratiavum aEtio pojlfacramConu munionem. .A Seftor JESU Chrifto inche meu mlelu iitielchi montulvoe em! Chumgelumanu- tnaeimi,chumgelu ulmeaeimi ta mi vedten cu* melcauyeel n» via ;deuma ptegeabun ktal ma- $>u meu ttialdfin huerilcanfti via ; huelu eimi frti bilrenievoechi Chao em J aiulabimi tva*Ta tni aldun valiqueluchi mollvunnivla, ta mi Ian ni via conlan petu ktal mapu meu ; Hue* luquertiai aldun peumegelu lloueimi vachi jantu ta Hi iael Lucutueimi mai venten cu* tnelqueluchi chao vill pu fanto Angel ettu: quifte dgu ititn ftitfaeiu ta mi quechu chgar- C&n meu> eluaen ta mi gracia ta tiimancht tid rume huerilcatuiioam. Eimi cutanievo» •Chi Iftuque Virgen &iita Mafia em! du tyaea ^^d^ $17 tuaen tva eimi ta mi fanto Coni meu:vachi duam rno mari mari ufchitueimi piquelu vill ta tti piuque mo fanto Gabriel egu: ufchi* eimi Maria, $77* f83» 666* 14, Mivuchi comulgaiabun ? Santa Iglefia quittechi comulgape quine tipantu mo , to- quiquei ; huelu aldim cumei aldun mita co- mulgan, fanta Comunion ni venten cumeU geum* 64 !♦ $.4* De faCYofaiiBo Mijfa Sacvificio* 1. Chemgei ta Mifla? Cotiquetti, Vinu cai m vemtjen momlelu fenor JEfu Chrifto ta tti eluutuel , rfiotjeluchi che laluchi che cai m cumeleam; ta ri\ inaduamttitjeamcai Hi ald&n cutantultjen cruz meu. 2. Chumquei mai Patiru ta rti Miffan mo? Miffan Patiru fanto nemel huente cofque , vinu chei ta rti pin mo duilibi fertor JESU Chrifto ra n\ mogeluchi anca : veimofenor JESU Chrifto cnumtjelu cuivi eluui fanta Cruz meu, vamgelu Mifla mo eluutuquei tti cumeleam vill pu 'che. p Aldiin cumei cam allcumiflan ? tjelai dgu iod cumelu iod aiutjelu cai Dios mo : Ta Mifla mo aldftn raquibiinta Dios,cama- ricucabium vci ta JESU Chrifto ta ni ra* quivalnoelchi ciime vernel e$ju, 4, Chumcjelu cume allcuam Mifla ?Reza- t|Uechi utintuain Miflaquelu Patiru mm* Nnf Hh m %#.-:*« 64 3- De fan&iffimo Rofario. ''p Raquigepe Dios Chao , Dios Vorm, Dios Efpiritu fanto ! &, Chumgelu cuivi gebui , adogei ,- geaiu cai moll amu meu. ufchieimi Maria Dios Chao ninahueem! ufchieimi Maria Diosvotm ni ttuqtreem! ^ ufchieimi Maria Dios Efpiritu fanto ni aU uelchi, Efpofa ^m ! ufchieimi Maria quimhuentunolu ta mi coitium ula, ta mi conibuium, deuma ta mi conium. 644. CAPUT VH. De Sacramento Eaptifmu 1 ♦ Chuchi unelelu gei , iod pnegeelchi Sacramento cai? Baunfmo gei* u -z. Chem ni via unelelu gei ? TainChri- ftianogetun mo Bautifmo meu, veimo cai ta ittpepi lloun ca fanto Sacramento ica, 3. Chem ni via Bautifrno iod pnegeelchi Sacramento gei ? ta ni pepipranon moHu- enu mapu mo bautizagenolu. 4. Chemchi huera dgu mo montuin Bau- tifmo ni via? Ta inunen pu chao ni hue- rilcan meu, huerilcan Original pigelu: qui- du inchin ta in pu huerilcan mo cai, ta in vemel utucogehoium uuielgenoium ulacai* f . Chemchi huerilcan gei ta in unen pu Chaoni huerilcan? V> f 98* W. Vill pu Che Adan ni huerilcan nielia che- m f d^ 579 chegetuign cam ? mai: Settor JESU Chri- fto , vei ra n\ fanes JTJuque Virgen cai fan- ta Maria cai nun no. V. Dedicatoriam lati- nam. 7* Chernchi co pirui cume Bautizageam quifteche? re co; maunjleuvu, lafquenco vemgdu : vamgei cai Heumgele ra pire, chapad chei , mulven cai* 8* Cheuple utuntugeai co? utuntugealu ta tti rampal anca meu f hueme lonco pepi iituntucogele tvei. 9. Chuchign pu nemel p'tjealu mupin bautizaCfeam/ Ihche Baucizaeimi Dios Chao, vocm cai j Efpiritu fanto cai ta «i uui meu. Amen, ■ • ... io, Iom pepi pkjelai chem no rume?mu ca. ii* Pept ucaJgelai cai chem norume? Chem no rurne. 12, Chumlchei pigeaignvachi nemel ica? pern utulcogei uuigeaiu* i£. Inei chei huenre uvrigealu utintuai CO V piquelu ta nemel quidu tvei utuntu- quei co j cagelq vembule ; mupilabui Bau- tifino, 14, Inei chei utuntuquelu co ? Miflan Patiru, diacono chei; huelu genolu tvei; moll quifte quimluchi che pepi utulcoi cai* ij** Chuchi pu Perfona monmahue ge- tuiga v§^fti via fti pepi pinomcagenoal qui* m f8o fe'tldp fte cagelu mo? une utulcoquelu utucogelu cai 4 2 4 Veimo utulcoquelu utulcogekichi pu Chao cai. 3. Huichatuquelu Padrino utulcogelu "hi ttuque cai ; Madrina utulco- gelu ni chao cai. 4. Inagechi Padrino u- tulcogeluchi domo che cai; Madrina utul- ccgeluchi ihuentu cai* 647 IntevYoganda ante B apt if mum jux- ta Rituale Mexican, it Chern nillaqueimi fanta Iglefia mot Mupiltun* 2 Chem dituaimi Mupiltun mo?nimoll fnotjeru 9. Aiiilaimi ta pillan ? aiulabin. Vei ta ni vemel aiulaimi cai? aiulabin. Alhue ta ni gnencan > huera glam chei , aiulaimi cam ve? aiulabin cai 4 4. Cupa utulcogeimi bautizageam ? mai Padre. y. Cupa Bautizageimi?cupaBautizagei(u 646- CAPUT VIII. De Confirmationis Sacramento* 1 ♦■Chem gei Confirmacion ? Sacramen- to gei , vei mo Chriftiano che yavulgei ta tti yavugechi mupiltuam vill Dibs ni piel 2. Chem pnegei cume llouam ta fanto Sacramento Confirmacion pigelu? lifai hue- rilcan ineu. ^ 9 *%? m 3. ChumCJechi lifai quine Chriftiano che Ilueriican meu? cume Confeffan mo. 634, 647, De Sacramento Ovdinis facri. Chern cam Orden pitjei ? liimn molai vachi dugu pu Vochm : Vei mm piaeimn tamn quirnabiel; Tubilu vacbi Sacramen- to , Miffan Patirn tjetui ; vei mo cai pepi ConfefTali ; pepi perdonaquebi cai cume Confeflalu tti huerilcan ica. Vei tti vlamu raquivali ra MifTan Paciru ; datuvalgelai ; cochimvsigdai cai ca che vamgelu: Pu Hu- inca, pu Apo, Ta Rey pie lucutuquei Pa- tiru meu, yehuequebi cai* Duamtumn ado, chumtn yehueabimn, chumtn raquiabimn pu Patiru eimn ta mn Chegen. 648* CAPUT IX- De ASlibus FideiySpei, tf Charitatis. A&us Fideu A Huenu Tue Vemvoe fenor DiosJ in- che yavugachi mupiltun eimi ta mi quine Diosgen ciila pu Perfona meu Dios Cbao , Dios Votm, Dios Efpiritu fanto cai. :Mu- piltun cai Dios Votm ta ni Chegeltuel moll Virgen fanta Maria ni pue mo; ta ni lau- yeel cruz meu inchinni via. Mupiltun cai A Senor Dios! ta mi cuflibiel vill cume que che Huenu mapu mo; ta mi cutantuk cabiel cai huera que che kt-al mapu meu* Vill 122 "**•«# ViH m¥j ca que (anra Iglefia Carholica n\ mupilruelchi dQu mupilrubin vill > Eirni qui. du Villpepilvoe, vill quimlu, pepi coilla- tunolu ft nor Dios fanta Iglefia mo elvalge- juchi ta pin mo, 649. A8u$ Speu Vuta huerileavoe rume inche , huelu Ei- mi ta mi venren Buremen ni via fenor Dios; fenor JEfu Chrifto ta ni rnollbun, ta nilan Iti via cai> yavuluqueiu eimi meu fenotr Dios , uQelbin cume confeflan mo fti di~ tuael vill ni huerilcan iji perdon, ra nipou- ael cai Huenu mapu meu, Eimi moii mu- piquelu, vill pepilquelu.Dios ni Biirenye- voechi Chao cai ra -mi pin mo # A Bus Chavitatts bahntur turn in prof a > turn invcrfu f8z* 6sp* 660. 66 j> 662. d%i* 664* 66 /♦ 650. CAPUT X. Cafechifmus in f^erfu ulcatuam, 1 Credo: Vill pu Che allcutumn Dios ni dgu 3 Dios iti piel ; Quitte piuque mo mugeltumn^ Inaitumn cai ca ni glamel. ^ 651. (a) a. Quine Dios get vill pepilvoe 5 Vill mapu Toquiqudu cai: Vill dgu ra vei quimvoe , Vill mapu mo tnlelu cai* pillan, antu Dios gelai, Talca, armco v cuyefi no cai: Dios ni elel > Dibs tii f vemel , Vill che ni cume mogeam tvei. 4- Quinelu Dios, mai Dios Chao, Dios ni vorm Dios gei cai : Dios gei cai Efpiricu fanto'j Huelu cula Dios gelau 6 ft. (b) f. Dios ni Votm JESU Chrifto Mupin Dios, mupin Che cjei> Virgen Maria ni pue mo Chegetui ijachin mo tvei* 6. Ta Virgen fanta Maria §an Jofeph egu pinombui* Hueiu Tva pelai ni anca; Dios ni gracia mo conibui. J83 (a) Canitur in Miffaad Credo» Sonus: Verbum fupernum prodiens» (b) Creator alraefiderain •; Ad Gloria, f84 ♦ P«# JESU Chrifto Cruz meu lai Tanianca, ni Chegeti mai: Ta ni pllu pepi lalai, Ta tti Diosgen tvei no cau 8* Cdlan antu mo mogetulu Pratulai Huenu mapu cam? Avle mapu tva ramtupaialu Vill puChe ta ni huerilcan. 6n- 00 9* Cume que che ni anca Jale, Huenu mapu mo ni pllu prai: Veimo vachi mapu able rume , Moll antu mo tepeai* 10, Huera que Che ni anca lale> Ta ni pllu kcal mo pouai: Cauchu rume veimo tjumale , Vill antu mo ptegeai. u* Ta pu Che ni pllu egn Cahuellu vemgelu laquelai : Lale rume ta ni anca egn, Afle mapu tva mogetuai. 6f4. (d) 12. Ragi Mifla mo huenutugeum Santa Hoftia Caliz cai. JESU (c) Jefu meae delict. In Mifla Deftmftornni. (d) O Koska Lux Polonia?. JESU Chrifto iti Chegen mleum Vei mo ni Diosgen mlei cai* Chriftianoche ta Montualu Huerilcan mo ktal mo cai Patiru mo Confeflaialu Herilcahuelaian pialu cai. 14 <5enolu Chei Miffan Patiru Ta mi pepi Confeflaiam; Dios mi re aiubiel mo ftdebin ni huerin ! pipe ta mi duam, Pater nofter. 6f|. (e) if. Dios Chao Huenu mo mlelu 5 Ufchitjepe ta mi uui; Vill ta mi piel opulquelu , Huenu mapu mo prachi. 16. Ta in ial elumamoinca; Tli in vuta que huerilcan Inchin perdonanmamoinca, Chutntjechi inchin ta in perdonan» Marichi lelmoquieli Ta ni cupa huerilnoam, Quine anrfi chei elutjdi Pillan ta ni huera glam. Oo 18. (e) Sonus ; JEfu dulcis memoim J86 m*M Vill mapu f oquiquelu > Vill dgu ta vei quimvoc, Vill mapu mo mlelu; Culliquebilu ta cume que ch* Huenu mapu meu , . Hueracabilu ktal mapu mo Pu Huerilcaluchi che. Puamtumn veula pu peni em Chumtn cumelcaquei Raquibin ta Dios, ambin ta Dios Gpuln ni pibiel: Qoa A m ;88 <*-•*■ A cume quiraquehi Vill cume que che! Quinmolu, renmalu Vill huerilcaluchi che» ■Farii A Bus Charitatis* Sonus Pruffianus. Aiueimi ta fenor Dios :I: Akiftn cume geimi, Aldun amgeiiEU , AHui mi Apogen, Aldui mi Temogen 5 Ventengelu mi Quineluchi Diosgen* Sonus : Cur muncias militaj* I. D&snitumn vill pu che Dios tti cfimegen, Diosni aiugen, Hi venten vutagen* XX'i quine DiosgenJ %X\ venteri vuragen 5 Dios rti aiugen ? Dios tti cumegen > Duamtumn vill pu che. ABus Contritionis. Sonus: Joannes magna Lux Bohemia: clara fax Eeclefe* 66o, i 4 Vemenlu ta Dios Hi cumegen ! PragenEs Ven- Ventenlu ta Dios ni Apogenj Chumgdu mai inche Vei vemgenobule, Eapilan? Deuma afcuduamquen ? Perdonaiaen piquen , A lti Dios em! ^&us Chavitniis £f Contritionis. Sonus militaris Auflriacus; Eugeni &c. 661. i. Duamtumn Vill pu die Dios ni cumetjen , Dios tti temogen > X^l'i venten Apogen, Quine Diosgen 1 Vill duamtubilu tvei, Tva ta irin pibiel : Veicu udequebin Vill ta ni huerin A ni Dios em I Idem. Sonus; O Arima par c«lo Spiritus» 662. I. A Senor Dios Huenu vemvoe, Ta Tue vfcmvoe > Montolvoe ! Ooj Ta f$0 ^ ® dfr Hi Ta mi ctjmetjen, Ta mi \%agen, Ta mi Diosgen ni via Villchi dgu mo cacha Jod aiaeimi J * fidequebin Vill taiti piuque mo, Villchi huera dgu mo Vill ta ni hueriru Dios ema! Cbao ema ! Perdon niltaeiu: Huerilcahuelaian Une laiam AUm Contvitimis & Attritions. Sonus: HoTOndamoKTrcmcndafori. 663. 1. Ktal mapu mo ptegealu Inaitunolu Dios ni piel; Huenu mapu mo pranoalu Ucalnobilu ni huera vemeli Huelu doi «dequebin Huerilean ta ni hueratten, Huerilcalu «Uculcabin Dios J mi vemen v&agen» Alius. Alius. Sonus Auftriacus, 664. I. Huera que che ktal mo pouai; Huenu mapu mo rume praiaiai; Huelu ni huerin iod f/dequebin, Huerilcalu ni Dios em iillailcabin. CantioR. P. Ludivici Baldivia depuevo JESULO. 665* 1. JESUS pellebichi 3 pi ta ni duam, JESUS pellebichi, deurna ni laam, Chem mo tifcpa peabon kmu lumlumquelu; Chem mo ta quintuabun Ciiyen purilelu ; Iod c&mei JEfus em fa ni petjeal ; JEfus pellebichi , pi ta ni duam & JEfus pellebichi deuma ni laiam. *♦■ Antw tipapdutn Inaquei ta pun; Aflu ni alelpeium Tipalu yepun : JESUS quimpunlai/ Afnoalu ni alen. Oo 4 o* . f9* ^ mpiquei ta in duam ; M - f$6 t&mjfr Acl [anftum Angelum Cuftodem. Sonus : Defenfo* nofter afpicc. ad San&us. tfcr* 669. U Santo Angel em ni Quintunicteu J Vill antu quintunmaiaen \ Vill ni motjen mo toquinmaiaenf Ta ni pouam Dm ni mapii meu. 670 Pie Jefu Dominedona eis Heq\ Ad fjemento def. JESU Ghrifto Buredyevoe em J Duamtubicje ta in pu peni em J Veichi pu lalu em J Veichi cutangelu em I meml Aliter* Sonus dc S* Joanne Nepomus. 67*. 1. Cad Burenyeve fenor JEfu Chrifto em! Mu Cutanyeve inchin ta in Chao em! Petu cutantultjei , petu hueralei . Ta in pulalu em ! Modus mane furgendi if de bona Intentione. Sonus Hifpanus, 67Z. I. - s Lihuen mo Vutalmi , Quitte ny 4fc •- df» m Quine Puejche vemgequilmi^ Dios uduamquflmi, Vamgeluchi pialrni : Villchi ni nemel , Vill ni kdauquen, Vill duamtuel Dios mo eluquen ! Tva Rezan deuma pibila Pihige ca Rezan , Dios duamtubilu Vemquilmi huerilcan* Cant and a in Adventu Principis^ Epifcopi r R. P. Provinciatis ♦ fifa 673. u Acui ta irt Mapu mo Vachi Reyno ni Apo ( pu Patiru ni Apo) Veimo tepequein, Vill piuque mo piquein: Viva, viva, viva XXi Excellencia J Hi Illuftriffima J XX'i ReverenciaJ Hi cupan mo tuuuitt Doi mica pituin: J Viva, viva, viva tl'i Excellencia I Hi Illuftriffima! VXi Reverential S9S ■L. m 2* Veimo ado yavulumn Ta in piT petti em» ele; cume entumn Vill ra mn dutjuquen : Rey venten quintuquelu Ta mn aldun cumelen, praeferre: a fronte , ex adverfo portare. ibid. Adelcan , culpam aut crimen in aliquem conferre , derivare , conjicere y rranfcribere : noxam alicui attribuere ; criminari , falfo accufare. $26 Adien , adyen, alicui fimilern effe : aliqucrn vultu , incefiu , &c* referre. 464. Adln-i alTuefcere; morem ac modum in- : Venire, fhj. Adman , refiftere , fe opponere 193. Adn y ufum habere, congruere , conve- nire. 468. Adquintun-i ex adverfo, e regione vide- re, afpieere. 440, Adtun> affuefcere; fe opponere. 440. Ado j nunc, mox , fiarim. $-40. ^43. Adochi , expe£ta paulifper, $-40* 5-43. Adoln, inftare alicui; ur properet, ur* gere. 740, /43. $77> ^#*J^ Got 677. Age, fades 7 OS habkusque > oris lineametua* 461. 46 j\ yoo. ./Ww, cito, ram cito. #iwe cupatuabuil tarn cito veniret* f >o $43* Abuechei, jam dudum. f40. f43* Ahueln, feftino-, propero. Item* Aliuta lit feftiner, targere. f 40. 74.3+ Ahnitl, prunae* 3f2* 35*4* Ahmrcm . deficere, &cifccre y - liaqui am- nio. n4«\n8-- Ahunti > ahmcan, ludere, nugari, ani- mum laxare* %6u $"64. Aii modus refpondendi^quandovocan* tun aipin, vocanti reipondcre, 266 267. i Ayanxm , ftdlas fulgere , micare aftra. Ayatn , ayarQen > caneo : canum efle.497» j^P) ridere, nugari. aiecan? irridere* cavillari. 443,444. fi6* J58» Aibuin , umbra corporis. abuirdim y ima- guiera fuam in (peculo intueri 3 comempla- ri. 342* Adm y prunae. $f% Ailin , Japides qui 10 fiumine atit ejus ripa flint. 427. -AiUa , novem» : J4f. Aipin> folem refulgere. 342* ff% 678. ^iim > res pukhrai: compta, ofna- ta? elegauS;, fcella. mh'mn % «fife comptum, &c $■ 1 5 ^ Pp a Ami, . ^04 ^8# Aiun, nmare, diligere, 486. 488, AUca^dca^ res robul'ta , fortis. 12. f 14. Aldu^dd\xn^m\k\i\km % muiros effe. ^47. 5-48- f 49* 5 f^ ,///*, lux Lunae. Wo* , luaam folgere, Iplendere* 342* 5-42. Alhut* tnorcuus. Item. DiaboJus. j3t^M% moritur, corn morte huftarur. albuetui r eft morruus. Eriam vivos appellant ignoniinio- ft/dbuey huera dime. 3fS. SJ7. fJS si is* /2. Ailment mdri; a Diabolo poffidm, Ma~ cbi Diabolum invocantes dicere (blent : d- AueQeaez. obfide me, poffide me: fac me rem viae v mundi alter i us. 606. 612, Aim j terrain omnino liccam e(fe: omnia ardore folisflagrare. ^ *&##, incendo $ nimio igne, calore catefacio. #///«, praecalidus, dimim-) folis ardore, febri maligna aefluarc, ja£tari , ardere, folvi , deficere , eonfami. H4- f 38- 3fz. 3f4* 679. Allchti) audio. aUcunm , aufculro, 440. 441, f 86* f9f. 6? 6. 6)-o. ^fef, fenlim, placide > p ulatim. Item* femiplene: aUta cancaen veichi curam: red- de mihi haec ova (emicruda ; femiplene v„ femiplane coch. allue tipantn y fefqui annus* 270, 5-41. ; Alluen , afaiecan > allnetun>> lente. Item le- niter > manfuete > plaeide procedere. $-43, Alilmm %i^ 6of Atihten> arbor» item. Lignum ahum e- rc&'um» 40^404. AUvxxn r taedi vel corpus vulnere, plaga; vel vas ictu* Item, perdi, perire. alvuln f vulnus infligere; damnum inferre; detri- menrum pat ere, perniciem coniparare , tf/|* putuv-, noeere fibi. $34. Alpeny indurefcere putamen» 409. Alta r res mahj fordida, mrpis, defor- tnis; altahucxu-i juvenis inutilss altapu an- ta> iritetiina corrupra. J14. f 1 f* 680. Aluluriy aci iter dolere ; acri dolo- re affici. f 94 Almiy dmiy relucere, rerikere, refpknS dere* 418 Am% fpe$rum, larva, f 37. A nidi y furfur 477* 483. Ameltt, non agnofcere ? non dig-nofcere: ^liud coin alio confundere. 464. 465% AmonyQO) ambulo. amocan y iter facere, 4fi. 4^ .3. 49?. 494 Amomarin . orare. vox a crviraribus anti- ques rdi&a, oriturque vel ab amon dimari: piogredi decern; nempe decade m Ro(arii abfbivere: vel ab Ave Maria quod audien- ces Jndi corruperunt Amomarin, Ampeln-i vix non confeqtii; pene r tan* turn noa obtinere; fere adipifci. fsM, 5*27, Ampin } curatio, medidna^ medcia. item, Pp ? meuw'r, 4o6 ihidm medeor > medicor > medicinam facere,adhi- bere , ampin teaman* Medicus: quamquam iHi fuos Macbi vocenr.406. 410* 734. Anca V corpus* Item, truncus arboris* Item, dimidiiim ; anca rpu y viae dimidium* mm puutii* dimidia clivt pars, pit anca ,in- leftina. 434* 43 U 46° 494* Anqmny ficcus* aridus» 542. Amxm % ficcari, exikcari* arefiert j arere* exarefcere. 343,431, €8f. Anth y My dies> tempos* Item* peofum. man antii entuan i % decern dierurri penfam petam, abfeivam. 334« f%% AnclmmaluejH foils arnica > pueUa, vir- guneula* Hanc finguor rnederi plagis, vul- neribtts, morbis ; quibusa roagis "affiigmv tur : & fuos MacU ( if a fuos medicos ap- pellant) earn fecurn habere; illamqufc con» lulere ; aliqui dtcunr illis Diabolum in figu- re ho jus puellae apparere. f 34. Atttm % dierneffe, quando idem %ni- ffcar quod aura, rernpeftas ; addunt eutm vel intern*, anthem 5 antuntttn, fudo. amu* turn* fofis calorem captare. 34a* j6o* Amm% fedeo* Item, navero in ftopulis haerere * vadis illicit : mm hwmpu* Item* pm% a belli s quies : mm mapu* amm mapu tm* -terra fumroa pace fruitur* nullo beila tturtatur* mMm 3 mwm * fcdem %ere* ^fo ^^ Go? anhpai vachi mapu mo. 232. 234* SfA+lf 2 " 45>4- P8- P5>< Anwixxhiouriy vcreri, eolere; honorem alicui habere , praecipua autem honoris ex- hibicio eft, quando accedunt jam hoc jam alterum genu fleftendo , uti folent, prae- iertim qtiando funt ehrii, & plus viniper- optant, petuntque* 4j"3* Anapl) homo humiii ftatura, pumilio, pygnuus , nanus, 46 3, Axianai? interjecHo 293. Aneln, minari, minitari, minas irrrende- re ; roaraum vel aliud inftrumentum ad per- cutiendurn attollere* 487* 488- Anidun^anidcim^ (iccum effe. 431. Aw'tly ftratqm, quo tectum domus fter- nunt, ut poftea reliqua fuperimponanr. E* g* paleam, &c. f.17» Ape 7 fere, prope, propemodum,pene, tan turn non. apeln^ fere pei'venire* attinge- re, 2 $6. 404, 682. Apiti,apin, libido, cupedia, mala- cia. apiln y apinn , aliquid vehementius ap- petere, concupilcere. 489. 491* Apumii) finire, confomere , prodigere , dillipare 349* 5*32. Apo , Superior , Praefu! , Praepo/itus, Dux, Pr^eie&us , Tribunus , Centuno , ot qui- «unque alius, qui ahis pnceft , imperat* Pp 4 prae- ■ - 6og ^m d& praeficitur ; non ucunrur aqrem hac voce Indi fuorum fed rantum Htfpanorum refpe- chi,tam Eeclefiafticorurr^quarn fecularium; addunt adjeftiva E.g. pichiApoyvitta Apol iom via a , torn pichi Ape j mu via a Apo. ut iicminoiem vel majorem jurisdi&ionem» porefhtemve firrnifieenr* 45 g, 500* ^ Arquen,arquctmy aquam maris vel fiumi- pis decrefcere , minui , deprimi. Item. Lac in uberibus niulierum ilccaii. mrmh id. ar- quenco. maris receffus* 4 $7. 42^ Arm, calore nimio zertuare, tanguere, fblvi, deficere, arei antiiyptei anth: am ta tti anea. n8- f6a Arebt> muruare» cotnnwdarej aliquidu» feodum dare aretun > arelttm y -nrotuum» Commodarum pet'ere * rnuruo fum re 5 uten- dum aliquid accipere arctu moQen % coui- jnodato vivere. 421, 422. 68?, Aroj "cm , fodo. f 3$, A^/> llatim ? illico , e veftipio. arol pet$e~ 0$ui pmma , non fibi per vemos 3fJa cofum- bsvenif, ^0/7/, feftrno, propero. Jfem. alu lim uc accelerer , .urgere. 540, J43. Aw/, efurio. fit jo ? firi ? fame laboro* 476. 478- ^ ; Arwro , arumco , bafo grandifllmus ? quern foaribus pra?dFe ? & confer vare aquas ere- ■ L *b®* 609 Krtmct}<> ademca, aqua caHda.428. Atai\ bermaphroditus; 714. A/^> ?eri> cundi, contundi, debiSitari, fubigi, luxari membra, corpus* atemn, te- rere, &e. f J4. At6n y ekfotigaru «f&t fowoj caput ha- beo feffum, dc&tigatum. 5-34* Atntuiy hirer je^io a doiore. 253. A«i, ret ra ad maicium ieminand«rm ara- frofiibacta» aadn^.tttvzm sratro iubigere* 413. Auca y rebeltis* Item res falfi, fidta, adul- ferina, aiican y aucatun. 48?* H3* Aucimco, auquincQ) echo* j*6i. Anna t unda*, fiuctus maris» 4:9, 684» Avitn-i cibus bene coftus: poma ? fru£tus masurari, mirefcere. Item, matured cere apcftema, ulcus^ &c. avuln, avumn^ coquere; ur marurefcant effkere, 404» 476, 536. «?♦ B- V. Va^ tva } bic,fftic: Ecce* 26, 23.29s ;$% fSacbi )\ii£. xo. 23. Vain. ferveo> effervefco, vai ta ni moll- liitiy fanguis i Hi fervet. 455* vmvw, ferve- fae^re* Fainu , tenuis pluvi*. 348. faml , vamlgue , fie, ita« uk vamlantU) tr$§ b$c bora, f 40* *86. - Vcim, ita, fie. vamahni , He, ita faciei vamQechi, vamQelu, idem. vamQen, itafum cornparatus, conftitutus, vamtipan i recedo, difcedo; abfcedo* vamtipaln, abitrahere, dimovere , fejungere, vammn , vammtuu , ftparare, fece'rnere* i%6 48 8. 686* Fatten* pendo, appendo, penfifo, trutino. Item* efle grave, vanetun , vaneva- nen-> penfare equilibrium,' sequipondiunr, lihramentum* 57c 55-3. Vanten-i ranrum, ram magnum, vantenn; effe tantum* ff (... f.f6., ^/tf«, 402, carex, /^0, umbilicus* 4H* /^///, z;^/, perdix. 386. Fei , veichi-i ille , idem* mi, ille eft. zvi* //7/, non e(t ille. t>e//>?, fit ita* vei> vantem- pe, hucufque, non amplius, fufficir, fatis eft* vei ca r vei lie, &c. adverbia confirmativaao, 23- 479. ff6« 288:4 Fern, ita, fie, illo modo* vemti, ita fa* cere* vem^echi, veniQclu, fie, ita. vemgen t ita effe ; elle limilem ; aliquem vultu , voce, mcetTu referre* vei ni vemQen , narura ira cornparatus eft; haec ejus indoles, hie rnos, hicftylus. vemel 7 vemtque, fie. 481*482« ^67« Venten , tantum. f p. f 54. Vmla \ nunc , modo, jam. $"40. <«fc®.«* 6ii Biy I7f* 182, Filuy coluber, angu?s> terpens. 376. ¥i% omnis, cun£tus, univerfiis, torus* vi/fa , villtim , torum ablumere, comedere, capere>(u mere, 476. j^g* 687. FiUay penuria,cariras,annonsedi6". ficulras, viUan> vUa$en> laborare penuria, &c 4^f. 476. FiUca> levir> glos. 504» - ViUcim y parva lacerta* mamll viltciitiy poli podium. mndiviUcun. 376. 4/0. 412. FirquenyzUuvciy (ubfrigidum. virquenan* tity fubfrigida ternpeftas virqitmco y 47s. fS9. BitttUy furnus, fumare. Htunman^ fumum Conrrahere, obofere. ?J2, 3^4* 445* J?m : j Thearma» palea fimilis paleae ave- nse > fed mutilis & absque avena« 41 z. Facbanny fugere. uhn y (blurn de raachis intelligiruiv f}6. Flay propter 2 §8 : 1 ?* Boim % faye y arbor , cinnamum > cinnamo* mum; fed improprie, %$% Foche, unda , flu&us. vQcben*42p. Fochen> canna> arundomaiciu 413* Foe/w^madeo, madidemadeo, vochamn* vochohy madefecere , intingere , pei fundere* 43** Fonuany tiiffire* ?5j* F®n% vkm% os offis> dens, vom uhm % .11 %8 dS* .*& ft;;, Jucius, piCcls qui in £«?/> paxillt tabacu zwa cbaUua^ fptna pifcis, mevoro* denites anreriores. 392,410, 441; 444, 688) /^b/rn, filius. votmity gignere, 495. jo 1. /^£ ! inrerje&io. 29$. Vochai pro r/wo, par?r, Broquin, 412. Vucheucan-i nugari. 490, /^u;; , carp exos ; pulpa 3 etiam porno- mm. w^>pomae(Ie macura, comeftibilia. Item arbores germinare, puflulare, fru£H- care* vn, vnn-> effe denfum, fpiffum, 397, 404 40f. 4'ry . /^//, resunira, conglutinara , copulara, i7/fe, juno-i, copulari ^cognofcere muhe- rem ; & eit modus loquendi niodeftus; quam- vis in hac fignific^tione plerumque addanr timivUtim. Item, unam rem alteci v. ad al- teram 3ptare, iududere, immittere Item* efFe ad rem; ad rem perrinere, cum re co- ha?rere curn/w fignificar fuccedere, fequi* chuchi cityenvuipai '^quis rnenfis fequitur, vxslun , v\un> coacervarum effe, vluln , con- gero^ggero, cumulo,coacervo, 490. pt.f % Bucutty jecur, hepar, 4f$. Vunatty putrefcere^corrumpi, piftM^.pu- BKL ^md& 613 ire, putridum, tabidurn* vutlapue , virus > venerium, vimapuen , vurtapuetun , venenum alicui dare, praebere, veneno toilerealiquem, «occidere , necare. 47<$> SS4. f36. £89. Vkm-> tergum, dorfum, fhpula^ Item, retro , poft , pone* 40 s. 4si. 4js, Fuw2> nervus, 4S6. Bwen 1 cfle amarum, bure? amarum^of. Burepue^ animus averfcs, abhorrent i?u- repaen^ b\\repuet\xn , ab aliquoabhorrere,er- ga aliquern male affectum efle. 487» Bxwenien, alicujus mifereri, mifericordia tangi, moved: hujus me miferet ; mifera- tio me tenet, Bwentun-> expe&aiionem ali- cujus decipere, fruftrare, ludificare. Item* hi iificari 487* Fi\cha r fenex, vetulus, granduevus:£eta* tegrandis, prove&us. applicator duntaxac viris. Item rebus inanimacis e. g. veftibus. 45> ♦ : Vhchen, ager demeffus, reftibilis^i?. Fuly vas. Item, radix olerum , herba- rum 414 Fuqiiin , pragnans , gravida , fceta. Item, pragna tio 5 graviditas, vuquinn , efle foetam: dicituretiam de animantibus, vuquipra,nQ- thus, fpurius. ^^ S14. 690, Futo, altus, magnum, grandis, v&- ia rupa!u)YumelU)Cva{fas. vuth, efle gran* dem, Sf4.ff/. f£6. y u h) 6i4 <%&3% dfr Fuix, filum, flramen* burnt) neo. tapm mil) ilium contortum* /wnu,limplex. 47*\ 473. Fultmh os aduftum habere; ore aegro efle* 444. Buretiy bucbeu^ lepida narratio; feftivum lommemum ; res rifurn movens* jr4j? 0..!, C K* C&> particular 152. Irem adverbium con- firmativum, 288: 4:39. Ca, ad je&ivum : alius, r# epuy alii duo» ir^#n^> alius* caQelu> alius ca^ecbi , iterum, aha vice* camel^lio anno, eiapfo, vel futu- re. S43*S4$ J4$. ca mita^ alia vice, caqwe^ aliquu caque>caqu£, alius port aiium, De fti nomine formantur fequenria verba: caQen> efle alium* c/?/^, aliter fe habere» caknon^ mutare, ponere alibi, cahwtabi ta niuui 7 muravir nomen fiium. catgetuti , in aliummu- can. caQenmim, vipo inadere, vacillare, ra- ge*^», culpam aiirl crimen derivare, conjU cere, tranfcrtfoere in alinm ca^eht^ caQel- £&#,diftijnguere, aliud ab alio (ecernere, fe- parare, diicernere, fejungere, caduameln^ digredi a re propofita , ad alia divertere* Item, mente & animo vagari, divagari, aliud agere , cogitare* 464 f4$. Cachan-i pleuritis. cachanlab\XQn^ centau- m minor. 41*. /Jf. L I *fe4»c*t» 6i f CacbentiiH) non dignofcere,nonagnofce» re, 464. *pf Cacbuy partus, pafcua* 412, Cacbu, amicus, notus, comparator, ca cbun> propinare aiicuu Si4,si6 Ctfa^Ca^quius, Caiiqueus: Topar- cha a pud Indos. 498 soa. Cad, mukum. cadn y multos efle; abun- dare. 271. Cadi , cof te, 4f4. ffr. Cafy tabula, atfis, aflen cafn. S67. Cafen , caben , caven , fpinus , 399 , 40 r ♦ 69 z, Cqfciwy aliquid in aurem loqui , in- fufurrare, (uggeiere alfcui. 440. sz6. CabueUuycdouaUtij equus. 36 f. Cahieyvzmxxs. cabuen y cabuetun> remiga- re, remum impellere,remis incumbere,?n- furgere. f^7. f;8» C^conjunftio &, atque,etiam,29J. Cain 93. 2 Cahuin y cornporatio,epulum,convivium, ludi , fpedacula indoruim MaQentun, epu- lum ob perceptos agrorum , arborum fru- &us. malal cahuin , ob cortem , ovile , ra- male, fepem, domum fabricatarru tiuinca* buiriy ob tricuram, nuinpYun y idem, nam triturant faltando & cantando; & Temper nodtu. rwu cahuin > epulurn funebre* cun- quin, calcutun cahuin , cum certis cantiun- culisa HI " m cn\\$ 7 rripudiis, faltationibes , chords. t#- buintuUy dare con vivium. ant\\cahmn t cuyen &ilmn } Col > luna in centro circul; ; forteKjuod in fuisccmporationibus (edendo rotam, op bitam, circulumque defcribant* 47 f* 477* •479- SJ9> Cabuitu r \Qckm sty* Qri, \mz+363 472. Gilai , veneficus, ftrix, lamia, Hojreh- clum Indis riofocq > & tnaxime fennidaturn, cdciiUm^dcun^ veneficiis aliqueni perere; maicficis artibus afficere , carminibys de- vincere v. deviocire* calculn^ veoeficum e£- ficere , venefici crimen alicui auribuere,4 palus, quo fodiunt. 41 3. CaUhue, frutex. 403. CMi, W.J9 vefcitur 38?» Cancan , affurn, torridum, 47 f. Canin> in ludo chueca deefle, deficere,er- rare* canihwn , decuflans federe cruribus, ut Indorum mos eft. 4^2, f 63. Caniu, crifta , jubae 389. Canquen* avis , ciconiae non abfimilis^gf. Gan> cantharus, j^o, fzi. 1 % m^ Canim-i fibra? roboris* 403* Capij ieguminum folliculi. 412+ Capifcwi) pungere, palpitare sis* Capatiraj acus ex majoribus, & quae fo- ramen habeac fatis grande: nam Indorum id fila repofcuot* 472. CaqUcaquel 7 transverfum. caqln, transft- gere. 492* 654, Cara> urbs, ci vitas, oppidum, pa~ gus^ caftellum, & qoilibet locus aedibus, domibus , & incolis frequens, Carahue ci~ vitatis , ckc. dirutse locus : nunc feges eft ubi Troja fuit* Entucavan > urbem deftruere, exfcindere , everrere > vaftare , delere < dirue- re car an , urbem condere ? fundare \ ftabili- re, 4^ 494 Carca> vas grande ad afferendum potura, i vinum. 478. Carcaren> cafcafen > tndcaden, avis cujusj modulario ver annuntiat* jgi. Carcu, ex altera parte fiuvii, maris Jtem Dominant carcu v €araihfqiieni\\uxn\ocum y \ quo poft obitum anirhas rntgraturasdicunt; j putantque efle Infulam Mocba* Carcun, flu- \ vium tranfire , trajicere. 288+ 43S. /S8. Cariiy crudus. Item, cblor viridis* Item, nigror canis albicans, carii Hon, caro cruda. j carudQoIJy olla cruda , necdum cofta* cadii j y\ carii hn> mors violenta ; cultro , pugione, ferrea ^ • d^ 6i$ ferrea ficca in corpora defixa* Caru Patiru y Religiofus S* Francifci Seraphici , ob facrse veftis colorem* 4t7* 69 f. Catan, perforare, perfodere, pua- gere, terebrare, perterebrare* S67.69S. Catiin, fcindoj feco, csedo, abfcindo,re- feco, aniputo* Item> impedio, obfto, offi* cio, prohibeo, catud$un> contentiones, ri- xas, certamina impedire. Qelai catudQualu catuduamn-) argumemum praecidere, prse- cludere, eludere* catutun catiintun, inter- cipere,intercluderej interpeliare* Item ter- ram aratro decufTare. 40s.413.S27. S67. Caucau y avis. 384* Giua&0,multus. Caudmi^nh multos,<27/„ 272* S48. sso. Cauid , conglobatum fputum* 4S7. Caulin 5 canptm , faciem unguibus lacera- re, foedare: ungues imprimere, 368. Caichiin-) Diarrhea , alvi profluvium, ven* trisfluxus^proluvies. Item ex Diarrhaea Ian* guete, fluxu veneris laborare, Caichit mo\U bitn S3S. S%8. €aimittun> rumino, remando fajfa Caine, hoftis* Cainefa, cainetun, in ho* ftium numero habere. S3Z* S7S+ Cayu-, kx.S4S. Caynmtoi , gigas, 463. Cacba 7 cha, 29s dq a Cah m ^i# Caue^ anas 5 anfer. 384. NB. 70;* cdau7o$. cdin. Cba Z9f. Cbacba, ira viri falurant mulieres,/^ Chachaii cbai 7 fai 7 tai-> fie raulieresviros, Chaf-i cbafma. V. taf. Chacuchacti-) facutacu^ cerebri membra- mw* 4S6+ Chadiy f%\* cbaditutij falio, fallo is: fale condire. Item > effe falfum , M1tum.42s.424. Chadti) fponfionem facere> fponfione ali- quem laceuere* s63. 696* ChdQy pars, quadrans,quarta pars. ChaQ rpUy junftura viarum, ubi viae uniun- ior,concurrunr. chaQcim, in partes divide- re 3 incidere , in frufta leeare chaQtun>> cbatgii- txm 3 id. cbaQquin x cbaQquin leuvu , fluvii pars* 301. 364. 4Z9- .434* Cba$h injftar diminutivivocisr^g, cbagU 0m j dlgitivf^. Cbai-i hodte, poft breve temporis fpa- tiom./^A S43. C/W^,calathus ? quafillus, quo metiun- tur res fblidas; & duo modium efficiunt; pereundem& liquorespurgantur. Cbaibue- iun-scbaitun-) liquores purgare. ^20. szi* Cbalin-t chalitun^ valedicere alicui: cum bona alicujus gratia abire > difcedere* fig* 4f£+ ^fe^^ €xi 4S2. Item j teftari , teftamentum condere 5 &• cere* Formula autem Teftamenti, modus ? inquam , teftandi eft hie: Quando Pater, Patruus aut aliquis ex majoribus natu eft morri proximus; omnes confanguinei con- veniunt , & moribundus iliis valedicit affi- gnando unicuique partem paucorum illo- rum bonorum, opum, rei familiaris, quae forte fuperfunr» Si frarres contribuerint ad ernendum ipfi uxores ; pro rata & numero unusquisque fibi unarn vel plures accipit : caetera cedunt liberis E* g. immobilia; &in horurn defedu fratribus, aut aliis viciniori- bus confanguineis. f 37* 697* Chaky propinquus 5 affinis for* CbaUa, olla ex argilhu fio. Cballua, pifcis cbaUuan , cbaUuatun r pi- fcari, pifces capere, preheneiere, trahere* 392* 39f- Cbamall) ftragulum v veftis. 469* Chanan > in terram conjicere , projicere. 487- Cbanu, dorfuale ftragulum* 465. Cbao, parens , pater, ftii. Cbapad, caenofus lacus, locus. 4*8* Cbapadmn, mano aut calci priore percu- tere. 449* Cbape , cbapen , crinium poft tergUf! 5 » colle- &io* Cbapecafty eapillos ita colligere , ligare. 4f8* Q^q $ &&** &2Z 3&#d£* Chapf-i miies, tiro, 73 r. Cbapud, depreflus, dapud lonco, capiu depreflura. cbapud fubft. inaures argentei Indarum. 469, a Charabmtta-, femoralia. 466. .Cbaram, 5 3f. papulae rubentes. Cbarqui, caro falita, fale condita, 477. Cbau pro c/mo, pater. chaun>chaumn,Q&. Jinam ova incubare; ova incubando fovere, ebauemu, vitricus. 350. 47 j-. $-04. Cbaudcbaud, flos pallidi colon's. 41 f , Cbaura, frutex myrto fimilis, 414. Cm , aequalis , par. chaxm , «qualem , pa- remefle. dahln , aequare \; aequum, planum tacere; complanare. cbauin, pilar palus fu- penusin duosramos Eequaliter definens. cha- fe/,quod folvendum, praeftandum, agendum cxdebitorefTar.422. fif. yi7 ; 4 3, CbafduQim, tafduttun, coram loqui, re- ipondere. f 26, * €58. ^/?w^»,refiftere,infaciemrefiftcre, ieopponere,osobverrere. $-26. C^, homo. buentU)buentucbe, vir, mas. gwo , ternculamentum, larva contra volucres, n§ in agriscreent damnum. 94« *99* cbeun f om? nesejusdemfamiliae, generis, nationis. 434* j"02, Chedcan , pulmentum ex maicio tofto.47 j* ♦ Check, avus pater matrix Item, nepos*f r. Cbedciii \ nepos , ex linea materna* fou Cbcilqueiij avis* 383* Cbelue, dentesantcriores. 442. 699. Chem ? quid* cbernn > aliquid facere. cbemimi ? quid agis» 266. 267. C&#, chemai 266. 267. Chencheplytentepl) corporis vel rrranuum trepidauoex morbb* 462* Cbenodcitn , */ii coxim-infidere* Cbepidcxm , tuiTire 5 quod pot us ad epiglot- ridem offe'ndaf* 446* Cbepicci) grarnen. 412, C/w 5 266. 267. Cbeiique , ftruthio. 98 f* Cbeurvoe, cometa, f J9* C#/ , 44, ^ /^4. 2^7 : 3\ 29S. S47* CbQarn , cbQarcun ■> vulnus , plaga. Item* ferio, vulnero, faucio» Cbicumn> componere, conftruere. Item» tignis & trabibus domum rudem informare. Q^q 4 ChidMi £24 *%*% S. Chdm, lutum, coenum a fluminis inun- dauonerehaum. cbidann, alluvionefluvium excrefcere, praeter npas effluere ; campos mundare, obruere. 428, ^Chiftiycbifcan, fuperfluere, redundare. chpmn, effe cauft cur redundet. 47g. C^,gelidus,geluconftri£tus. 'c!>idn,ge- lo , glacio , congelo , gelu concrefcere , eom- pnrai, aftnngi, 405. . 700. C%rf/z,cibivelpotusreIiquiascoI- Iigere. 478. ■ Chihitui, nebula. 347. CHhuaiquiiaun , hue atque lHuc ire. 4f2. ChiUca, liber,: papyrus, epiftola. Item, nomen herba? medicinalis. Item ferrum 5 quo notam pecudi inurunt. cMUcan, cbillcaln, icnbere. duQulelen vachi cbillca, lege mihi hanc epiftolam. chillcatun ,legere , librisin- cumbere, ftudere. 421. fjz\ j--^ ChiUa, vulpecula. 373. « Chili, Chilli, Chile, Regnum Chilenfe. Cbih Che, Chilliche, Chilenus, Chilenfis. Chihdu^uy Lingua Indo- Chilenfis, lingua Cjnlena; idioma Chilenum , Chilenfe. Chi- hdu§un> loqui Chilene. Chillihueque, aries chilenus. 494.658 CbiliduQu, resChilenfes, Chiucon, aquofum e(k. 429 ChiUquen, aures ad inaures immittendos perforare, 470. ChiS- ^m ^ &f ChiUquitiy manipulos fpicarum colligere* 4H- Chima> lues venerea* chimm y ea labora* re. S3S+ Chincdn^ chinclln-> nonfuftineo; toJerare nequeo; reneremenonpo(Ibm ? quin, aRcifku4$8. ?oo* Chiclly titillatio. fhzd&,titi]Iationem patL chicllmn 7 titillacioaern alicui movere: attre- £tatione corporis rifum excitare, 45-2, Chiquercun , oculos volvere & pene in orbem verfare* 440. ChiUimunn, pedes obdormire. Cbiquin > verbum inhoneftum fjgnificans exerceie copulam camalem; vox nunquam ufurpanda, fed ut intelligatur, & qui ilia lifusfuerir, reprehendatur. 490* ChUbuU) laxari/relaxari, lolvi, diflblvi* 470- f 67. Chmehn<> annuere, inclinare caput. 437* Chocof, pars domus pofterior, f 17* dq S Cho- Chocon, tocon , aqua > frigore pene ene£tu§, Chody color luteus , pallidas, chodn , palle- re. chad cur am, vitellus, c hodhue cur a > ter« ra colori iuceo efformando inferviens* 417. 4?f- Chollcho , to/to , nomen herbae. 410. Chollhua, 3P3+ 70*. Chollo/j cavurn, concavum. regular non orbicolare, tolof mamll> cortex/ exte-* rior arboris crufta. chollofn^ tegulas confi- cere. fif* 5*174 €hot$B> extingui ignern, lucenr choQmn, CKtioguere* cho$mvoe<> erriuncforiun^^* Chomn, chumn> Soils & Luore concurfus* chumi cuyen) chum cuyen, noviluniurn. f 42* Chorami^torris, ririo exrinftus 3f 3. -CheiftUitt, parvarum cochlearum genus* Ghoncm., caput parieti illidere ; ad fornl- cem offendere 437. Chant, ftraguluro 3 veflis Indarum. 4^ Choniuny parienciam extie&ando amicte*' re: mora inihi fatieratem A faftidium afferr* ChonodcuUj cubitus 448. Choncaiaim y computando & quaerendo* a qua aberravit , viani 3 hoc illuc ire. 4 s *.♦ wr SI ChonMcuiiy qui habet tortuofi^ manus, Ut fcaurus pedes; 449, Chopilln y digitos frigore rigere. 449, 70^ Choqnefo) promere quantum capit pugnus. sjf. Chocm-, chocun, Sobrinus; exfororene Chori, locufta. 388* Chob^ oculorum infirmitas, fif. ChovUy fegnis, negligens, focors> lan- guidus, remiffbs, defidiofus, iners, piger* chovim> fic effe. chovuQen , pigritia , ckc* 483 48f. Choiiin, toiiin-, germinare, pullulare 5 fru £ticare« choiii y germen. 409» Chiquewi) invertere* 470. 476. Chxxqueli arma, enfis, giadius. f 3 1^ 5 9 5. Chu/ antiiy dieinregro, toco die, rfitijf- ^/;,accipere, fumere , auferre, edere, bi- here rotum, omnia. 476. ChucaU)itdud , avis fylveftris, 387* Chuchi. z66> 267* ChwidW», centrum ligni, arboris* 40?«, Qhtichpi / unde fciam. 267. ChuliW) iz^m. olla fpumansj aqua ferw vens diffanditur. 476. Qhumb) agere. chumimi f quid fecifti. chumlan, nlbiWeci , egi. chumQei chei mi moQen-i ur vales? derivata funt: chumam^ thwwl) cbumt&echh %?& * jam lmbrium vis remittit , coelumque fu- durn & ferenum redditur. chiitim, contra pluviam perfugium quaerere: in locum fic- cum , fob teftum fe recipere. $59 H7< Chute, prehendere: figere, tenere, li- gare. chulhue, acus, %amenta,&c. quibus prehendunt, liganr. chid) fibula, chultun, mfibuJare, fibulam injicere. chulpiuque,mv- vus quo cor aftringitur, tenetur, cbulqueu- Wh aftnftio linguae 4 j 6. 470, Onto- Chxxncon> chumpohiy convolver^ illiga- re. 470* Chunai 7 fimbria. 466. ChumW#>farinario cribro fuccernere ; fa- rinam fubcernicuHs purg are, exeutere. c\\u» nidhue , cribrum, f 20. fz 1 . Churfian, implicitum,irretiturn efTe 473. 705*. CW, herba.411. Ctochan,favo 9 abluo* cuihacaml^Wnp^ cfxchacan , lota, /v» cuchacan , en iota om- nia. 452. 433. Cuchaltun, vifo, invifo,vifito* f 18* Qiichaun ♦ mandere , cibum dentibus con- ficere, 443. Ciichkty malorum, pomorum terreftriutn radices. 409, Cuchiu, anus, podex. 451, Cua&j'g, rinea, blatta* 378. Cuchwhctun, exprimere* 432* Cuchan , madeo , madide madeo : tor- rentisinftarfluere: aqua fluicundiquerivis. 431.43^ CdaUykdaUi labor, opera, opus,nego- tium. chem kdau$eimi-> quid habes negotii; quo occuparis, cuiinfudas» kdaun^kdaiicany laborare,elaborare* f^ $69. 64* Clen y cauda; quadrupedum , avium, fer- pentum 989- CUncUn> herb* 411. QQautt} . 6lo ^m^ ClQatW) feinvicem mordere. 370. Clhuaknon > laqoeo capere, 364» Clilhue> olla major, fzo. Cli cliy cli uiin> rnandibula, maxilla, 442,. Clilquej faleo, 380. Chichi^ faux, gutrur > gula* 445% C/0/2, arbor. 4J i* Clofciwy fonare res liquidas dumportan- tur. 478. 706, C/orm , rhonchus* Clorinn, fterto ,• ronchos edere; rufluofos fpiritus ingemi- nare. 437* *Cidcbe y intsftina. 4^6. CHe , lacryma, Cllen , lacrymari, in fletum emmpere; laciymas effundere,profundereJ erumpentes lacrymas continere noa poffe* CJudtw, folvi j aufugere , diffluere. Cdin, cxxclin , ulin } fecundae, 49^ *Cmpun ) ligna (ecare, in frufta conci- dere. 464, *Cnu> naribus loquens. 462+ Qlmunn , cadaiver ferali linreo involvere J findooe infuere ad fepulturam* 5-37. *Cra/«/u», terrain refonare, reboare,re- mugire 360* Qliyi: mhocaut illud latus incumbere, fe verrere ; in hanc vel illam partem inclinare. Clxrn antxxy poft s meridiem* /39 572* * Cu/ft*> ^m^ 63i *Ciina, palea. 40^ Co, aqtKu Cotf£i, iiquiduni, fluidum qC fe. Item efle (uecofum, fucco plenum: fpiC- fumnoneft. Couun, faliva-, fputum. Con, coln> aquamp^ere, haurire, afferre* 428* Cocbimfh rdifto, obfifto, repugno, con- tradicO) me oppooo. Cocbimtun 3 mirnum agere ; geftum alicujus , voces, mores ri- dTcule effingere, exprimere, referre, imi- tai i. 464* 490* Cocoll, radix pro colore rubro. 417. 419* 708* CocUi Cochin , dulce, fuave, 40 j". Qockody felis, catus ferus> fylveftris* CoAn, inguen, panus inguinis, adenes. 4P-SH- Cod?, ventrofus pepo< 409* Coe/, hafla, 5*31. 707* Cofque 5 panis. Cq/^w#,panemco- quere. 47^ 476. m CoQi, fruftuum perceptio, CoQin , co- Qintun , fruftus colligere. 4? 3* 414. CotiaU) comitia. Couaufun > hvmocim t% collcquu f 3 1* Coiani) robur arb. 399« CoiUa 5 mendffciorum architeflus, frau- dulentus , fycophanra : torus ex fraude & mendacio compofitus. Coillan, coiUatun^ merniri. CmHatuln^ mendacium alieuiob- 632 ^fe^d^ jicere, exprobrare; mendacium in aliquem retorquere* 483« 48 f* Qoinau-i cancer. 39 j; CoipOj coipUy lutra, 377* CbyoBn, relucere* 368* Ccyue> arb* 355. Colcol, fuftis. > - 28* Colchau ) ^ofe^n , infe&a aquatica* Cokhau eutan. 378- f 3f. Colhuachu, crabro, oeftrum, 388* Co// w/i, afilus. 388» Colto/z, femper fitire; undique ad bi- bendum colligere,mendicare. 478. CoUman, aviculae nondum pennis ad vo- landum inftru&as, implumes* 389- Item» ftragulum , veftis ftragula ex meris plumis contexta. 466» Colloid , formica, 378. CoUbiidimy metu, timore, formidine,ter- rore turbari , obftupef cere ; vocem faucibus haerere. 787* 708» Colpi > fluvius prope Puren. t aqua pennata, plumata,466* Colli) color heluus, ravus. 417. ■ComaBbue> ora, fimbria > limbus 466. Qomufn , fura. comiifnn , nervorum rigor* as u m* ComiiBy comiituri) inrentis oculis aliquem intueri; a vide oculos in aliquo %ere;fixos auc *#*■ %n aut intentos habere : alicujus confpe£lu de- lectari* 440* Cona, miles, validus, fords; viribus & animo praefians. f 31* $33. Conaln , gravirer contra debitam reve- rentiam 5 urbanitaremcjoe peccare* 484. Concan? pnteig mampuli ad'domum te- gendam; te&um illi ftramineum imponen- dum* n7* Conculun, expirare, animam agere,ex. halare; extremum (piritum red lere. 5-37^ Con y fidus amicus, & familiaris, quiillos faciat de omnibus certiores; & ad cujus do- mum, ubi id loci pervenerint, divertunt; & ipfius confilio omnia agunr, 4559, $32. Conn , incrare* conmn, immutere* 503^ fi8 $1% Coxti-i filius v* filia matris: inquodiftin. guirur a votm, quiparris eft films. yall>yallt! 9 proles, prdcreare. Conin, parere. Coniln> gravidam efficere. comntu, privignus uxo- ris. conilbue, nidus v. Jocus ubi aves, galli- ng fua pariuntova* coninamun. j 01/504* f 3f- CotiM) animal la&ens : agnus* 363* Concidlj herb* 410* *Cocli, fios* 419. Copnhue , fulphur* 353, 4^3, Copin> murices, tnbuli, aculei, quos ho^ ftibus arcendis ? offendendis hue illuc pes R £ viam 6^4 ^•t» viam fpargunt , difponunt, o>/?/rtfl, bosacu- leos conficere, copinclen, infigi velaculeum infixum effe, /31. 709. Copitiy herb» 402* Copxm, pronus* Item, pronum aut plus quam dimidia corporis parte inclinata ex fluvioaquam haurire, aut inftar canum, uti folenr PehuencbeSy bibere* 437, CopiMca, puis, pulmentum, 477. Corettm-i damnum compenfare/amifla re- cuperate, recipere; paria facere/j-63. Cow, jus, jufcuium, condimenrum. co- rim; corutwiy jufcuium praeparare<47j\)3j4. IZoyocbO) napi, raparum radices* 710* Cotur cotr) torridum. cotruy tor* rare* 476» Cobvy covitdy g^nus teftudinis Cm domi* porta. 373. 377. Coven , maicium toftum, torridum* 477. Coully herb* 402. Cm/, turdus, ficedula. 387* ■'Cff 7 ctitfy ventus, aura, aer, tempefta^ eriifvemQei} Euro, vento velo.cion 343* ff g* j6o KlB. Hie multa* voces redigendse iti meliorem ordinem. Cuchty cutiy pudenda mulieris* 4;n Cucuy avaj matris fnater. QudattcudaUytzms* 4fj% Cudan, teftes, tefticuli. 4fi. Cude, cuye> cufe> vetula, anus us. Vetu- Ise aegre feruot vocari cude v. cuye. fed pla- cet cufe cufe pllii , decrepit^* NB. C#/e fumitur nonnunquam pro cure 9 nupta. cuden^ cnfen^ mulierem fenefcere, confenefcere Cudepra, vetula qusenecpe- perir, nec habuit maritum, 49 j\ 456. /14^ Cuden-i fponfionibus cercare ; fponfionern facere; fpon(ione aliquem laceffere ; tantun- dem fi vicerit fpondere. $"63. Cudi) lapis fupra quem frurnemum, fal, &c* manu terunt, molunr. numcudi, lapis quem ambabus manibus tenentes> illique in- curnbenres molunr, terunt, tundunr* fzo* Qudi voro > fpina dorfi. 474» Cudua* pifc. 352* 711, Cudun-t cubo 5 cubitumire. cndmn^ €udln, cum aliquo cubare, cubitare, f ij. Cuchen*) cuten> maicium torridum. 47^ Cue> poroa, mala terreftria corrida. cue?J 7 ilia rorrere. 47 f. C^/, limes, confinium, terminus, j-jf, CuellcueUie?2 7 aliquid defiderare, requirere^ Cuicui , pons. cuicuipaQi^ tergum te&i. Culben , runcatio* cuhenn, culhentwn^ runco, erunco 3 abrunco. advenhne^ runci« na. 404* % 6$6 4&#e*S» Cuuum, cuiniy arena. 420+ Cuuul, cuyuly carbo, Cuyiiln> carbonarium negonum exercere. 3S3+ Cuiviy olim, antiquitus, quondam, apud prifcos , quodam tempore* S4o. Calais dudum* S4p. CuUe, herb. 410* Cidkull) buccina, tuba cornea* S62, CuUuin, ventris fluxus, proluvies, dy- fentheria, CuUuinu , ex dyfentheria !an« guere fjs. Cpon ? mortuorum corpora , ad videndum quo quis veneno vel veneficii genere fit mortuusj aperire* S37+ 712. CreM) turdus* 387. b Crin, errare^delinquere* Item. Fornica- ri Cridomacki impudica mulier, lafciva> libidinofa, vulgatae ac venalis pudicitiae* 484. 48?* 493. CtaU hal, ignis. Ktaln> ktahtw, ignem accendere* Ktalbue, focus, MivitktalQeimi? quot uxoreshahes, 345. 3 f 4, Ctun , cucbun , exprimere , premere, eompnmere, conftringere : undique pre- mere, kern caricis vel paleae manipulos liga- re; ad domum tegendam conftringere* 432. Culen^ herb, 410* Cullm^ bona p divirise , opes ? resfamilia» ri§ ^fo^e^ 63? lis, & quidquid quis pleno jure poffidet. Item folvere, fkisfacere, damnum praefta- re. 42 r. Culme> inops ab amicis ; nullo potentium prsefidio munirus ; orphanus, egenus* Item avarus* Culme Hninca> Hifpanus avarus, item quiquaeftuducitur; lucrumjk compendium quaerit; omnia ad fuum commodum & lu- crum vertit, refert, revocat* Item faftio- fus* Huinca culnie , Indus adhaerens Hifpa- nis* cultiieiii effeinopem, &c. fgi* 48 ?♦ 4&h 487 488* 71 V Culpemn, delirare, defipere, f jf ♦ Culpeu, vulpes major. 373* Cultunca , tympanum, f 62. Cum, ruber, rubens. ara/z , rubere, 417. Cuniln, commiferatione tangi; mifericor- dia moveru 486. Cunitval , orbus, orbatus parentibus, pauper. 498* CuniuHy periculunm n** 5-3?«. Cunafcun } torrere herbas. y 36. Cunarquen. 474* Cunqueti) chorea, quamlndi ab Hifpanis quondam didicerunt* j6t 4 Cupln<> leviter amburere. 5f4# Cupd , immundus , fordidus , fpurcus, foedatus, inquinatus. cupdn> cupudclen , effe immundum, &c. fi$\ R r 3 Cn 638 WM^ Cupihy tondere, decurtare 458. Cura, lapis, faxum, petra. 'curantu, fixe- turn, curatun^ lapidibusaliquem perere,ap* petere; lapides in ilium jacere, conjicere. Curaca, ita olim appellabantur Caciquiofunt filii, qui honefle ab Hifpanis educari > bo- nisque moribusinftrufti i fuis praeficerentur* Cuvavij cpraliurn. 469; CuralQe, pupilla. ciirahe cutan , albugo. 439 5 Curam, ovum. curamn> ovum parere* 350 35>i-474- Cm, Uxor* f«r^««,uxoremducere*5'o4. Qui ducimxorem, obligarur folvere con- fenguineis futura uxoris; & prime loco pa- rentibus; deinde patruis & avunculis; de- mum fratribns, quamvis non femper ftatiro, nee una .fblurione, nee in eodeta genere ttiercisj fed a!iqua Qapifa, Qapi*. tun. Quandoque parenres contra&um fa- dunt; nonnunquam vir foeminam confer tkntzm occultc ac Paremibus infciis abdu- cit: ^h^t^ 6$? cit: vel parenres folum coa$i dant eon.fen* fum : nihilominus (i pater abfolute contra- dicat , obftet , repugnet ; filia reftituitur» Cunncatii volutan. 367, Curi, uitica. 412. Curtifta, .pileus» pilcum. entuQe mi fiit* tijia, depone pileum. 466.468 Curb, nigrum, curuPatiru, P Miffiona- rius v, Religiofus Societatis JESU propter , veftem nigrarn. curd cabuin> epulum fune- bre. cuywI) nigrum effe, curiitun, cumln^ colore nigro tingere , imbuere : verte nigra ihdui. 417 419. Cutafn^cuchafn. 474. cochayuyum toftun?* 714, Cutan, seger, eegrotusjanguidus: dolor, -commiferatio. cntann, in morbum incidere ; rnorbo corripi, teneri, affici 5 confici, affli£1ari, premi, opprimi ; dolo- rem pari, cntanien^ mifericordia moveri; condolere; commiferatione rangi,486. cu- tanduamn^ angi, affliclarijdoloreaffici; in luctu effe; lugere , contriftari; difcruciari anirni dolore; poenitet, pige.r. cutancaun> defatigatio , mbleftia , damnum emergens > quod quis paffbs eft vel ipfe in perfona pro- pria, aut re fua; vel ipfa res fua e, g t fa* mulus^ equusj &c. 487, fz^ f 34- CutU) cottUy naevus, naeyiculus, 462. S^Q <*•«*» Cuu, manus, bracbium. 448. Cubn, capere ex proprio vel alieno peri- culo documenrum; fadgari, defatigari, las- Cubiin, resxalida, feu calefaaa ad .Wm, utaqua, vinum. cubunclen, . calefiert cu- punln, caletacere. 423, 475;. ^ CubiUcan, , argillam coqu'ere: incendere, mflammare ferrum , ut fiat ferrum candens hinc ilia manifeftare erubefcunr* Etiam fuis Patribus Miffionariis imponunt cognomen alicujus ftirpis ; eumque ftirps ilia inter fuos cognatos numerat, & veluti fua? ftirpi infertum, Mihi impofuerunt Huaiquilafquen. Huaiqw> lancea: eftcogno- men ilirpis, & mihi datum quod fim pro* I cerioris ftaturav lafyuen % mare J quia ii* Kt j lorum M 642 ^s^d^ lorum refpe£lu fum ultramarinus. 496. 497, Cii$en> fbrdidae conditionis homo; e vulgifece; terrae filius, abjeftus* neglec- tus ? inutilis* cuQerni} effe abje£tum> inuti' lem. 498' H4 Cugo^ i tactu afperum, fcabrum efle. f 1 f, Cit^ercim, refrigerare. 431* CiielUm , rnirifice confpe&um alicu jus de- fiderare ; efFerri ftudio videndi aliquid, 486. Cuicai , perlucidum 5 pellucidum ? per* fpicuurn , diaphanum, 418. Cuyen-) luna, ternpus* acui ni cxxyen ,jam venic ipilos tempus; nunc tempos eft, ut ipfe. item* jam obiir; jam finicum eft ipfius vitae tempos: venir fuprema dies , hora ul- tima, finem vivendi fecit. 334» f4z. 543«. Cuilu-j res molefta , deformis, ingrata 3 difplicens , inamoena. f * }"♦ Chimin , voces > genus 9 acHones, curfi- tationes, gefticulationes Afacbiovum quan- do medicantur: & aut fingunt aut revera accidit eas (machi ordinarie font mulieres; calcu viri) a dcemone poffideri. f'3'ft Cxximtun ? cibo vel potu fubvenire^ fue- currere; cibsria filiis, confanguineis, fa- mutetui afferre ; annona alios fubievare* 476* Cii/# ? tria. f4f* item canna, 402. 7*& *Bk • d^ m 716, Cu/u7?2^>dormientem, fomniantern loqui, obambulare, &C437* GxdbU) anas minor. 384* Culcoy quafiilus. fzo^ * Ci)Ua> fodalis, contubernalis* p4* CuUaiy arbor, cujus cortice utuotur ad lavandum* ciiUaitun, hujus arboris corticem ad lavandum adhibere* 400 432. Chilean , immergere. 432* Culfe, rulfctf, lacrymae. rullm»» lacry- ' mas fundere, 4jr8« 7°^* Cfflin > collineare, dirigere, intendere, fagirtam mittere* item» Veneficiis aliquem petere, appetere* 484*420, 422* Cullman > lambere* 370. CixlpaitMy fupplantare aliquem ; pede fuppofito ad terram impellere, dejicere. 497* n^ 'Chlpoy cul/pth turtur* 38^ Cuilwww, faciem lavare* 432. Cx\lme luxatum effe. $"34* Cxrftri , phafeolus. 408* Cum*, bonps, probus, honeftus, pra^ clarus, falvus, incolumis, integer, cumen> effe bonum. cumelcatt, benefacere; benefi- cia, officia in aliquem confsrre; aliquem honorifice exeipere; liberalicer habere, tra- ftare; omnibus officiis profequL mmentun> cibum fapere; efl? fuavem, jucundumj ffiagnam ex m vpluprateiK| percipepj 6 4 4 cibl 48- faporem graciffimum efle. 48« Qumarca, pifc 552 CiwipaU , caputos, manubrium. ffy. Ciimpem , Itultus , fatuus,, imprudens ftolidus, iniipiens, inutilis, vecors.48?. 717 Citnchan y par cum alio facere ; cun pari componi; parem illi adjungere,f67. Cirna, fecTio, fciffio, fciflbra. 134. 402 Cimtiw, cunten, fecundofluminenaviffa Cimtan 7 cumhaji , jugum bourn* ai#ta/// Chtlatun, prendere, prenfare , prehen- dere, tenere; manual manu,digitisdigitoj capere. 449. Cxxnaly rete gc?f. Cunapany aliquem ut adfit, veniat; vo- care. I rem. venire, prafioeffe, cunapamth venire, adefte.101.4f> 4^, C'une, gemellus, geminus. foi. Cimi 7 pravus, diftorcus, pravis & cor- rupris moribus, 485. Cunt , domus ex men's arborum rami's; quas extruuncad excipiendum P. Miffiona- rium ; & ad fua comitia vel convivia cele- branda. 5-1.7. CxxntaU vifcus* f 6g. Cu#to,claudus. cunton > claudicare. cxm* to :o fiiahU feps , ■ feptum ex lignis transver- is, quae palis ere&isfuncimpofita.4*3. Cxxpa. St. S7.4XS. Cupath venire, cupaln^ afferre. 94* 366. tf 2 4H* . r • Cuply tigna& trabes domus inter k coo- mifla. cupln, uguh &trabibus don cm ?u- dem informare. cupl&ue, certucn cunardoi yemusj in quibus mater prolem ; ipfts au- xm cunas fafciae beneficio excapuepoiher- gum pendenres porcar. f 17. f 20. Cx\qiiirn> fonare, audin, (tridere*4zu Cutu. 290: 23. CurtM) fororuxoris. fo^ Cuunn , cxxumen , pergere, profequi , in- septa perfequi; inchoata^peragere 260* *Cu/i, hamus. ciilin^ hamopifcari, 39^ 718. D. Dafcauj clava, fufte contundere, pg. J9/ij&0* , quinua. 407. 414. Dahuett , faex , fedhnen , fedimentum > crafTamen , crafTarnentum* 429» Dalca, linter* ^17* Dallian , gloriari de rebus turpibus, in- honeltis,' obfccenis, flaoiuofis, 490. Dallquin> viam rnonftrare, docere* DaUun , runwfculus, commenmm, do- lus, fraus. item,, rumoresukrocirroquede- ferre; rumufculos fpargere, 483* 484* #46 %^^ : fl Damchun-) ramtun, quasrere, interroga- te. 4. f z6. Darnefi) damentun y moechari virum ; ma- trimonii fidem violare; ad alienum rorum impudice adrepere ; adulterii flagitium ad- miccere- 482* 490* Damiy ftorea, teges, f lo, Damunj terram palavel alio inftrumento attollere, levare , in altum- tollere* ^67. Dam> nidus. danen> datietun> mdifica* jre, nidum facere , fingere,con(truere, 390,, Dapin^ liberaliter aut commode aliquem habere, tra&are; lauce, magnifice, perhu- maniter accipere , excipere; Tionorificentis* fioie appellare, fig. %i$\ Dapilk, carduos terra condere, te* gere, obruere. 413. Daquehiy aliquid alicui injungere, man- dare, commendare, commitrere; onusim- poqere; negotium aut Provinciam illi dare; curam illi delegare, demandare. 4x1» fz6+ Dawiiy cammarus, 393. Beam mco% 41 % gluma* Dcbxxn t indicare. achuhue > index. 448, 449- WZk/f-) filia, confsnguinea ? virgo nubilis, viripotens % aut matura viro & nuptiis tern- peftiva, ms^d^ 647 peftiva, cujus curam habet, fufcepit, infe recepir* fi4> < , n Decbun, fores repagulis claudere, tirma- re> munire. item fuicirei fuftentaculum> fulturam apponere, f 1 8* Deftun-) hominem capere, tenere, ap- prehendere; manum illi injicere ; in carce- rem conjicere, mittere, ducere, conderc* DeQB, pbafeolus, 413* Deum, duice, fuave ad guftum; guftatu jucundum; gratiffimi faporis cibus, fapi- dus. 40 s* JDeuhj mus 373* Deican, fcarifico; cutemlevitenncidere; fearificario f 36 Dencho, herus, dominus, 498* H8* Dencholen , rentolen , irnminere , fupra caput effe: unum fuper aliud confiftere. Denupran y fpongiofum effe : in fpongiae morem aliquid turgefcere > intumefcere, 413. Deu, aeuma. 28 h 287* Deun, cum verbali idem eft quod aflum, peranum eft; a&a , finita res eft: finis» deuitcun-t tempus ferendi, feminandi pre- term, deid ni motgen-, animamegit, 4 fabu- km vitae peregit; diem fuum obiit; vita funftus eft: at absque verbali fignificat con» 648 ^m^ trariutn» deiii ta in quetaial, tempus eft arandi* ^43. Deuman> abfolvere , conficere, finire. deuentun-j penfum abfolvi , peregi; nurne- ixfm dierum coniplevi, Deuman fignificar etiam confumare copu- lam carnalerm f 32 ^67, 5-65, Devhy paulo plus; quod nonnihil exce- dit ftatum communem, vulgarem, ufita- turn, frequentern, quotidianum* item, au- flarium , additamentum , fupplernentum , appendix* devun } fic effe* 461. f fi # ffz. Deuitiy mons Ignivomus, ftammivomus, item. Andes feu montium Cbilenfium fe- ries;aclongum perpetuumque horum mon- tium ftepe sequalium dorfum* 35*1. ptijoll. olla* szo. Dt$a dQamiUay Divina Divine J ludus qui luditur hoc modo; Indus deligit^ feligit> excogitat quam vult vocem ; hujusque vo- cis primam duntaxar fyllabam manifeftar, uc inde roram vocem conjicianr* Sic aurem exorditur; dQa d$ai milla inei ni quimal: & rnox dicir primam fyllabam: Uiis qui errant refpondet quinfuy illi qui aflequitur ttite. Licet autem lllis qui conjeftantur, in- terrogate, ubi locorum fuae vocis (ignifica- turn degat, idque hac phrafi: cheumlei? refpondetque kuenu 7 fi in coelo; Umu Y {\ ia fyiva; *,#■■•; *42 fylva; /m?*/, fiinfluvio; laf que??, fi in ma- tt, &c, ww», abefle, defiderari. J63. 720* Z)g«, res, vox> fermo, negotium, circumftantia, novitas, fi6. duQun, homi- nes loqui; aves cantare; animantia quirita- re; inanimata fonare* dQuv duQuim, grun- nire, ogganire, obtrettare. duf$upen y du- Qunman? intercedere, commendare, loqui in favorem* duQuln, loqui facere; pulfare campanas; canerefidibus; calamum,tibiam inflare; tubacanere, &c. d$nl-> dQulu % dQulvoe> venefici , vates, divini, harioli quos confultant de rebus perditis; quis damnum intulerit, mortem caufaverit ? f 14. Dickon^ filum ioferere, item. i£lus pun- flim infligere; pun£tim ferire, percutere> confodere, transverberare*473 n^ DiQe, feorfum, feparatim. diQen, diQe- len> remotum, feparatum, disjundum,dis- fitum.efie* diQeln, feparare, fejungere,le- cernere, fegregare, removere 482. 5-44* Dibuen yiocius, comes, commilito,col- lega , convi&or , confervus , fodalis , con-; tubernalis* dihuem 7 comimi > effefocium> &C.4f2. diUu, (ulcus. diUim> fulcate, lirare,ful- cum imprimere 415, Dimin-, dimitun, aliquidpercenfere,per- currere. item* memoria aliquidrepecerejui S S RTC' - ffe #§#•<*$ 4 H ill ill _ 1 1 1 4 I 1 i r 1 II I ■!(! i I I 1 1 ! ! i 1 hi m Siff ^*» i ■ i H in memoriam revocare. 404. Dinifn, diniftm> vindemiolam, See. re* perere; vindemiae reliquias legere* 413* DiUe 7 cicada, 387» Din y ditun , attingo 5 contingo , affe- quor , confequor ; adipifcor , confequor , obtineo , nancifcor* 404, Diciimn, explorare, difcutere, experiri^ delibare , gufiare. $26. s*7+ Dioy manna. 347. fzt. DIOS } vox Hifpana accentu in ul- tima , latine DEUS, ubiNB. i.)omnesvo* ces 5 quae non funt merae ChiJenfes vel In» do-Chilenfes; effe vel Linguae Quichuue feu Peruvians; vel Hifpanicae ; quia ha&enus cum his tantummodo nationibus habuerunc eommercium: adeoque quod fint Hifpani- cae, more Hifpano pronnntiandas effe; ac idem eft de litteris ch\ tl 5 c , &c. quae ut apud Hifpanos pronunciari debent, ut alibi diftum n. 1. & feqnentibus, t.) Indos Chi- Jenfes non habere vocem , quae teneat , com- prehendacve totum fignificatum vocis DEUS, Habenr quidem nomina aliqua^ rum caufarurn univerfalium in uno vel alee- ro genere; fed non caufae univerfaliffimae & in o/nni genere, & quidem caufe folius & timese, praccerea dicunt effe vel fuiffe meros homines; auc alia quaedam feu ani mata &-&# isi mata feu inanimara, E. g. QenHuenu, qui moderecur ac gubernet aerem 5 nubes r plu- vias* Qen piruj qui in vermes poreftatem habeac ; Qen co> qui fbntes conCervet, &c; Vocant etiam Pittan, cui attribuunt majora Stinfolica, E*g* fulmina, tonitrua, Terree moms, inundationes, &c. Ac vocem quae omnino refpoadeat voci DEUS nullam ha- benr, ideoque hac fem£>er utendum erit, JDhicay avis, 583* ZJllif, aflulae, fchidia orum, JUy9/, aflii* Jas coljigere, conficere 403* Dmn } rmn-i mergi, demergi, fubmergu item, fubfido, fubfideo, 43 1* Dc[mn^ Sz6. /27. DoUcwi) nuces frangere, enucleare; le- gumina e putamine extrahere* 408* DtOy dcho* 412. herba* doiv.iod. 7*6+ Domo-i domu, foemina>mulier 4 domocaly bona lana, item, u^or. ta ni domo tva } hxc eft meauxon i%* $"04. f 14. XWfo, dculln, volutare; volverc fe in aliam partem; inaliudlatus*4fz* Buam>f6\f7* Duam-, intelle&us, memoria, voluntas, confenfus , cogitatio, propofuum , nego- tium, neceffitas, dnamn 3 egeo, indigeo, opus eft mihu duamtun> recordari, memU nifle, duamclen, fum fufpen(us ? anceps, S s % vth £f2 3&#«*g" incertus, fblicitus* item efle cogitabundutir meditabundum, confideratum > prudentem, circumfpe£tum. 480. 482. 522* DuiUn-i ruilln, quatio, batuo, mifceo- permifceo, confundo* 476. DuVdn j apes, misqui dullin , mel apum. 388* DuUiin^ eligo, deligo, feligo, J32* Dumixi > obfcuritas, tenebrae, caligo. dm- minn-, duminclen> effe obfcurum ; noflem, cahginem offundere; obfcuritatem afferre< DupeUy flagito, poftulo, peto. item ex- a££ororis. $26 *Demncan>i in capite pulices& pediculoj cxpifcari, adnecem quaerere. 378* Duque^ palmus major, feredodrans.f f$ JJiwiri, lumbricus* 3?6* 378. 722. E* E. 119 124 affirmo. confirmo , ^confenuo 5 admitto : poftulatis annua; precibus cedo ; permittee 482. item, ceftimo* eapilaen> me contemnis, defpicis, jam tibi vilisfum. 286* 48f 499 660 Ecbeli cibi reliquiae, fragmenta, 47 f* Echimij fternuo, fternuto, fternutatioj fternutamentum. 443, Ecu!!* m ^m^ $SM lcuUy veftis. ecuUn> veftem eonficere. 466. . f . : . Ecun y interpellare; filentium ahcui iriK ponere ; aliquem mutum & eliaguem redd*, re* item, obturbari, haerere, fz6* Edm> gingiva. 442* Eu/ interj. 293. Eie 7 teye, illc eieu> illuc, 19.23. Eimiy tu. 13.14. Eiun, emtun, eyiitun, queror, conque- ror, lamentor: queftus edere, ciere; que- relas jacere, effundere; querimonias jactarc. ,487* 666, Elcan-, cuftodire*, fervare, confervare, abfcondere, recondere, occultare, celare, abdere, tegere, condere, recondere, elc*- pinquen , (ecretum fervare , arcanum conti- nere. elca^echi^ dam, fecreto, reraoris ar- •bkris, occulre, ex occulto, furtim, clan- culum, abdite, obfcure,latemer* 421,46a. 723* EQU. 7. £2* &* Efyh 8. Zl. Eimu , vos duo* if* 1 6* 2 f ♦ Eimn\ vos plures* 17* 2f. Elqircun, fledi, infteai, plicari, com- plies ri. 404. EUa.ela , malum, vitiofum , foedatum, corruptum, vitiis affe£lutm eUdn> efle ma- Ss 3 lum >* «54 ■m ■ HI I I! ! WW^m lum ; infortunium , fatale malum incurrere ■iUabuenir puer inutilis, parvae expe&atib* nis. eUadQUy elXaqw dtgu } miferia, aerum- na, mole(tia) calamitas. eUa e$a$\ medio- criterfe habere; mediocrkas; ftiodice. eMa eUape; eUa aviipe veicbi cm 'am , mediocrirei coque itta ova , nee mmis mollis > nee nimis dura. 476* 478- 497- 57 <>♦ EllomnycUodny .ipparere; osfuum often* dere ; de feneftra profpicere* 440, 441* EUcuti) bona j resfamiliaris, haereditasa majonbus relidta. f 37. f 38* Eh) ponere* locare, collocare; aliquic alteri committere , mandare , injungere ; commendare: fide ac praefidio alicujus uti eimi elaeimi vachi t/Qu , tibi hanc rem com- mendo^item. rata portio, pro rata parte : pro rata portione. incbe quecbu elan ; eimi ffteliy ego ponam quinque* tu quatuor* el» vain, alicui aliquid cuftodiendum, feryan* dum 5 reddendum , relinquere ; aliquid a- pud aliquem deponere. ehal y d£pofitum< tlJQuft) mandate) facienda relinquere , in. }*ungere, commitrere. item. eln> fepeliOj lumo , tumulo ; humo corpus condere ; fe- pulturae mandate; terrsereddere; fepultur^ afficere; in fepulchrum inferre, humo in- p&a tegere, eltun> tumulus, fepulchrum, fkxxUiU idem* arpuuUift> & hoc QpmWi terra J quod quando aliquem fepdiunt ; fan- dapi* n B 4k m # *" dapilae terram in jiciaim Solec autem fanda- pila efle linter vel una, vel-duae Iinteres, al- tera alteri fuperimpofita ; & in circuitu lefj- tuiti. Sandapilam Caciquii alicujus primaru nod hutao condunt omnino; nee prorius terra inje&a contegUnt; fed aliquatenus tp ris felinquunt; & equafum, quas in fola- tium defanftioccidunt, earumque carnes, adipem, imeftina intec fanus profequentes dividunt, pelles' ira fuper transver&s pcrn- eas ad utrumque iatascollocant; uteminus vife, equi vivi videantur* fz6. $27. n** 737. dun, diverfari, diverto* item holpi- tium, diverforium 49? 494- eUihum> ven- trem exonerare; recederead requiika nam- rae; larrinam, foricas require. 4^8- elmen* confumare aftum venereum, 496* elpa, ge- nus, progenies, pofteritas, ftirps, 183« fi^ 724* Elun, dare, praebere, largiri,do- nare, liberaliser erogare. elupiuqmn , (ua arcana, tecreta manifeftare, patetacere, de- tegeie, aperire, prodere , edere , rnanife- (hfacere. eludQun, dare mandata alicui ad aliquem. item, mandata ferre , perferre, mandata exponere, referre; cummandatis venire, dime nemel eluen y monitum, admo- nitionem, confilium, fententiam vel quid ejusmodi me edoceas velim ; inmemonam mihi revoca ; aurem mihi vellas opto , per- S s 4 optot efle incttf* Vum, incurvaturm empalcim. 4/2. Emfvln, tollutari grefib equi; equo toU lutim incedere* item, equofuccuflbre^fuc- cuffatore vehi. 366, Enttfh, pedum digitis infiftere. 4 c!* Encony eniopvan, encolpvan^ econ> (can* 6ere> afcendere, contendere* fubire und faltu, item* quadrupedis in modum furfum repere; in altum profepere; fcandere in fubre&um & manuum & pedum beneficio* fubfidio, auxilio, 4f^, Entf) claudus; altero vel utroque pede captus, debilis. entfn> claudico 463. Entin , fame deticere , perire ; inedia cruciari; & cibi penuria confici^ enecari* Entun , promo > depromo , exprdmo > produce^ profero , educo , elicio > eruo* effbdio; adimo> derraho> aufero, tollo, demo* extorqueo, evello, revello > refigo, exrirpoj radicituseruo > convello, exundo, furor i furripio > depeculor , expilo* ifenn penfum abfolvere , peragere , conficere* ititun Hi kdau , peragenda peregi* entuma- hum> fatisfa£tio. miutuntatiicuUin^ pigaus Iredemi; ex aerealieno emerfi; credtforibus fttisfecii debitum Iblvn tUtutei *teelai:o> 6£. 3&#^ *J7 explicdj expono, explano, aperio , expri- mo, ediffero, interpretor; loco obfcuro ae difficili lucem affero, adhibeo. 42 1 . 422* ; 7 1 ♦ 725* Enadtcun^ leviter amburere* 35> 47f- £tMM) calidus* enumn> caleo. enumln> calefacere, fovere. 3f2*3f4.424« £on^ > eoticun , tuffire. f 3 f ♦ Epe>ape> pene, fere, prope, propemo* dum.2g6 404* £^m, fabula anilis j commentum* #?atf> ejusmodi narrare, 5*26* Epu, duo* epunple, Utrobique* epumtia> binu (?/>«», efle duos; habere duo* epui ta tli piuque, eft verfutus, vafer, verfipellis; aftu 5 fraudibusagerefolitus*483* fffj M°> Eun> e&mn, mumtun, do, yendo, ve* tiundo, alieno, diftraho, mancipo. 421* Eucalibue , triftitia , rnoeror , mceftitia propter bonum abfens* eucalibuen y trioero- re, triftitia affici;' dare animum moerori propter dilefli abfentiam* f86* Etncim j ttntun 3 infirmum , aegrum, aegro- tUPD, languidum queri, conqueri> lamen- tari; queftusedere, ciere. $3f> Ehuin , fila decuftato ligno convoluta. 474* Etipu , fttapes. $6£* 726. Cx. t&acaU) cochlea, amlia haurire aquara> fentinam* f$% QaJuy radices comeftibiles* 476. Qagarcjto) ramos ab arborecum ftrepitti divelh ; ramutn ex atbore cum fragorede- truncarL 403. QaAuiri , horcum cuftodire , beftias aves« que ne noceanr, damnum inferant, abige- re, in fugam agere, fugare,4i3, Qahuem, oculis medicinam adhibere. Qaicatty dnerefricare, defricare, purga- re, 431. Qai^ain^ hinnire , rudere. 366* 37Z* Qmn y gatnn> 204* gamno > parvi , flocci, Qamno buenttif hfar mcvinutilis, abjeftus, negleflus. Qamm- cuttin, res exigui momenti, valoris, pretiL Qamno qmntun\ fruftra quaerere* Qamno elun 7 prodigere, bona diffipafe, Qamnopw, ver- ba inania fundere, nulla fiibje&a (ententia* ta \\i Qamno; ta tti pichi que Qamno) mix recute, mea curta fupellex* 201* Qatiuhue) caniftrum. fzo+ 7^7, Qancott, Qamoln, fubjido, fubdo; in fuam poteftatem redigere ; judicio aclire aliquidobrmere, evincere; aliquemadmu* pus infimi fubfellii, minirriique negotii ab- jicere, ablegare, amandare: ad Provincise late- latebrasrelegare: in piftrinum aut angulum detrudere, 126. QatWy femino* fero: fementem racere J femina terrae fpargere, mandare^i?, Qapitti Qapitmt) §apiln<> uxorem more patriae ducere; nubere more patriae. tan\ talis uxor praecipua, 71 3* QarctM) idem quod gaQanuth 726. Qavidth ft&vuln* ire viium fata, fegetes. 4 X 3* , M . Qaucu poni) Pleiades 5 vergihae, 333- Qautt) lavare* abluere rem in aqua yoU vendo revolvendo* gaucuun> manuslavare* 432* Qatituni nautiM) Clyfterem fubjicere, fupponere: clyfteriofe purgare. n^ Qclath §chatu?i> $cbaln y ncban, minas ja&are; pofcere aliquem ad pngnam; ap- pellare aliquem de proditione, furto,men- dacio, & provocare, 484. Qchitin , folum pavire , complanare > tun- dere* $6y. §daln>> importune aliquem urgere; 1m- portunis prccibus obtundert , premcre, vexa- re , ©ppugnare , occidere* 487* §diif> ndiif, ferere maicium > granum Turcicum* %diifn % fodere ligao «cuto&in foflam lemina projicere* 413* %din, tegere, operkre, occluders > ob- turare, %dibm$ operculum* obwrameomoi* 478* -. 6&> ^^e*g» HI 9 i I 1 ■ fl ' ^difcutty niiMfcun^ fignis, nutibus clam clanculum vocare , arceffere. 490. #don> naporum, raporum, raparumcau* les. 409. / Qdotun , hauftum, potum quaerers. 478* | 728. S^j oculus, ocellus, lumina. meli- tj- obdi, evanefcere> e confpe&ufe proripere* ex oculis evolare* tgiif, QufantU) nufquen an- tu-i lux dubia, creputculum nocturnutm Qufyuenn, nufquenn y nufquem^dwQCpcr2i(city nox appetit) wgruit, adventat, imminer. nufquen tno> ad vefperum, fubcrepufcu- lum, imminente jam nofte. qU rpu, adi- tuseft praeclufus, obftru&us, interclufus: nullus patet aditus; nullus exitus reli&us eft: aditu prohibemur; tenemur undique : otnnes viarurn aditus funt obftru&i* gfbuHU uen> lotii, urinae detentio, fuppreffio.494. Qben> nxxven, pacem infer diflidentescon- ftituere; difcordias fedare ; diffidentium am- inos plaeare ; ad concord iam inducere ; difcordiarum incendium extinguere, reftin- guere* item v defpumare, fpuinam detrahe- tej auferre;476* 48 u ^fo^dS^ 66% $fon, e(Te aqua, liquore imbutum 43 *♦ Qebim> coryius. item, nux avellana. 398* QecbL 287* 432- Qecbun, nitor, enitor, conor, uem al- burn exonerare 4; 8* gedin, fupercilium. 439- gedun , Qeduntuth radicitus evellere , erue- re^ machiorum curationibus fuis praelu* dentium, ac ludicris faltationibus fe exer- centium conventus; ubiuna agit perfonam infirmi; reliquae autem omnes lllas exercent gefticulationes, &c, quas in fuis curationibus adhibere aflbient. 483* Qeuumel, neyumel , aliquoties , nonnun- quam , ex intervallo* f 46* 729. %en , ' effe , ftare , facere , tenere , habere, nafci, Qimen, Qernetu?2,ive. $epan> venire. Qeln> dare efle,&c. Qetun, ad eun- dem (latum redire, revivifcere, a mortuis furgere, refurgere, ad vitam reverti, re- migrare* Qetui cuyen> Novilunium, luna nova. Qetiri cachu, herbae revirefcunt* crf getui, lllico evanuit. PatiruQetui, Religio- iae militiae nomen dedit ; in religionem eft ingreffus; Religiofam vitam iniit, eft am- plexus. getulai ptm i nihilne fupereft tabaci ? incbcixetui vacbi.J$u> hoc ad me attinet, per- 66% ^md^ perrfnet'9 fpe&at: hujus rei cura mihi d 414* fco. w f 38- $en r nom. Dominus, adquem res (pe- £tar, t^en buerin^ qui facinus aut maleficium commifit, fcelus perpetravit, totaque ejus familia, confanguinei, affines , cognati ? flgnatique omnes* ^enkdcun^ Qenguman, feeler e offenfus & omnis ejusdem cognatio, Qeni ? feftinanter > celeriter , propere , prapopere, Qetiihy feftino, propero, ac- celero : ad volare , celeritatem adhibere* item, inftarealicuij urgere aliquem, $-40, $enmanien 7 expefto, opperior, prafto- lor f4o. $icun> venam Jncidere, fecare, fangui» nern venis detrahere > minuere : fanguinem exbrachio, pedemktere. §ichhue> {calpek lus, phlebocoiDum, J36, £$♦ :4 % gilan, vadare, pedibus? equo amnem crsjicere; vadum tranfire, fuperare, gilaln, vadurn invenirej flumen vadofume/T-. 431* Qilapath hue ex vadis evadere. ^ilalme^v^ duro, praQilahuti vadum fupenus, adver- #b flumlne; nauQilahue , vadura inferius,fo> cundofiurnine*43Q 433, 7?€>f t^to* mlfWj g/Ite^emo,meir- cor, 1 ^^e^ 663 eor, compare , nundinor. giUauff) fide ac prselidio alicujus uti. QiUaturt, repetere , iterum petere. §ilUtwt y %i$aWM® 7 fuper. iticionis genus inter Indos Chilenfes fre- quens: Tabaci quippe exufto in concha fo- lio, fumum perfiftulam affiaiu attrahences, quoriefcunque ilium in os exceprum emit- tunt ? inclamant nomen vel cognomen ali- cujus Herois vel Celebris clarique ex fuis majoribus viri , ap multa alia nomina ridU cula &fuperfticiofa ? addendo fingulis pod. #7/. 8*3+ '4ZU422- QiUatiy confanguinitas > communio fan- gumis, agnatio, cognatio, affinitas, affini- tatis conjunftio, $ou giUutun, quando vir male accipit , vexat, •xagirac uxorem, f £>$*♦ Qmkn? Qnifn, naribus forbere > exforbe- re, abforbere* 443. ginQiticm, vehementer fpirare, refpira- re, fpiritum du.ce.re , baJitum efflare,46o, $intan y pecus, arrnenrum herbas, fe- tnenttm protere.re ? obterere , pefundartf, eonculca^e 413» gio», Qionn, refercire, replere, infarci- re, inculcare, 476. Qiuwh inreftina mundare, eluere, pur- gare, expurgare, detergere, nares emun- gere. 4$ , 6* $iufo> diieere) dqcemalicui fe praebere. 493. §im - 664 «fee'd* Qiunturi) exilro multare, in exilium mic* tere, exigere, ejicere; nobilem virurn re- legare, profcribere> amandare, deportare» S29* glam, monitum, admonitio, confilium, reprehenfio, objurgatio. glamn> moneo, admoneo , commoneo , reprehendo , ob- jurgo, increpo: aliquem officii commone- re; verbis aliquem caftigare; male verbis accipere* glam Qei y dime glamQei vachi Pa- tiru: hie Pater optime concionatur; falutis aeternae viam populo oftendit; confiliis fa- lutaribus concionfcm inftruit; falutis aerer- nse incuriam tragicelamentatur; novilfimo- rum memoriam in auditorum animis defi- git; mortis improvifae mem peccatores a vitiis deterret; extremi judicii anguftias in memoriam revocat; poenas Inferm aeternas cum voluptatis brevitate componit, glam Qebuelai mapu mq } non reperitur nunc inter indos, qui bene monere; qui dare confix Hum fciau glamuQe, ne indigeas monitore ipfe tibi monitor fis. 480* 48 ?♦ 48 *♦ 497* 526, fif. 731 Sfe> convenire, qonflusre, concur- j rere* Qhwi y congregare* 390. 191. g/gz , delumbis , elumbis, delumbatus. 463. | gto ? punftimferire, percutere. n** 0r~ «, m ee s $irciin> lapide molere > terere, tundere. $2,1. Qlorn , maicio folia detrahere ; illud foliis idare, exuere, fpoliare, glor cuyen, Mar* JS, f42» glofa, calco, conculco, pedibus obtero, protero, premo* f 31. gladcuti) gll^u», opprimo. f32* Q\liu> nucleus pineus. $Vtibue> nuxpinea. gllo», manu atungere , icrutan, exami- nare, 398» 445- $Uudeim, manu premere, comprimere, cenftringere, ar&are* 449* glftto, fle£H, infle&U404. jjfe, manibus atterere, refricare*43** Quman> plan£tuSj plangor, ejulatus, plo- ratus, ululatus. item* plangere, lamenraru guman %ei vachi dgu , res (anguineis lacry- mis deploranda. 440* 441. 4 48* Qnan , immaturum obire > immatura mor- te praeripi* ^narnn^ perdere, corrumpere* Qncun, frico, defrico, refrico 432. Qnel , fignum, vexillum 5 infigne, indi- cium , argumentum, fignificatio, fpecimen. g^/«, annunciare, docere, inftruere* f$u 17* S7f- gnen-i aftus, callidicas, fegacitas, aftutia, verlimaj ftrategema. item* fraus, dolus 9 T % felia- 666 48bttdfr fallacia, fraudatio , circumventio , pfaefti- giae: nam fumitur & in bonam & in malatn partem, gnen,gnecan, gubernare, admini- ftrare, inltruere, docere, eavere, circum- fpicere, cauce agere. 48Q.48I. 483* 732. gnentutiy imparatum excipere, in- cautum occupare; infidias ftrucre, gnencan> decipio, falio, deludo: imponere alicui, verba facere : in errorem , fraudem illicere, deducere, inducere, impellere; circumve- ntre aliquem ; aftu capere. grietun , experi- ri, guftare, examinare* gneitun-, difcere, addifcere. gneun-> deeipere. gnekmn^ ma- chinatione mi; machinamentum adhibere; aftu aliquid perere ; infidias moliri , ftruere j macbinari oecem.476.484 S7 2 * gnxxfti) g?ix\ftun> fub axilla abfcondere, portare, 449. gnijn^ Qimcany geftire, gefticulari.4H, gnof) ruga, g^of^inrugascontrahi: cor- rugari; rugofum effe. 462* gno, venrriculus. 389* gnomn. jsti clyftere ventrem purgarc. $nun, Qimun > fames, fame laborare, efurire* 476. QoiQoin, murmur, admurmuratio ; mur« mur audiri. f 61. Qoiman , Qoipun , titubare , hsefitare ; per inconfiderantiam verba eommutare ; ambi* gua ^Wtdgt 667 gtia verbi fignificatione deeipi; defe£lum, rneodum incurrere, admitrere. Qoimdlft> 'Qoipuln 7 turbare, obiurbare y penurbare. 484. Qoicim, oblivifci. gnoixxrumenj de pote- ftace mentis abire ; furore corripi> 487» Qpin, in aliquam rem incumbere; rem inttaurare, reficere, reparare, notare, ob- fervare. 481. gpemn, veneficio alicui loquelam adime- re. 487* Qciimn, loquelam amittere vel nimio fomno , vel alicujus affe&us violentia, 487* 73?* gmi, guraz, texo, contexo* tji*- bue> rexcrina, jugum^&c. 449* 481. greucm, cubins inniti* item* fpemfuam in aliquo ponere, reponere, figere, collo- care , conftiruere ; repofitam , collocaram habere* 449, grinn-) gromn> farcio, infarcio,refercio* 413.4*6, Qrit, vulpes.373. $tan> gramen, fagmen. ^tantnn^ gra- men, herbasque evellere, coiligere prole- £lo fternendo: fternere le&um* Qtantu, le&us, leflulus, ftratum^i*, f2 Tt* pi&y m «jtftd* *Qtm, arripio, corripio, apprehendo: Unguibus, uncotenere* item, {uffoeo r eli- do, ftrangulo, fpiritum intercludo. $z8. Qtifcun , ftrepirus arborurn ; fragor ligno- rurn*403 B item* ilium caufere. 403* Qtidit) pediculos utroque pollice , ungue interficere, perimere, necare*449* Qton, taeniola, victa*4f8* Qtii, gibber, gibberofus, gibbo defer- mis 462* . QtuiW) Qcurun> ftrideo, ftrido. 487* gam y amitti* Qcumn, amittere*42U 734. QuUchenmaihue , campi Elyfii; feu locus quo poft obitum mortuorum animas «ligrareexiftimant , nempeoccidentem ver- fus> ubi fol occumbit in \nfah Mocha. sssl gul/antu y occidente (ole* f 39. Qiillue, occidens* Qullhue, Qui/que cruf, ventus occidental. 57 4* gpun> flefto, infle£to, plico, complieo* 404- Qcirn, mi^lgere 4 432* Qnm, Qduh 7 fubigere, mollire* 7?f* H. Huaca, vacca* 364 Hitachi, tendicula, decipulum, decipu- la: machina irretiendis aviculis aut beftiis capiendis comparata* buacbin> tendicula fal* m0M 66 $ Huada, cucurbita, huadahue, locus ubi crefcunt, abundant* hnadahuelafyuen , Bak divia. haadaUhuetiy flos.409*4if* huadcim) ferveo, effervefco. 476* Huaqlen, hua$ln> ftella, aftrum. 310* 736. Huacbif, flexus via?* haaichifn >cir~ cuire. huachiftun, redire, regredi , revertu fjuaidufy idem. 493* . ". . Huaichin, ora , fimbria, limbus. 466. Haaibketi) ventus meridionalis huaihuenn> Auftrum, Notum fpirare, flare, afpirare. carxxhuaibuen , Ventus meridionalisad Occu dencem : cuvithmihuen , ad Orientem inch- nans. ff8* 7 . . Huaiquii lancea. buaiqiuuin, lanceaper- cutere, confodere. 53U f 3^ 533- Huaiuny fentis, fpina, vepres.401. //00///, anas minor, 384» Hualhualun, lirepitus aquae, inteitmo- rum,&c. item, gargarizatio , gargarizatus, gargarizo* HitaU^ inorbem, in gyrum* buatohciv cumago. haaUman, fepio, vallo, cingo, circumdo, obfideo: corona claudere, tene- reundique, 493* f^*. Hualtata^ equorum pabulum* 410* Hualon, animalia praeliaru n** Hualiigy autumnus: tempus quo fruflus colliguntur* £39* T t 3 Bua* Hualun, nafci, oririnuces, femina. 40; * 737*Mtiaripen, huanpelen r vigilare, ex* pergifci, fomtio fotvi, experrecturn efle.f 32* HuampU) linter, navis, navigium/ £«- amputun, navigare; navem, lintrem con- flruere r 4?i. fjy. Huanque) ftruthio, 38f* Ruancxxn-i larrare* 370* Huapi-y collis* 425. Huaquexi) multorum vociferatio, voces incpnditae; clamor* huaquenn /ilia audiri. * 6? * ... Huaiquin , pellis ad dormiendum. f 20* Huciranccii mille* 545-. Huarim , vociferari , quiritare , ejulare* f 3». b Huauiun, fanguinise naribus fluxus,flu* xio. item, fanguiherr» e naribus profluere* W-. Huatil) huaUbuaxil, guttun 445% Huam y aquam e te&o ftillarej tedium perforatum effe. fig. HuabiiU) denscolumellaris, caninus* 372, Huata-i alvus y venter* 45-6* /fe) novus, recens. hueecuU> veftisno- " va* hue Qei vachi ilon y eft caro recens/ hue che, juvenis hue domo cbe, adolefcentula, puella* hueula, nuper>nuperrime, hueacuU venit nunc primum , jam jam* huelihum % mul- ^©^ 6? i taultotmne; valde inane; ante primam lu- cem* bueln,buelcan ^novate. 89* 202. 287* 738. Huechwh mucro, cufpis, extre- mum, finis, exirus , calx, cuimen, vertex cacumen. item, ad extremum culmen , &c* pertingere. bueclnintinh finite, 360,492* J4£* j so*. ; r Haecih avunculus, matns trater. fp y - Huecubu; caufa immediata omnium mor- fcorum tarn hominis, quam animantium. item, veneficium undc morbi generentur, illudque foiet effe vetfcrupuiusT veltriiixu- lum ligniautdentis, veloffis, vel quid hUj jusmodi: nam machii aitquid ejusmodi vel in ore, vel inter digitos aar alibi abfcon- dunt; durnque partem corporis dolore at- feflacnfugunt, lambunr; ilia fruftula often - dunr; uc^perfuadeant ntorbum ceflaturum eoquod veneficiumfugendo- lambendo ex- traxcrint. Huecubu dicuntur etiam monftra & res novae ac inaudirae quae' metum atque terrorem incutiunt. 392. ys8* HueJa, buera> malum, buedan, bueran, obfolefcere, marceflere, obfcurari, deten. I bueratoy obfcuro, decoloro, deterius ah- quid facio. buetacan\ aliquem injuriofe & I indignetraflare, vexare, exagitare. buera- \ fc»,°non re'&e valere; valerudine incom- tnoda , tenut , infirma uti. buera mo%en , te- T t 4 nui 4yz ■ ; ih *%hiBd& aui vi&u auttrifti mendicitate vitam trahe- re, exigere, producere, tolerare, faeraco* tiin y abortum facere; foetum immaturunt edere. 467.483. 484* 48 f* f %% Huedhuedy amens, dfcmens, in donare , largiri : dona dare; donis ajiquemafficerej at NB. in malum finem, timeo Danaos vel dona ferentes 490» Huedque^ refHs* funis ex intortis equo* jPUm crinibus. ggg. HuedoH} caput lapide aut virga percute* M ? dontundere* j ja* Hu£$an % ventorum vim remittere; cceli fadem torvam & procellofim in ferenam& tranquillam abiire. ^9. JtfuiQof, dent i bus carens, tpo\v*tus.lnii* £Wti*puiQt>yrtcle#> dentibus carets 462* Ruthn > transfoflum > traje trans* fiaum, transverberatum effe* item, fignum* indicium, veftigium apparere* 732» Miehtiittj fulrnen: fulmina decidere* hue- hul piUan^ Jupiter mittit, jacit, jaculatue- fulmina i Vulcanus fulmina cudit. 34?, 54^ Hutttt i etaenuni> litauSt 4*8,430* Ifefe mmj»* 673 Hueicon, potus tenuis exmaicio, grano l\ircico confeftus. 477. Hueichan^ dimico, praelior; collato pe- depngnare; fummis utrinque vinbus de» certare; impetum in hoftem facere; cum hofte manus conferere; armis, acie decerne*. re, ff% ; Huecharn> buecbarctin, apertum, reclu- (Um efle; patere.413. HueiQon , uvae acinos exfolvere ; fpicarum grana excludere , extere*4i3' Htteifo) bueieh) no, nato* lefbueieln.43i. Hueiun, effluere, fundi, effundi, diffun- dii diffiparij difpergi.478. Hueibuti) ficcum, fubficcum. 432* Hueiu, hueie^ praepoftera libido, fodo- mfcu bueiun, bueietun* 48 f* 740* Huek) inverfum, prsepoftere col- locatum. huele duQun, ad ineptias abire; quae ad rem non pertinent; aliena loqui, afFerre a re propofita. buele cuu , manus ii* niftra* bitele peuma , Fortunae adverfitas* hueUn, contra accidit atque opinabat: for- tuna mihi adverfatur ; dura & contraria mi* hi eft; fortuna utor adverfa& ifciiquaj con- finis meis fortuna obftat , conatus meos elu- dit , jaftor adverfis fortune flu&ibus, 203* Huelgirih <>*& lu*ari* f 34. ttm\U) diverfus , diffimilis > longe alius* tr «• huel* r g huelten 4 f 49, Huelu > at, fed^ verum* item, mutare, huelu prauy funalem equum ducere, infill. re; ^quutn mutare» item, praepoftere all- quid facere; contra atque oportet facere. huelu dutgun^ contfaria aut diverfa loqui. buelu duQuquilmij non commutes quae tibi funtdi£ta. hiehm^mumu hueluln> permu* tare: non dignofcere, non agnofcere, hue* luntiin > hueluntcun , commuto , permuto. 205 297,366.411.495. $-33.53?, HueUy impar numerus. bueUqiie> huellntUy quidam,aliqui. hueUbueU y altera vice fie, al- tera contra, aliter, aiternatim, jam fie jam oliter, alternisvicibus; alteruter* item* fern. per aliquid interjiciendo, interponendo,in« terftinguendo. 5*4$% $"46 ff6 i¥ 741* HueUin> vacuitas , vacuum, eflc inane. fjueUin Qelai , an datur locus pro me, huefflfi) hueUintuti) hueUitun, evacuo, de- pleo, exhaurio, vacuum facio. bueUimcun, expedire viam^ ut decedant, abfcedant,re- cedant procurare, efficere. 343* 478. 479. HueUon> germen, ftolo 5 caulis, fcapug. 4c 3, HuemaUmn , adolefcemula , puelia* bue- mattuen entun, virginitatem, virginalem in- cegrkatem vitiare , corrumpere , auferre* 206/490,491-. Hue- 1 ^fo^c^ 67 f Hueim , primus , prior, huema conilu , primipara. buemabim buema/m> primitiae > primi fruftus, huemahiy primus aggredior; ego incipio, initium pono, inchoo : a me res initium duxit; exordium fumpfir* 29^ 516. f49. Huemun, fequi, fubfequi. ^44. Huentii) hueftcbU) buentu^ Vir,mas* 12. iteiru animofus, alacer, fervidus, audens, impiger , impavidus* item* ja&abundus, gloriofe loquax ; rerum a fe geftarum buc- cinator egregius, ventofus praedicaton buen- tun-i efle animofum, &c/ humudn y animos alicui addere, facere; animum dare, adji- cere ; hominem in fpem erigere ; fpem ejus alere, excitare , oratione fua confirfnare; languentem excitare ; timidum roborare ; ja- centem erigere* 480, $31. ffitente-> fupra, fupet. bnenten , buencben> ftare fupra; obedientiae fe fubtrahere, ela- bi, evadere,effugere, erumpere, evolare: ex alicujus manibus fe proripere* huenteln > fuperponere, 5*32. 288* 742. Huenu-t fupra* item Caelum, Cae- lum, Cadi, item aer, buenun> ftarefupra» buenuntun , attollere , fublevare , tollere. huenulft) in a-ltum attollere; fupra collocare* 290. item laudo, laudibus extollere , effer- re, in caelum ferre, exakare* 3x0, jt f. Mm m 676 ^^e^ ffuenu, magi fter. f 6 f. 250:20* Hnetiui) hueniy amicus > familiaris. hur* tluiuny amicitia, benevolentia* item* ami" citiam cum aliquo contrahere, inire, infti- tuere, huenuibuen> familiaritas inter duos, 4Ab.481.rf-4. Huenamciin 5 defiderium rem amatam vi- dendi 486* Hne\\en> furari 484. HuexiU puer, famulus, a fervttio. item, applicatur fenibu^ fic fiiii de parre dicuftt ia \\i viicbahueni* item, amicus, hueniun^ fum amicus v* hic buetluL 49S>497+ Uueninm } pe£us agere* 364. HuepUj arcus* item. iris. 348* f 31* Hueque , aries Chilenus, hueqae pilun % plantago. 410* 363. Huera v* hueia>738* Huerin > crimen, deli&um > peccatum* fioxa, erratum , culpa > fcelus, flagitium* tnaleficium* item* peccare^delinquere^faci* nus committere, &c* Huevinien-, reams ; poena, mul£ta:multam diftam irrogatam efie* hueritun > aliquem exacerbare , offendere* itetm fubirafcu hue* finpen , faftidire aliquem , afpernari , defpU cere, contemnere» 421« 483* 484.487« 743> HueritcaU) peccatum, peccare 5 of- fender faftidire, 483« 484* Huet* 4fette# &77 Huerquen, nuncius, tabellarius, 458- Huercun, nuntium, mandatum, donum mittere huercxxln > id, 459. Huetafcim, alapam, colaphum impinge- re , infnngere , infligere : os alicujus depal- mare; palmis faciem percutere, genas ver- berare. n** Huetod , foramen, aperrura* huetodn>bue- $odtcun> perfodere, perforare^i 3 f6?. Hueton, aliquid frangere, confringere, infringere. item* frangi,&c. 767* Huewii in Judo, fponfionevincere.itenru quaerere, fciicitari, edoceri de aliqua re* bueubin ta nihueneeteu , jam inveftigayi , in- dagavi, fbbodoror quis furtum mihi intule- jrir. j- 2 6. 5-64* Huemuj pala* 568. Hueupm, Comitia generalia. f|f« 67 J\ Huichan, btrita?t> hulchatun^ lego, col- ligo, carpo, decerpo , percipio , imerci- pfo, capio* item. Aufpex qui baptizatum fufcipit; fufeeptor, qui infantem tenet dum luftrali aqua abluitur. hxiitantun, domo, lo- co aliquem exrrahere* hukhauhiy equum 5 jumentum>&c alicubi alligatum, alibi alii- gare. 366 449« fOf. fig* fz$* Huichob , inhabilis ad generandum ; im* potens* f 14* Huicbulln, torrentis inftar fluere: fudor fluit undique rivis; (anguine perpluens. 478* 744* S?8 '**»$ 4* 744* HuicAun, feorfum, feparatim. hui- chuntun-> feligo, fepono»544* Huidii, fifliiia vafa; urceolus, fidelia, &c\ huidxxn-, ilia conficere. 6utduvoe 7 vaCc\x- larius, figulus. f 67. Wuidnj baidhuidii) guttatim,plus quam guttatim decidere , cackre. 478* Huidpunj effundere difpergere* 478. Huif, re£ta > dire&e , direeto, recte : porticus, ordo, feries ; continuus & lon- gus parietis tragus* buifn> ordineftare, du- ci ? procedere. item, rem alteri vel ad alte- ram aptare; ad praefcriptum agere; pacta fervare, exequi ; exigere difciplinam ; aequU tatis amantem efFe; ad legem & regulam res componere; cogitationes oqrines , ope- ra 6c verba omnia ad DEUM intendere, dirigere; res domefticas reete difponere, conftituere* buivi dpi r huivi ta ni duam: re£te proceffit negqtium; perafta res eft; quod volebam obtinui, teneo, fumaffecu- tus* buifdnQtm, dicere quod ad rem perti* net ; ita loqui, ut nihil magis ad rem ac- commodatum; nihil magis appoiite; nihil magis in loco did poffit*49a.4§3, fz6, f:q. Huifcm r mendieo j emendico ; vi£tum oftiatim qua^rere, cogere, corrogare ; pre- cario victitare; precarium fpiritum trifti inendicitate producere. 476. HuiQdn } trahoj, rapto, (erpo, prorepo, (bU ^m^ €79 fblum verro* 528. Huibuetty fibilus, fibilum. bttibuetw> & biio. 443. Huiuwi ? firire ; fitim pari ; firi pcene ene- flum efle. huinui > Biobio fluyius Chilenfis praecipuus ac celeberrimus.478- Huilaly corbis.f20.' Uuilan> luto aliquid linire ? conregere, dfclutare. f 17* Huiladcim, adfohim,- parieteoi v. parie- ti, foioaliquid allidere, illidere. item, lifee- re fuperiori contradicere , adverfari. 487. H\)ilefcuri> curtatus, diminorus. builefy diminutio aciei in culrro- enfe, orificio. bmlefttj aciemgladii, vaiLiabrumdiminui> curtari. fzu 74 f. Huilibua* poples. 4f 1. Huilpadriv. huilcm, delotare, 517. Huilpan] filum cakuJis inferere ; filocal- culorum jrtiargaricarumjineam ducere*item. linca margaritarum, &c. 473* Httili) unguis junguiculus. builipoYyXm- guis fordes* 4? 8* Huilquerti, ore hiare* 443* H«//^um> fila mellis, facchari liquidi jgne deco£lu builquenn yilh&h formari 4.76+ Huityui, ficedula» 38&- HuiUbuilly carrtis filitae vel-non felitae fru- fti, fjuiUbitHhh ilia efficere* item, aliquid dilcer- I. L. _ difcerpo, lacero, dilacero: laniare, dtlania- re. 423* 467* HuiUii feptum arundineifm intra do* mum, ubi frumentum , fru£tus,&c* adfer- vanr^fiy* Huifem, garrulus, loquaculus , loquax, dicax, blatero, rabula, Architae crepitacu- luim 483* HuiUin, lutra. 377; Huilon, huihlen, intus intra tubum, to. bulum, cutimefle*43i. YiuiVLixm> vefica, urina, lorium, raeje- re; urinam facere , reddere, mittere, fun- dare: reddere lorium. ami fjuiUiM 9 adeft tempus tingendi; imbuendi colore lanam; fcilicetven 478* Huilteuy parvulus,pufio* item, puerin- quies, levis, turbulentus*49f. Huilufcun, fulgurare,corufcare; crebris micat ignibus aether. 34$\ 746. Huzllu, huilu , Regni Chilenfis pars Auftralis quam vocant HuiUii mapu: & in* colae vocantur Huillude , Huilic/je , ubi NB* quod Regni Chilenfis pars quae txmsBiobio in longum verfus Aultrum protenditur ; di- vidatur in Picumapu y quod eft magis fep- tentrionale & quod eft citra ilium ufque ad Biobio efle Picu mapu: alii contra pro limite volunt flumen <2&£/>£ in Territorio Boron : alii amnem PQaico in Rpucura: alii demum fluvium Colpiin Pu- re//. -^* Huim } folitusjafluetusj domefticus,mi- ti lenique nitura; cicur , domefticum ani- mal "Huimn, affuefco, confuefco,infuefco; dare fe in confuetudinem* buimtun> man- fuefacio: feras cicurare ; manfuetas redde- re , manui afluefacere. buimtulabin vachi mapUy hujus loci natura cum mea non con- venit; caelum hoc grave mihi eft, & incom- modum ; quaecunque Jiic video, ingrata mihi funt :)(: at ego bene me habeo; ju- cundeque hie habito : cadum hoc & gentis genius cum ingenio meo tale convenit* 480.492.493. 454- 747* Huimlly virgula* pertica. buimUn y huimUtun > virgtilas , perticas colligere ; vir- gulis perticisque aliquid obftruere* Human^ huinalen> tenfum, extenfum efc fe. 45 v Huinamn 5 veho , adveho , inveho , ad- porto j importo : merces ultro citroque ve- il u &are* 6%i ^m^ P: £tare* hmnnmtun , alio migrare , commt grare: fedem aut domicilium mutare. 404 Huinca, Hifpanus* Item Herus, Domi« litis* 498* *oo, ttwinchd) teeniola^ vitta, crinales fafcio* te f 466* 469* 748* Huincid 7 collis perpetuus, clivus, Item* contufio, tumor ex contulione, tu- ber* 360. H4* Huincuny furari; pecora,armentum, ju« menta furripere; furto auferre, 4845 Huincultun > tergum igm, foco obverte re. 3f4 Hwnoln j huitluhy quadrupedis in moduli ambulare: effe aetatis puerilis; in infantia vcmQebuh inchc hmnoltuhun , puer eram curr haec fierent : nondum ad rationis ufum per veneram* Sumitur etiam in malam partem. 4f2. 496- 497* Huinu, culter. 4? 3. S^o. f22. Huinulm, fila educere , exrrahere , rete- xere : retexta fila , feu linamentum faniei ebibendae r fugendae. 473. 749* Huinurty hiiinutun, huinyXtiican > & Cendere, exrendere* 4fz. Huipdn, huipdcleriy ordinatim alium poflj alium, aut retro, poft tergum, a tergo al terius ftare ; eonfiftere, ambulare. f f f . Huir* mm$& *83 Wuircwn-) rumpere, fcindere, difcinde- re > deterere, 467. Huiran . (cindere ? findere. 5*67. Huirarcim , ftndeo. 487* Wmrca 7 macula > lentigo, huircan cahue- Uu , equus ftella in fromc clarus , inlignis. 469* 36 c # Huirin, pingo, depingo, deIineo,lineas duco. hwfin can, cantharus pi£tus. huirin maaw, veltis Itragula yirgata, variata, po- lymita. hmriun > faciero coloribus pingere. Item* Signo ian&ae Crucis fe munire; lig- num crucis dextrae pollice in fronte, ore & pe&ore formare* 466, 469* 771. Huirun , pellem alicui detrahere ; exco- riare pecus. 363. Hvitan^huicbanj trahere, adducere,con- trahefe. huitahue , fibula, htf/fc? h«/t/i; h#- irhii h&zVha» , palpitare , palpitatio vehe- mens. 469. 5x8. £?£♦ Huitafciin > huirafcun , huiraftcun. V* /;#£- Huitdn, buiQdn, traho, rapto. fa 8- Huitern'j rem plenam rumpi; veficam^ &c\ 478* HuitUj cochlear, cochlear*. f20. HuitoYcun, vehementius aliquid appetere. 489* 3f. Huitucan y funda lapidem excutere , jace- re > emitters, buituhue, huitucuvahue. funda* J3 1 * Uu a 75©, -I 684 <%*%!&> jfo. Huitim-i fluvius, fluxio, profluens* alveus* item, fluvere , profluvere , effunde- re* 429. Huivuln, fcutica, baculo percutere, ; feu- ticaei£tus. 528* Huivolen-) collis perpetuus exiguis mon- tibus interruptus* 492* Huiuxxn > fitis. 477. 479. 7fi- I- Y. /> F. SB. S4> 73, 8U laQ, arb, 400* lael, idy cibus, efca, daps, prandium : coena, jentaculum, merenda, anteccenium : pomeridiana guftatio, vi£tus* 47^. Fahuilma> pfittacus. 383* yaiun, furere, irafci, infanire more ma- chioruni aut Venefici* 484. lalalcim, (crepitus rei quae decidit aut al- te cad it, 529* Fall-» mufca. 388* Faima> incile, aquae derivatio. yaiman : aquam derivare. 41 3* 429. Fall, proles , feu quidquid mas aut maC cuius rationalis vel irrationalis gignit, ge« nerat , procreat. Falln , gignere. yaUqiiechi cahiieMti^ frujicu- equus,afinus,admiflarius* 365*. 372, 496* 7f z Famn , tiraeo > metuo , formido, ter- reor; ^m^m 68f reor; magno metu afficior; gravis foiicitu- do inftat; vehemens impendentis mali, ca« sus horror me occupac; genua mihilabant, mens vacillat , totusque torpidus ac penc e- linguis efficior. ?V77/2te 5 metuin,terroretiiali» cui injicere , incutere , afferre, 487* yana^yanacona^ famulus, fervus* 45*8- yancbin , tanchin , horrore, rigore concu- ti, febri cornpu f 34. yapau^ mantica, crumena, fio. yapen > yapepiiUin, tripudiare, ad v; extra numerum faltare; choros exercere, agitare* item, plaudere alicui, applaudere, plaufum dare, tribuere : uti folent praefertim illisqui rem fortiter contra hoftem gefferunt, aut aliud facinus egregium ediderunt : item* Quoties vi&oriam reportant, aut feadpu- gnandum accingunt : nam tunc cantantes quasdam cantiunculas , qua 3 res a fuis He- roibus geflas fine arte aut numero conti- nent; una oranes folum fortiter ac crebris vicibus calcant pulfanrque* f 61. ^64, JTaby yaf^yav , res ab aliis feparata. yavn> yajelen^ ftare feorfurn, feparatim ; fepara- tum effe, yaventun , rejicere, repudiare: refpuo^afpernor, faftidio. f44* f fo. Farqiten, no&ua, ni£ticorax« 382* JFatebue-y pifc 392. Favuy fortis, validus, valens, robuftus 5 lacertofus, yavun y robore corporis & fir-. Uu 3 nutate 6S6 ^ ^d^ mitate praftare: corporis viribus praecelle re; praevalidum e(Te. yavutun, refici, re creari , vires recuperare. yavitln , animo alicui addere, facere; animnm dare, adji cere; confolari aliquem; con(o]ationem ali cui adhrbere ; folatium praebere , afFerre praeftare; dolorem verbis levare, mitigare lenire , abftergere. item.fpe erigi ;■ confide fpero,fpem colloco*48o, 481*482, f32. hi, mala,poma terreftria. ivln\ivuln ilia terra condere, tegere, obruere, 405 41 3 7H* Ivum , quaedam parvse quadrupe desbeftiae* ivitmcmU partus anirnalis, item nionftrum, A?u;;2^,homo-beftia Farnaef inter Indos; veneficos fuos in quadamfpeci nutrire hominum genus, quibus adhuc la £lentibus ocuios, os, anumque confuunt, it; utcrefcentes in aliam figuram fpeciernqiu degenerent ; atque hos efle ipforum Conft liarios ac Confukores, quorum confiliun in fuis antris, quae renu vocantur, conve nientes exquiranr* 8*4* 374 f°°* Ibitn, crefcoj tumefco, intumefco, tur gefco 49 6 Ifcxxn, rado, radula deterere, 47 j\ 47^ Xca, g. 343. IcoU cete, coetus, balena, piftri^ 392. IcuViaJquelUy veftis Indarum, 469. Ida, cos. Idan , gladium, culcrum acu re j • «SfcS^ 687 re; aciem ad cotem ducere. fio. 521. Idniy avic 387- Fecu, corvus. 381. yecuxunen, z3U mcipio f27. Fehuen, pudor , verecundia. Item, vere- cundia impediri , pudore tenen.prae pudo- ye non aulere. Item, pudenda, verenda» obCcoena. yebtulcan, ignommia ahquem at- ficere.ienominiamilli inferre. ynoyehuen* absque pudore , verecundia. Qenoyebuei, nihil pudet; nefcit erubefcere, depuduit, dedidicit pudorem ,* perfi icuit frontem ; pu- dorem abjecit; pudorem ultro delpondit, depofuit. 483« , yen , fero , porto. buitayen > trano. ye- f««w,eoacceptum, accipere. yecupan ,-affe- ro, adveho , adporto Item, accipio, aurero, yecupamn , venite & aecipite. yevaln.mxtto. yene, balena. iwjw/^balenaeexcrenien- tum; fperrr.aceti; ambra. 39*« 39f« yetclen, dentes monftrare. 443. Me, di$e , feorfum, feparatim. i^eln, le- jundum, feparatum efle. i$entwt, ieparo, fejutigo, fecerno, fegrego, removeo. H4- 7f 4. Ihuai, Terpens. 376. Ihuin, adeps, febum, fevum , pinguedo. ihuintun , febare, fevare , inungere. 4f f . Jlcoin , Ise vigo ? polio, f 67. Uu 4 /W . 688 ^m^ Ilelcan, ileln , cibum , potum dare. 47 &, lle-i tumor, tuber, inflatio. 5-94. Illafy planus , aequus. f i 5-. Mamn> pefrtemno , negligo , fperno,de- ipicio. 48^/ iSjtj», afpernor, faftidio,naufeo, refpuo, 486, Hon, caro bubula, porcina , aprugna , vi- tulina, falita, furno vel fole durata, juru- lenta, cofla , elixa , afla , tofta, comeftibilis. Item* illam comedere , edere , prandere , coe- nare,&c. Ilotun^ carnem crudam comede- re animalia, volucres* Iloche> Barbari qui carne humana vefcuntur* 38f 4ff*47^ Utilize mulieris. 4J7* 7ff. Iluluquetty medulla» 4^ Ilxrn , ilittun y il\xdtun , fe extenders inftar avis, dum in aere alas immotas extendi^ 449. Imhi e locopraecipitidevolvi,rotari,de- labi, prolabi imlcaun , imlun-> volutari. 370. Impoln, chumpoln, involvo,implico. 46 % In-, cibus; efca, potus. Item, edere, bi- bere, incan^ coquere, cibum confieere. in- Qen , vino madere , vacillare. 467* 477, 479. Incan, auxilior, opitulor, adjuvo; auxi- lium , opem ferre, afferre, praeftare: fe ad- jutorem alicui praebere, exhibere, ab illo (tare, facere* SS^SS^ Im> ad> prope, juxta> circa, inan> &* quor> L» ■ quor,fubfequor, infequor. Item* fimuleffe, ambulare* inalen, ftare fecundo loco, pri- nium a primo* inaltu, ora, margo, ripa , litrus. inautun) redire iimul , nm\ parirer,. inapt an ) equo curfim feqjui, infequi, inad- gu», inquirere, indagare, explorare, exa* minare, excutere , difcutere* inadnamn^mx- madverto, noto, obfervo* ina$nen y explora- re* inaien, imitor, a?mulor; aliorum yelti- giis iniifto* inagion, aliquod negotiufn ur* gere, fufcitare, excitare , alere. inau^ inau inau, paulatim, fenfim, pedetentim, inau inau putxxhin > non uno hauftu, fed paula- cirn abfumpfi, pitiflavu Ornnes filiiexcepto Primogenito, vel nafumajore vocantur inan votm. Ita uxores praecer primam feu prae- cipuam inan domo. ina uuia> tempusvefper- tinum, vefper, vefperus , vefpera* 48 u ji6* 7 f 6. Inamn> i\\amtun>> comitor, profe- quor, fubfequor, affeftor: comitem fe ali- cui dare, exhibere f^2. Inche , ego, incbiu , nos duo , uterque, am* bo. inching nos plures* 1 $♦ 14* 1 s* 16. 17. 1 g* /m'/quis? C^m, quid? 266*267. /n, nofter, 24. 27* 30. ioi, magis, plus. zW/z, plusefle; aliisv* alios anrecellere, excellere, praeire, antece- dere, iom, amplius, ultra* iomn-> addere^ augere ; aggregare. 265, 270. JZJ* J44- Uu 5 loltan^ 690 ^m^ Joltan | y oltan , impellere , repellere. n** yociircixn^ oDnitor , oblu£tor. 481. 48^ yovun^ audere* 431.482» 'JpiM* verro: fcopis pavimentum purga« "reT ipubuey fcopae* fj& fao. Iron*) rancidus* Item, foetor, graveolea* tia. rancor fubalaris; virus alarum 448 4ff. $rof# , oculos propter pulverulentiam plo- rare ; a pulvere laeryrnantes oculos habere* 440 Ihuattn > farsire : vefti ftragulae fimbram afluere 473, lu. rf. 24 34- Juln,'fe in.orbem contrahere, complies* fe, in gyrum colligere ; in fpiras fe convofc* vere*376. 475» 7S7 yun*>une> primus* iunen^ primum effe. fi6. yiipe>> echinus, herinaceus marinus» 35 h yupi) humerus. 44 f. yulfym , flamma, 3p* K vide U 71 8- L. 94. 9f> Sf» Z# part, wf. 106. 107. 104. 116* 141* La^ morruus,defun£l:us:qui vita fundus eft; qui exceffit e vita, f 37. Labn, lafn<> effe extenfum ; undique 5c .undique apenum* lafqitm* mare, 43 3 473* Lacu > 3&#^ 651 Lacth duo ejusdem nominis aut cogno- minis. Item. Avus & nepos a patre* ^04. jrof* Ejusdem efFe nominis eft inter Inaos quaedam affinitatis fpecies , quarn vocanc lamiiin^ lacut&en: & fe invicem appellant lacu: & quotiescunque eoncurrunt, utaffi. nes (e falutant , venerantur ac domum fuam invitant , nee licet divertere aut diverfari apud alium; Hofpesque tenetur in gratiam hofpitis ovem occidere, cujus cor urrique Lacu aflum apponitur ; appelaturque haec caeremonia tantuln: ejusdem Tecum Nomi- nis fuis te&is, domo, aedibus, uti par eft, excipere. 835* Ladchn , moerore , triftitia affici, dareani* mum moeroru Item, male fecum a£tum pu~ tare; injuriam fe accepifle, injuria affe&um exiftimare. ladculn , facere , inferre alicui in- juriam : aliquem laedere ; injuria afficere. Item* maeftitiam alicui afferre ; contriftarc aliquem, triftem facere. 486. 488« Lafquen , mare , pontus , pelagus. Iqf* quennylafquentun^ pifcor, expifcor in maris pifces, conchas, aut aliud quodcunque co- meftibile capio, prehendo , traho. lafquentUy omne quod in mari prehenditur. QtdUm> Cpw/, Qion lafquen, finus maris, 3?f« 429, ^30* 7f9 Lahuahsty* Lahum y herba in genere. calvu lahuen f - •$km<)& vitriolum, melico labuen / herbae falutares* 41 1 ♦ 414, 423. Lalwi, aranea parva. 378* Lamtietiy fbror. foi* Lame, lupus marinus* $$2* Zar> rudera, ruina: dirutum, everfum, deletum, deftru&um* laru, labefa&ari, di- rui, evertijdeleru item* fegetes fterni, pro- fterni. lavln, demolior. f if. fi8* Lan > morior 5 emorior ; vita v* de vita de- cedo: e vitacedere, difcedere, excedere, migrare ; obire, *extremum vitse fpiritum edere ; fpiritum Deo reddere* La , mor- tuus, defun&us. Ian, la, mors , obitus, fu- premus dies hominis* lahne, partes vitales, quae vitiatae generant mortem* lahue cufe> menfis Auguftus,quod occidat verulas : nam ifte hoc rnenfe , ut calefiant , calorem cap- tent; fe (blent folis radiis exponere; cum- que illud tempus fit variabile ; vel a fuborto repente vento frigido , vel a pluvia necan- tur. ladnam > mortis articulus , maximum vitae periculumacextremum difcrimen, lan* metaphorice Ecclipfis , Solis aut Lunse de- feftio, deliquium* lai antxx, interje&u Lu- nae, folis lumen languere nobis & hebefce- re videtur* laicuyen, Luna Terrae in terpo- fitu laborat, deficit, obfcuratur. lai ni cua; lai xsi queuxm, ufum mantis, linguae amifiv* amifiu Muylakatiy vitam toilers* laelnja- yetn, *%3^d& €93 yeln, propinquum, confanguineum> agna- tum , cognatum aut affinem moru lantun, aiaritum° conjuge orbarL Unpen, uxorem viduarL lantu, orbatus conjuge. Unpeljan- pen>Unpe, vidua orbata marito, 0$ S37+ ?6o. LaQmn, neco, occido, obtrunco , perimo > interimo , interficio , trucido , con- trucido: ufuram hujus lucis eripere;vitam adimere , necem afferre ; vita privare, exue- re; morteafficere, de medio tollere* n 2 * Lapmn, extendo , protendo, diffundo 3 ampUo, amplificojdilato, explico. 5:67. Lanimen-i repentina, infperata, impro- vifa 5 (bbira, fubitanea morte de vita dece- dere. 246» Laun j capilios alicui dcfluere* Uumn y vello; pilosjplumas evello: glabro, degla- bro. 476. LI/uJvq, rumex.41©. Leo, pani radix* n4* { Laidaih UauUau, tru<3us coihue arboris. 399* Len mamll) ligni cortex. 403. Lefy quine lef } cito, celeriter > quam ci- tiflime > quam celerrime; veiociter, lefn> "volare., velocirer currere. lefentun, evolare, eiabi , evadere , effugere , erumpere : ex aiicujus manibus fe pronpere; imminent* periculo fe cximere > eripere, ' fubttahere* leftun > invado ? adotior > aggredior : corv cur- .» *9\. ^fe^d^ currere, confligere, irruere, incurrere, in* volare in aliquem ; io [hoftes prorumpere ; in aciem procurrere* item, velocitcr mce- dere* 39a f28* ] LeQleQ, tefta capitis, calvaria, cranium. Let. 206. Leln , lech&mn, lelciinm, fblvere; vincu- lis exfolvere , exuere , liberare ; 5 eximere * expedire ; e carcere emitters, dimutere. f 28. 761* LeUi vigilans , attentus, experre* £tus lelin , lelilen , vigilare , experreftum effe: immotis ocuiis iritueri ; attente afpi* cere ; oculos in aliquid defigere* 440, Lelvufiy campus, vallis , planiues. 360* Leva j calvias, item» verticis facerdotalis tonfiira* 436* 46 3* Lemn-i pomdus attollere; in akuni tolle- re , levare,, fublevare. lemtunien , pondus fuftinere , sequihbrare. 404» 40$-. f 33, 572. j 69. Quando Indi ob mortem cujusdam confangutnei fibi petqrit {atisfieri vel ab in- terfectore vel a veneficis ; (blent uti his ver- bis: lemlQecbi ta ni lonco : epu } cula We. lonco iei: iigmficand© nuinerum illoruoi quos ^std^ «9f quos in vindi£tam vel fufpendio » vel Itga- tis manibus pedibusque in fluvium vei pu- teum conjiciendo , vel per avia & devia raptando trucidarunt, Lecai > hh udo , fanguifuga 378» LemUilemmtu, (ylva, arboretum, arbu- ftum : locus arboribus coniitus. 360. 397» Len, cupreflus, cypanlTus. 399* Lepmn , pecora abigere , avertere. 4 ! 3. Ze/wz, verrere, mundare, eluere, pur- gare, expurgare , detergere , abftergere, fricare, defncare. lepvntu, fordes,purga- menta. tepiihue > Ccopss. 476. yzo. />/>u» , atrium , atrioium , impluviurn. quine lepun , tra£us , plaga , regio. f 1 7. f 3 1 . Z««>«,flum«i,fluvius,amms. 429 430. £ew/>e, lanxjcatinus; patina figure ova- lis & manibus Iavandis praxipue deftinata, £M, ter- ra, locus domibus & incolis carens. ///#» eflemundum, lautum &c. Ufeln-, hfelcait) mundare , eluere , purgare , expurcare, detergere, abftergere. UflQetuai ta mi pllu , «bomni delicto mundabensj a jpcccatis ab- fol- €$6 ^Sd^ fblveris ; ab omni culpa liberaberis; 480«. 762* Lican, lapis albus, quem Machii magni aeftimant , ac inde (blent cognomen nu^tuare. E,g. QuintulicanyHuentelkan^c, SZO* 42f* Lichiy lac. 4J7* Lien , liun > argentum, 420» Lihue, vita , fpiritus , anima , halitus > ala- critas, vigor animi. libueQei y eft animofus, alacer , fervidus , audens, impiger, impa- vidus* relfbue, jejunus, inregram famem ad ovum afferens* item, uti nunc fum ; me vi- detis* relihue montun> evafi uti nunc fum, lihuetutiy animum laxare, (pirare , refpirare, recreari , refici* item eleemofynam pecere . rogare , corrogare, 545 480. 482. 458 J 3 3. LilcO) petra falisomnino pellucida ac dia- phana. 423. Lihueuy mane,diluculum, 539. Lily Hie , faxum^ rupes, fcopulus, cau tes, petra. 360* Lila> atrium* f 17. LilpUj vitrium ? fpeculum , fchiftusinte- nuiffimas. brafiteas fiffilis* 42 f. Lime y rieinus, ricinum* 37g« LipaQy humerus. 44 j\ Liny palea* 402» Lipm , falar, tru£ta* 352* 3£& Lira, tergum, 4 $$> 763. ^3^d» 697 763* Liii\ albus, candidus* lift Patiruy Religiofus B. V, MARf^E de mercede Re- iemprionis captivoruim Inilmen , claritas , aerfpicuitas , evidentia, Imhuenco^ aquacla- ra* Uuhuenn , efle clarum > manifeftum, evi- dens. liiin > efle album, candidum* lwln y dealbo : album colorem inducere; album aliquid facere , reddere* Uu curam^ ovi al« bumen. 417 418, 428 47 J". f!9> Lofi populus vel plurcs families eidem Domino vel Caciquio fob jc&e, item* ovium grex. itenruvallis* 360* 363* S3* * Loco , fpecies conchar. 393+ Lofn, lfofn> dirui, everti , deleri } deftrui domos, aedificia, civitates item» exerciturn fundi ; milites,hoftmnri copias profligaruy 32* Lolcanbua , maicii folia' 41 3* Lolma, pruina afcendens, caufa nubiurn ac frigoris* 347. Loci-, madidus, humidus *W#,humidum, madidum efle* /0^7ra0,madefacio,hume&o> hurnoreafpergo, perfundo. 428* LoloQn , faucibus digitum immittere«44^ Lolodeim, cancro occupari, f34» Lonco, caput. 436 437 438- 76 u Loulouti >luxuriare agros prae ubertate & frugumcopia; agrorurai feraeiratem luxuria ilaborare; luxuriofam efle : luxuriat campus herbis : luxuriat carduis & fpinis incultus agei\ 4 i3. Xx Lm&ni Lmitiiy Imimtufy vovO) devoro 5 helluor, deglutio. 476» 764 Lpi-) pluma ? penna, «calamus* 389 LpiiUy pronus. /p//^/^u/#,pronumcollo- care, 443* 470. Luan > Guaoacus , carneli non gibbofi (pe- des» hifmcuva? belarum* 373* 42 j\ Luc an 1 lucatim-) conrentionem aut rixam inovere, excitare > fufcitere : cum aliquo de aliqua re rixari: inter fe jurgare, digladia- ri> jurgio contendere* 4^4. Luche , herba marina bona & comeftibilis. 47f* Lhttfiwy ifchias, ifchiacus dolor, coxen- dicis morbus* InQllinn , ifchiacum efle ; ex coxis laborare» j3U Luf ) flamma. lbfn> ardeo, flagro,exar- deo* luf lu fn> fulgurare, corufcare, micare, nitere, albefcere. item formicate* item* fra- ga maturefcere 5 maturari. 3$z. 35-4» 418. Lucih genu* lueutun, genua fiectere,fum~ mittere: poplitibus feexcipere; genunixus, genihusadvolutus, provolutus. 471* 4^2* LuQbu y cochayuyi radices. 47;, LiibYy pifc 39* Lull) fquama. 394* Lt4ulun } ftrepere, obftrepere; ftrepitum edere. item, refonare 3 reboare, remugire* j 3 u $£** Lurna ^fo^d^ 699 Luma , arbor, cujus ligna funt oppido gravia & dura, lumatiiy iigoum quo arant [ulcumque imprimunr, partem obtufam ven- tri pelle vel corioobarmatoopponendo: un- ite non paucis hernia, lumatun fupradi&o li- gnoacmodo arare > fulcum imprimere. Ha- bent & aliud inftrumentum toufe, pala^oo. 4*3- 76^. Lpmn> lupumn^ incendere; ignem injicere; faces fubdere ; admovere, adhibe- re* 3H- Lutumn, par cum alio facere; compari componi; parem iibi adjungere, aequare, adjequare, ^67* Havan* cruoiena. fio. llavacha , llafata , bufo : reptile , infeflum* item, cavillatio & lignum contemptus* 362* JIK Hafquen , Uabquen , finciput, 436/ Uaco , aqua cepida. Uacon , eife tepidam* 4*8- Uahten^ fraga. 412. Uahui Qe> palpebral genae. Uabuittm> clau- dere. Uakdy clavis. Uainacmn-, repudiare, renunciare. 4a u Ualla, focrus. 5-04. UaMin , macer , gracilis , exilis> macie con- fe£tus* ftrigoliim pecus* Uallinn , macrum effe; vixoffibushaeret. 45-5. Uame 7 {QiQVt$* Uamecan^ cantufrlndarum Xx z mo- 70Q ^#e# molentium. for, f 64. Ihmriy Uancutt) cadere, labi, excidere, ef- fluere, corruere,collabi^concidere, perde* re 3 amirtere» llancxxhi^ perck) , difperdo, everto x deftruo 5 corrurnpoj deformo, difli* po ? profundo«42i« Uanciin \ ab uberibus, a mamma , a laftc reniorum , dis jiin&um > depuifum efle. 446. Vami ) tiapiii -> ftorea ? reges. f2c» 766. llama j lapilli virides duriffimi, qui perforari rotundique funt maximi inter In- -cios'pretii; hisqae homicidia redimunt, e- muntque neceftaria. Perdunt hi lapilli quan- deque (bum nativum colorem , tuncque quod pretium amittant, dictuirur defunfti effe : led ni llama. Mirum autem , complures ejusmodi lapillos inveniri; at unde fint;aut ubi tocorum leperianrur ; am quis primus €Osat£ulerir;penicus nefciri UanQqtuU) Han- ealun, his Japidibus (blutionem facere* Uan- catii) monile, rnurenula. llanca voro, gula. 4*r..44f* 4 6 9< llaqirij gener. Uaumun y dolorern mitigari> levari Jeniri, extenuari, minui 3 remitrere: fenfum acer- biratis confopiri. n? ffauven, llanbuenjlavuy umbra, llaavi\tu> umbraculum» llauvutim , locum opacum quaerere; opackace frui , gaudere, 342, f 17* llad, dimidium, dimidia pars, llailti, di- /ido , partior , feco : ex aequo dmdere, par- itionem aut partes facere. item, idem elt juod catiin , alicui propinare. Atque in his Juabus propinationibus non eft illicitum da- re alteri, quod fibi eft propinatum, quam- is femper primumguftare,deguftare,prae- guftare aut delibare oporteat: at in propma- tione pfam nullaterius licet id quod propi- natum eft dare alteri, & nihil illis adeo dif- plicet, nihilque aegrius ferunt , quam non admitti aut non percenter recipi , quod dant. llaupaeimi-, propino ; prsebibo tibi ; dimidiam partem tuae fanitati libo. 4 1 8* 475* 767. llauquetun , participo : commune ali- quid cum altquo habere ; partem rei capere; in fortem aut partem admitti : diftmgimur a llaun, llabpan, quod hoc de potauilibus; Wauquetun , de comeftibilibus intelligatur. Eft in more pofitum inter Indos,utquoties cafu accedunt, ubivacca vellimile quid ad comedendum occiditur , carnis frufto do- nentur : nam alias male fecum aftum putant; ac gravi injuria fe affeaos exiftimant. fru* ftum autem hoc carnis llauquetu vocatur. 476.478. _ .. Ilium > llcan , timor , metus , for mido, pa- vor, trepidatio. item, obfervantia , reve- XX3 rea- 7°* m m d*» rentia, verecundia, pudor, item, timeo nfetuo, trepido, formido , pavefco,exhor. refco: expavefco , perhorrefco; obfervo colo, vereor, revereor, veneror,erubefco lliieantun, llucantuln , terrere , terrorem all cuiafferre, injicere; rimorem incutere ; in metum adducere, metuaficere,petturbare< 486 488. llcante y fplen. 457* llecuy ad,prope 3 juxta, circa, llecun, pro*. pinquum, vicinum, proximum , fimtimum, confine efle. a8g. lleun y liquefco, liquefio, liquor* lkumn % liquo, liquefacio, 476. ilepirty formica* 378* llepu , caniftrum , calathus inftar magni difci + 472* f2o/ Hem, nafci. intelligiturde animatis&in- animatise.g* herbis,&c. 496, lit, principium, initium , primordium, caput, fons,origo. ///>&, id. llitun> incipio, exordior; dicendi inicium facio; dicere ag- gredior , initium capio, fumo, duco* llin mapUy majores unde defcendunt vel quorum funr pofteritas, pofteri , minores. buente lli y uropygium> coxa* 385* J4;« f j"o* 768* ttidy tomentum, llidn\ finire, fe- ces ad fundum defcendere; ad extremum, finem , exitum, calcem pervenirc, 477. 478* llibna* Zizte, inventor, auaor,vates, divinus. Uhmtiy llihuatun , invenio, excogito , mge- niofe aliquid comminifci ; divmo, pra:ia- Tio , prafentio, conjicio, vaticinor. f 70. f 71. * //«in, catarrha£la. 429« /iz'ttom , rafilis , abrafus. 467. /%«, focium, commiiitonem, colie- gam, conviaorem, confervum, comitem, Sontubernalemefle. llidmeyen, egeo, mdl- geo, opus mihi eft. 487* ■ ,. , ,, llimen, llimencura> cos. Ihmenbuecubu ,. morbus unde nafcitur membrana inltar ve- fica caerulea: prope jecur coftis adherens; quern morbum Indi veneficium exiftimant. hnentun, prsediais maleficis ambus affice- re-item. acuere,aciemad cotem ducere f38* llipi, panni Tegmentum. 469. //&,fabaead ludendum: denvaturate, albus. ///aMM,fabisludere. J63. //m^K, liwqui,ram. 378- 769. llmllmn, mko, niteo ; colucere, albefcere. llmmepiluu , auriculas vel aures valde parvas habens llmvpapilun , habens aures praegrandes. 41 8-44' • . _ „ //oc/jof," zona vel cingulopraecinaus. /to- *Ao/», cingulo fe praecingere : proprte quan- do veftiti vefle ftragula , huic zonam vel cingulumujperponunt.466. llomotu, mah terreftria ad fementem ta- ciendam refervata, 409. Xx 4 #«- - 704 ^ j^f* llopidnyUeupidny ignem rranquillum efle. 3f4. Halle , rete, reticulum arundineum , ex canmsconfeftum. 39$. llopuy Avunculus, item Confobrinus : at- que haec confanguinitas eft, qu^ inter In- dos Chilenfes majoris aeftimatur; eo quod Avunculus tenearur dare fuas fiiias confo- brinis fuis in uxores: &.viciffim confobr- fti teneantur Avunculo in omnibus fuccur- re, eumque adjuvare. 501* //o##,accipere, cxcipere, recipere. f ig. llpan, gallina glocitans. llpat\n y gallifram,' aves ova incubare ; ova incubando fovere llpauy ttpden, lloyim , inftar cari, feli^ paratum , promptum , accinflum , infau- £tum, praeparatumopperiri,praeftolari.368* J28 llepef, palpebral , cilia. Jlepefn, Hepef aw> lri£io, llpefnoluy immotis oculis* 439, 770. llucbu , laxum, prolixum: laxi fu- ties lluchun , laxum , difiblutum, remiffum eSe 4 470« Hudy caefebs, Iiber ? folutus,innupra« ilud<* &*/2,maicium purum absque foliis, lludtiy laqueis fe explicare, expedire; elabi, eva- dere, effugere, erumpere, evolare, item* teve> levigatum* lubricum effe. lludun , ca- lces pillos defiuere, glabrari, deglabrari, dete- ri ; pilos 3 plumas amittere* lludu, molle, fuave,kne, blandum* liudpnen, intans re- cens nctus 458« H4*4*3 49f* Pf*5^9 HO- lludcun, abortum facere; fatum intem- pettive ejicere ; factum immaturum edere» tludciimti) abortum procurare; partumme> dicarnentis abigere, abjicere. 496» lluin; liquefco, liquefio, liquor, lluimn y liquefacio, liquo* 476. Hum, res occulta, abdita, obftrufa , fe- creta, llumquecbi, clam , clanculum , furtim. llumn> abdere fe in aliquem locum; latebris feoccukare; fe in latebras conjicere; jfeifi locum abditum detrudere; alicubi delitefce- re 4 llumln, occulto , celo , abdo , tego , con* do, abfcondo, recondo* llumn , ilumun , evanefcere. llumui> evanuit; e confpedlu fe proripuit; ex oculis evolavic.fZf. fiG. s 1 ?* llumud, coecus, captus oculis, caflus lu- minibus, oculis orbatus* llumudn , caligare, coecutire. 46 ^ 464/46; . UllpUQ) olla* j^O* llubuy torrens* lluvim y flumen magnum , profundum,rapidum efle. 4J.5. *Lwn y 373* 574* 771. M* 9+ 9f. X«f M& - 7o£ mwm* Ma. 211* v Macha , concha* 393/ Machi , Indorum medici viriac mulieres; plerurnque tamen mulieres, quarum offi» cium eft * partem dolore affeftam fugere vel-lambere; ui ita huecubu veneficium ex- trahant: Hi nunquatn medentur absquera- mis cinnamomi rehue ; quos in donio in- firrni otdinatirn difponuntvelterraeinfigunt. macbitun % di£to modo curare, curari* 483* 48f 5*32, n8- Afo^tf li-> ■ veftis ftragula, in [medio fcifTu- ramh&bens, ubi caput immittitun macuxm y talem veftem- conficere* macuntun > tali veftc feinduere. 466,467. Madom, torris, titio. madomn-> madomtun^ ignemurgere, excitare. 3p* Matgtfii maQetun, Potarionesadire; com- potanonibus inrerefle* maQeln, ad compo tandum invitare, provocare* ma$enn<> ad occidendum Caciquium vel alium virum nobilem compotationes parare, inftkuere* 476. 478. — MaQin, 7naQitun? alluvieSj alluvio; flu- minis inupdatio* item» ita alluvione fluvium excrefeere , ut prater ripas effluens cam- pos ioundet)Obriiat.4i^ MaVjit) fecale , fiiigo , typha. maQu cofque^ panisiecalicius, filigineus. 407* Madiy fernen unde oleum cibarium con- ficitur , GXprimiturv 407* 772* 4Bb # ^ 7°? ' 772. Malliien, virgo,puel!a>fbemina,tiiu- lien malliientun> virginem violare, vitiare, corrumpere ; pudicitiam illi eripere,* vim & ftuprum inferre* malliienpin, blandiriis aut pulchritudine aliquam ad fui arooreny cllicere, rnihere, excitare : lenocmiis fibi amorem alicujus conciliare. item, capi all- cujus amore, allici, incendi, flsgrare* bite pmUiieHy virginitas* 490« 49^ f 14*. MabuentUy concharum iiccarumlinea.393* Mahuida-) mons. 360* Mai. 288: J. 293* Maiaw,mayaintiin-> aliquid carniinfixum efle , haerere* item, inftrumertt© carnem pe- nenare ad illud quod infixum eft, tollcndum; f36/ Maicon> turtur* 38^ Maicbmty maicbxxtiin, philtro, poculo a- ittarorio mentem alieui eripere. 490. Maichun^mznn alicui ad ilium vocandum atinuere. maicbubue > tecurls fpeaesau ligna elaboranda , form^m manus annuentis refe- Tens. 449. f68. Mayai) nego,abnegO)denego 5 inhcior, inficiaseo: abnuere, renuere* $"26. Maipill) lignum, quo ignem urgent, ex. citant, tcalpunt, cavant. 3f4- Maipun-> terram fubigere, profcindere> arare. 413. MalaU fepes ? feps,feptum,fepiraemun| li- 7°8 ^$<^ ligneum. malaln, malaltun^ fepto ligneo cingere , circumdare , munire , claiidere, vallare , fepire* 363. 413* f0* 773, Maldim , maldutun , tango ,attingo, palpo; manibus, manu attredto, ceneo, ver- fb, tra&o, conne&o* Itennuexperior^tentOj pericliror; periculumalicujusreifacere;ufu aliquid difcere, percipere, cognofcere, ex» perimento probare, comprobare. maldutu- bichi j videam , probem , experiar quid, quale fir. item, oculis luftrare aliquid; in- fpicio, recognofco, fcrutor, lego, maldh.* ielen vacbi chiUca , lege mihi iftam chartam, fchedam, fchedulam, epiftolam. 422, 449«, Malbue> vas ligneum ad bibendum. $-20. Maicu; intervallum a nona matutina u£ que ad undecimam* f39> Matin, lapilli (ubnigri, tranfparentes du- xxiVim acutiffimique , qui etiam queupu vo- cantur: his bacillo fiflb infertis, & ne fal- Jant, former ligatis , ac pollice medioque digiro, feu talitropercuflis^venam incidunt ac veluti fcalpello ku phlebotomo fecant- malintutiy venam difto modo incidere, fe« care. 42 f* f 36* Malmal^osoffis. malmaln^malmahun^o^ fa extrahere, nudare, coquere^j^ Maloih malocauy belluixn item bellum con- flare, flare, apparare, fufcipere, adornare, in- ferre, gerere; bello perfequi , premere, ur- gere , oppugnare. jfji* Matia? mala terrettria inculta. maUan y illa colligere. item, perdices perfequi, inie- qui. 413» Mallche, pifc* 19Z. MaXUy patruus: patris frater. item* pa- truelis 701. . MaMehua-y maicium veriicolon 413* 774 MaVLin, lacuna , palus udis, 429. Malh, terra alba, item* malorum terre- ftrium conditio, condirura, condimentum. mallon^ ilia condire. 47 j\ m Malun, lignum Ikcum? quod ex fluvro cxtrahitur, vel in fluvio reperitur, haeret* 430 i/iiw//, lignum, ftipes, truncus, fuftis, palus, fades, baculus , arbor, mamllmamll- tun, lignari, lignatum petere, ire: futtibus aliquem caedere,percutere, debilitare. 403. Matty latus dextrum. mancm* manus dextera* maxw, optatis fortunam refponde- re: ccepns DEUSadeft, fuperique favent : res felicem fortitur exitum: Deus rem pro- movet; Superique fortunant, 448*48^ Maneuu uln > jurament um reale i non tarn eoncepris verbis , quarn <*pere & fequenti- bus 7'o PSfelti d^ bus jurare cseremoniis; dum fcilicet uter- que in manum {uam dexteram exfpuit, ac iic coifputam alter alreri porrigir,- Atque hoc jaramentum praeftant irno quando vo- lunt com aiiquo inire amicitiam, ^do.quan- do aliquem commendant, traduntque alte- ri qui eum comitetur, ut hic eadpm caere- tnoma ac in eodem ftatu, quo ilium;accepe* rar-i cradat alteri, & hic alteri , donec ad deftinatum locum, ac intra definitum tem- pos pervenerit: & hoc juramentum eft fi- mul contractus & pa&um : verum quando fit Perfonae commendatae traditio; nemo exfpuit; fed apprehendenres duntaxat ma- ntam ejus dexteram, illam dant uni velplu- ribus , quibus cornmendatur , vel fi funt valde multi, unus aut alter apprehendic tnanum , at reliqui earn fblum obiter tan- ■gunr. 3no»fitdidum juramentum, quando lolucionibus fuis farisfaciunr, Conveniunc netnpe utrinque confanguineiac reusdat in tnanus deprecatori vel IntercefTori tirophio- lum'vel quid fimile; & Interceflbr iliudof- fert omnibus, ut finguli illud tangant, vel ad illud tangendum accedant : atquehac re- done non iblum fatisfaciunt omnmo; fed iimtil promittitur acceptam injuriam peni« vis oblivione delendamjdelerijautdeletam effe. 288: f • f 10. * Mancitn, caicibus petere^percutere, con- culcare. 37a. Mm* Mancha-t mancba mancha-, mancha quecM, fenimi ■ placide, paulacim, pederentmi.^/z- cbabuentU) tardus, lentus; qui ,.- interne ac pederentim agit* mancban^mambacany^xx- latim procedere, 239. 48*. 5"4 a Manabue, capitium (corteum ; eudo* 466* Manmn, gratia, grams animus, memoria beneficii. manumn 7 gratificor; habeo gra~ tiam quod meum negojrium ribi cordi fit ; fedulitatem tibi gratificor : amo te multum de mm & diligentia; grata mihi eritfem- per tanti beneficii recordatio : veftrimemo- riam beneficii perpetuo colam : nunquam veftri in me beneficii memoria confenefcet: curse mihi Temper erit, ne quae fprasftari a me poffit gratia , a vobis unquam defidere- cur, requiratur,exigatur, 480. 481. Maxipuiin , manu blandiri , demulcere : popyfrnis & plaufu equo blandiri , dorfum clemulcere* 449* Manque , milvus , vultur. 3 80. Man fun , bos* 3 6 4* Malqiduman , alteratio carnis, 457* 77f 4 Mapu, terra, tellus, regio, provin- cia, civitas, buenu mapu 7 cselurn , coeli, cae- leftis patria; regiones aeris* Vacbi tnapu> Tuemapu, Humus, & quaecunque hujus mundi Regna aut Provincial Fill mapUj mundus univsrfus, Huima inapu> ffuinca tii mapu, Hifpania, muru Huincn ni mapu, Mauritania , & alia Regio quaecunque, Laf- quenmapu-iOxz maritima ; loca mari adja- cetitia* ad mapu } mos , confuetudo , ufus Patriae: de more , ex confuetudine, ut mos eft , ut moris eft. Token mapu , Rectoaio Tokenfis, Cautun mapu> Converfio Impe- rialism Santa Feemapu, Miffio fan&ae Fidei* qmnt j epu , %?c. mapu, unus ager, arvum: duoagri, &c. mapun, loco afluefcere : v. hiimn. Camapatun, alio migrare, commi- grare; fedem autdomici!iummutare;folunr vertere, Qen mapu , Terras dominus* 30 u 492 493* Mareupu amfa ranulae quas fuperftitiofe colunr/378. 54 f. Maricbi. 272* 28 8 : 17. S47. /so. Mari mari > formula falutandi, &c man marin, falutare, ave dicere; falqtem alieui dicere , impertire. item valedicere , agere gratias, &c t 289, f 06. Mari marl, caro qua coftae teguntur: ca- ro coftas tegens , operiens, obvolvens, 45- $\ Marmar, masmas, pappus, lanugo , vil- lus. 4 s 8> Matu> feftinanter, celeriter, propere, praepropere. matufo, feftino, propero, ac- celero : ad volare, celeritatem adhibere item, inftare alieui, urgere aliquetm 540* 77* ^&^d^ 715 776, Matican , animal matre orbatum, orbum. 372. Mavxxln , ample&or , comple&or , am« pltxor : fuo aliquem complexu recipere; in alicujus compiexum ire- incurrere; diu illum cornplexu fuo tenere: inalicujus col- lum invadere , iilumque amantiflime com* ple&i. item falutem fuam mitrere: mavule- \en , illum meis verbis humaniffime 4'aluta ; meoque nomine ample£tere* 449, 4^0. Maucaltn^malcantU) (erta. maucaltun&i- ta texere , contexere 469, Mavmi->maviitun-> folutiones,quas prop- ter uxores debenc conftnguineis cibo , pctu, carne , pifcibus , efculcntjs ibivere* Nam qui habet uxorem, obligatur roto tem- pore , quo uxor vivit, ejus patri & confan- guineis, quoties opus eft, fuccurrere: imo quandouxor rnoritur, debent aliquas prae- ftare folutiones , &multo plures (i probetuc auc credatur earn mariti culpa mortuam efle* fo6> Mautiin^maiten-i arb, 400* Maiiy reftis, funis fparceus* maun } rtRQ$ contc tquere. f 66. Maun^maunn , pluvia, imber copiofus, iargus, deniilfimus. item* pluo* aldunmau* quei, copiofa pluvia decidit; maxima eft im* brtum vis: affiduos -iirbres habemus; afti- due & copiofe.pluit, Pkhi maun 7 tenuiter Yy plue- 7H f%& ft <*&> pluere. maual, pluviae prognofticon. 347, 348- Maun^ mufcasabigere, pellere , excute* re* i7z. 378- Mclaiy lignum helui coloris. 400. JMcban-i complicaturn e(Te. mchamn^ pli- care , complicare. 449. 470, Mdmihue^ torris , titio, mchuitun^ mchUn } ignem urgere,excitare, 3f !♦ 3|% jtfe£ff , uxoris (orores* j 04* Mciifn, paleae manipulos fubter perticas cannasve immiflbs fortiter ad tedium confi- ciendum aftringere, f 17. jj/r^ 5 fraair , naporum radices* 409* McheQ , calcar ligneum loco orbiculi vel rotulae clavum aut ferrum acutum , quo equum ftitnulent, urgeanr, incitent, habens* 777* Mda 7 farina aqua co$a; puls,pul- menrum*47s* M*> 77. 19. Me-> ftercus, fimus, excrementum, me ptfiilbue 7 &rr*go 7 rubigo* men y mecan^ al- vum 3 ventrem exonerare ; ad requilita na- turae recedere. mecahue> latrina >foric8e. 420. 4J-8- Mequeiiy in loco publico vel coram alWs yentrern exonerare» 4*8* Me dan , offerre , gratis dgre ; gratuito* item» offerre a dare alterifuam fororem fpe fore, ^Oe^ 7i J fore, utille foam viciffim det,offerat* 4*1* 49. Afedcun, molo,tero, tundo«4i3 v Medwiy dormitantis nutatio: inter dor« mitandum caput demittere* 437. Meti additum numeralibus vices indicate item tempus* va mel^ jam nunc: mox. $88: 17: 18: i9Jf47* A/rfi , quatuon melin , quatuor eflh, habere, melichi^ quatuor vicibus, f4f* ^47* Mellmelty ripa fluminis ; cujuscunque rei extimum, extremum , extremuas* 430* MelvuuU) melbuiitiy labium, labellum, la- brum. 442. Menem 9 onus, fafcis, farcina. item* hu* meris tollere , portare ; tergo aliquid exci- pere , fuftinere* menculn \ onus alicui irnpo* nere, mencubue, vas majus , m quo vinum, aliumque potum aflervant, transportant* cenophorum.418 ff z** Meru 9 avis. 387* Merun, mucus, mucofus, pituita e nafo pendens. 4f 8* 778* MefeQyVzs minus vino aflervandq* parvum mewcuhue* Y\ mencun /20. Metan-) metatun^ ulnis gerere; inter raa- nus afferre, geftare* item, fufcipere baptiza- tonu metahut) cantharus , amphora* 449* 104, fxo* Y y % Metl, MetUmtlhue^ cervical quod fblet e'ffe fru- ftuiB ligni vel quid fimile, ^t^amiiebria, verenda mulieris, 45-1* Meti > mo> 6. 2fG> : /♦ Meulen > turbo , vorago'. f f 8* Meblan^ morfus: morfu carnem trahere, avellere. 370. MHwn> mbxxrciin*, vefte ignem fovere, excitare, vel rnodo excinctum accendere«3 $-4. «Mg^/2 , wQencbi , femper 5 perpetuo , nun- quam non. item in perpetuurn > in aeternunii in fempkernum, ^40* mi 13- 2f> 66* miaun-> ambuJo, gradior, ingredior, gra- dual facere : procedo, incedo , peregrinor, peragro: vagari, divagari, oberrare. nua miaun-i luftrari, fcortari. Qoiman miaun v> iaun, erro,deerro , aberro : a viadefle&ere, declinare* miauln y adducere , portare , ma- nu fuftinere/4f2,490. 491. michii felis, cams, seiurus* 368* miVLa&xxvxxm miUan , aurum, aui eum efle. miUatuU') inaurare , auro tegere. mi\\antun> aurum col!igere 5 efFoderej/ziU^^//;^, aurifo- dlna.mlUa ecull; compede^raU^m/Zfe^com- pedibus bominem vincire* 420, f 28* 779. Mincbe y infra, mincbe leuvu , fecun- doflurnine: infra fluvium, mincbe ecull^ fub vefte* minchen , mincbelen , inferus > infemus, infernas: inferne, $75, £jC *«*» &**£»' m Minn j intra* intro, intus. minun ? minu- \en-> intuseffe. minuleiy intus eft; intro fe ibdidit, fe conjecit* fig. mifquly mel, dulce. mifqm mangana , ma- lum duke, mifqm $ei , duke , fuave eft : mel- litaedulia; poma faccharoconditajbellaria* cupedia?. 388- 40f. mita, vices. 288: 17* f47- tniticun, aufugere, fugere, fugam am- pere, capeffere: fe in fugam conjicere ; fu- gae fe v. in fugam dare; fuga fibi confule- re* n** f 33* ... mivu 7 quou miviicbi^ quottes* miviu, quotfunt* f48* Sfo mlan 7 maicium conterere, contundere. eomminuere. item, liba inde confe£ta. 476* mlcayun , labor , delabor : lapfus, prolapfio* 4f2. mllcoy morum*4io. mien , effe , exiftere. wlehue , habitatio , domicilium. 421. j* 17» f 1 8- mlrnlim, tremere, contremere, tremori obnoxium effe. 462» mbh facio, efficio, fingo, effingo, for- mo. 5*67* mlo , foemina fterilis* 5T4* mUo , cerebrum, medulla cerebri. 457*. mlpx\ntun 7 projicio, excutio ? abigo, pel- lb; finem faeio^ conclude* 37*' f 3 * 6 * Yy 3 780. 7i8 mmm 7go. Mltun^ frumentum , triticum co&um, tritumque, 47^ mxxlven, ros. 347, wilkoQcun, caput illidere : arietare* 363. mllell, omne lignum quod corrumpi rion poteft , vel non facile corrumpitur, 403. mlpun-, fuligo,fuliginofum efle. 372. mluy maffa ex corylis , nuce avellana aut lini femine tofta 475-. mlum.) ros* mlumn } rorari , irrorari , afper- gi- 348. mn. 17* 24* 66* mgu, cocbayuyum^ herba marina , bona, comeftibilis zonae, fafciae,cinguli fubviridis figuram referens, 47 j\ mnumn-> mmm, involvo, implico: invo- lutum, obvolutum , implicitum velut in fac- co portage* //2m//,involucrum, integumen- tuim mnuln , alicui quo fe tegat, involvat dare* 470* mttan , fpe falli , decipi , deludi , fruftrari : omnes fpes meae penitus conciderunt, eva- nuerunt; de fpe conatuque depulfus fum; longe aliter atque fperabam, accidit, evenit* item, aliquid corrumpi , vitiari^ putrefied, item, mttan y munatun vocantur omnia vafa quae prius plena, modo funt vacua* mnatu- bi$e veicbi valli^ agedum , quid moraris? datum tibi ferculum comedere diutius ne tardeSt mnaln , prolongare funem* item* moras 3&8^ 7*9 moras trahere , nedere ; rem prorogare , procraftinare : omnes moras mterponere; rem ufque & ufque differre.42, i,4|6, 78 1. Mnen, mnetun^ in baloeis, flumine lavari. 431. , tnnumn, reftituo, reddo.4Zi. mo, z9o. „ . ■ ■ . , "" momn, vita, falus, ufura hujuslucis; hu- roanse vitae curriculum, curfus, periodus, ufus. item. vaIetudo,fanitas; valerejcom- moda ck firma fatis valetudine uti. item. vi- vo, vitam agere, degere, colere,- vitam & fpiritum ducere. moQetun, convalelcere, re- vivifcere , a mortuis (urgere , refurgere: ad vitam redire, reverti , remigrare. moQetut- am, alienamifericordiavivere, tnltimen- dicitate vitam trahere , producere; emen- dicata ftipe vitam degere , tolerare. mo&ln, vitam tribuere, dare; faluti effe; vitam, (a- lutem afFerre. item, alo, pafco, futtineo, fuftento. 461.465.499. moyu, mamma, mamilla, uber. moyim, tnoyutntt, fugo: lac ex mammis ore ehcere, haurire. moyolu, faoyulu, laftens. moyuhiy infantem ladtare^ uberibus admovere. 44 U 446. 447. »2o/,herbae fpecies quam equus appetit.4 r a nwll, Temper, item, nudus, omni velte vacuus, viollaen, nudum effe; Temper effe. Yy 4 WW 7*° ^#d^ woll cmtumo-) in omne aevum. moll quine y unusquisque, quisque, finguli, moll qmne antx\s qi|ptidie. mollknon , nudo , denucio; veftealiquemexuere, fpoliarc.467 468^40* moUe , arbor pomumque , unde potura conficiunt. 398. mollbmt^ mohitn-i fanguis , cruor. item* fang-uinem emirrere , {anguine perfundi. mollvuntim-i mollvxxln^ cruento; (anguine inficere,afpergere, maculare* 417« jo3* 5-36. mon<> necefliras: opus eft adbibetur^bs- que Tranfkione 92. '9 3* inche molaimi , me* opera non indiges. eimimolan, non opus eft mihi tuo auxilio> confilio, &c. te conven- to, iterr» f valeo. Chumtn mobui , quanri in* dicarunt ? item, mereor , promereor, di- gnum efle aiiqua re. tpunmuita minmiaun? dignus es qui vapules. glamnmuUei ta tmym vudaamQen , tua pervicacia, pertihacia, na- turae afperitas mererur repreheniionem , vi~ tuperationem, objurgationem/' 4.^22.' fzfi «M)tt,fenilis, facundus,ferax,uber. mo\% fipantUj annus fertilis, foecundus, in quo magna agrorum ubertas. 41 3* montun , elabor > evado, effugio, erumpo^ evolo. exalicujus manibusfe proripere:im- minenti pericuio fe eximere, eripere> fob- trahere; laqueis fe exuere* montuln, peri- cuio aliquem liberare r laqueis ilium expli* care» ^fe^d^ ■72-1 care > expedire ; ex periculo eripere; a vi & hofte incolumem praeftare ; f 29* f$8 662* moncoly integrum > cui nihil abeit; eft imminutum.436. SS S* nihil 782/ Monmabue,epsAemgentis>favn\\\&> nominis: eft mihi cumillo juscogn3tionis: cognatione niihi con jun&tis eft : communio- ne (anguinis devinfiti (umus.7f8 fou S° 2 / mpu> ala , penna* mpun y alas moverejagi- tare, exagirare* 385» 39- tnrin > ita in anguftiis haerere , ut nee pro- gredi, nec regredi poffit* item : qui refpi- randi difficuirate laborat; fufpiriolus, afth* maticus, anbelator. 49c* f$$. imuh, grunnio, grunnitus* 37** * ' mrunexxbite ) pe£lus quadrupedis* 44^ mta^mtaQy cornu* mtatun> cornu pete- re 5 pugnare, ferire* 364. mtann-) mtancun, fuftem alicui vehemen- ter impinged: fuftibus aliquem caedere, percutere , debilirare, f 28» mtn^ fbluro,rantum, tantummodo 5 duri- taxat* mtenn ■> mtntun , eo pervenire ut at- tingat ; fed non ut terminos aut limites ul- latenus tranfeat, excedar. vei tli mtentubiel > accepi hoc & nihil amplius. 286* J4jr. f fo* 783* Mta-f bardum^ folox>craflum. mta- palus > vallus, mtnquen^ mtncun y vacerram figererinfigere* mtnqmln y mtncUn , vallare* mmcxxhue > malleus ligneus. y3uff4* Mteuti) mteulaQmn, infidiofe^perfidiofe, per iniidias occidere: perfidum , fcedifra- gumeffe; infidias ftruere ; infidiis petere; necem alicuimachinari: ex infidiis interire* a tergo adorirl 484* Mtoun , quatio , conditio , decutip , ex- cutio. mtocuutun , manibus plaudere. 404. 449. Mtoln, repulfam dare* wtfo/, repulfa 499. Mtm^mtxxm^ vocatio* mtmn , voco, ar- ceflb , accio , inclamo. mtmvaln , arceffo ; co gere, convocare* $-32* f33* Mturn, mtiiYcun^mtorn^ mtovcm, offers do^ cefpito : in limine offendere ; in lapidem incidere,incurrere,r ad lapidem offendere. fntoYtdn-i offendiculum ponere. 4f2*48j'« Mu. ti6 271*2,72* 2$8i2+ Muchan , ofculum , fuavium , bafium* item, ofculor^deofculor; ofculafigere, imprime- re:fuaviari,bafiari, 443. Mudai ? mmdiy potus hordeaceus* 477* 784. Mudin\ periculum praecavere, fare ; providere ne quid fiat* f $%> Muiy evi- mM Mui, panus, tuber, tumor, inflatio* mu* in, rumere, turgere; tumidum, turgidum, inflatum , tumefa&um effe* f 34. muien, cibum, potumve novum deliba- re ; lummis labris attingere ; primoribus labris guftare , dcguftare* 478* Mum, mom ,221 781. Muna, mediocriter, modice, fatis, affa- tinru munan, fufficere, fatis efle: fatis muka poflideo; his contentus film, munape, fuf- ficit, fatis eft. muna amm , modice proce- dere, quantum fatis eft* munahue, pauci dies>men(eSj anni funt,cum 4 ... muna pu, non longe &beft. muna buentu > ftaturae me- diocris : mediocriter doftus, efficax* 461.. 514.^19 f4°*H3- muna, mox uu munan, capio ; tantam hominum frequentiam Templum non ca- pita 478* munun, munuln, paleam in manipulos ad vaticinandum colligere.48f. mufca, potus pinguisex maicio* 477* muti, matte; triticum, maicium co&um, 47 f* mutircun > labiorum dum fugunt vei con* trahuntur, fonus. 445. tnutm , acidum, acerbum eflej habere acrimoniam , acorem : aceflere* 785* Mu> m% 116. i?h *7 ** mucbai, 7^4 m m *0> I muchai > mutai >> ftatim, continuo, iflico, c vefHgio 4 a£tutum,confeftinru 140* mitchi, grana unde Puelches potum con* ficiunr. 479. mudencun , auro vel argento aliquid in* cludere, 469* fnuQel, profe£k) ? fane^certe, hercle^me hercle. muQeltun y credo v pro certo habeo; inanimurn induce; mihi perfuadeo itaeffe: adducor ut credarn. 4go mun-i fornicari. muQevoe, impudica mu- Her, lafciva^libidipoia. 489*490. miunln , orno , exorno 5 excolo ; fe ad fpe- ciem comparare,cornere, componere, 470* mimchuny quatio, concutiO)decutio,pul- verern excutere. 470* mxmtun> rapio, arripio> abripio, praeri- pio. 484- tnupin; Veritas, verum> vere; verum di- cere. mupilttm , mupitun , credo* v* muQel ? muQeltun* hie fupra* miiVy par turturum > perdicum; jugum bourn* mxxrltiy mitrknon-) aequare, adsequa- re, sequiparare. quine mur huaca , yugum bourn» miirbueny amicorum fumma conjun- £lio qui nee animo nee loco feparantur* 364* fi 4 f.48. 167. tniiriy lie fe appellant invicem muheres vel a miwn efle pares > aequales ;. vel a mu- rim 487* f Q2* , ~ muvin , mMtun , zelotypia uxoris ; zelo- typarn efle. 487« murque > tarina tofta* murqueUj fanoam torreie. murqueln, torrere curar.e. 474» t mutaiy mucbai) ftatim , quaroprimurn* il- lico, aftutum; momento temporis; nunc mode* muchaiquecbi) continue, onim mo-, memo, quint mutai mo , hoc momenta, nunc jam* f 40. 786. N\iitu>> urique: noncommittam 5 ut delim* item fupra,intus, 5*19« P 6 * rnuQin, a principio, ab origine, aftipite, .linea re£ta.j02? ^26* muquiiy cervix 7 collum,44J\ 787. N. Nabue,nahue y nail, Patris filia. for* NabueU tigris, 37 U Nauun 5 nayxm > irafcor, fuccenfeo, fum procltvis acj irarru 36$% 48^ ■Naln, invado,adorior, aggredior : proe- lium commitrere ; figna conferre; manus cum hofte conferere, concurrere 7 conflU gere* %%%+ NahiM) vinculis hominem vel fe folve* re, exfolvere, exuere, liberare, eximere, expedire* 366. item, ^quum folvere, diffol. vere; veldiflbivi feu fe diffolvere* Namun> pes,crus* namuntun, pedibus iter iter facere. namimtuche-, pedes, pedes iens* epu narmin-) Indus miles* 4n* 4^4 j- 3, Napurmiy napmn , aqua aliquid madefe* cere , macerare* nafn-> aqua aliquid mollefce- re , lentefcere, madefieri* 432* ; 788* Nancan, 369. 489* nancan tehua>OL- nis, catella ad venerem concitata* nancan huerqiim , fpeculator, explorator, emifla- rius* foi. nape* cancer pifcibus hamo capiendisin- ferviens* 39 $\ napudpllapd, grando* tttfpM, grando de coelo ruit , delabitur, praecipitat ; praeceps cadit horrida grando. 347. nanun^nanuQj focrus, nuru$*j-o4* Naiquiy nafqui,naiqui 9 felis, cams, aelu- rus* 36 8. Nail } mih infra: defcenfus, defcenfio: facilis defcenfus averni ; at revoeare gradum hoc opus, hie labor eft naun^ defcendo, demitto: ceffars, minui. nam ni Mean, jam furor ceflat; ira defervuit; refedit irae im- petus, remifit , quievit. nau Uanca, duode- cim folutiones integrse, mul&a impofita illi| quiCaciquium occidit* naual } defcenfus* nammn 7 nacmn. nacmnv. nacxxmn fignifi- cat imo, defcendo , demitto* 2do. hominem i dejicere, detqrbare, profternere, praecipi.l tern in terram dare* mucbai nacrnaeimu stio* j ©pus I *%hmd& 727 epus fecere, perficere , finite* inei Xii nac- tnel tva, hoc opus cujus eft. 41:0. fornicari, modefte corporis viribus jjraecellit : prae- validus eft ; tarn robore corporis, quam ani- on firmitate praeftat* neluentun 7 nehueln, ne- bueltm, vim alicui adhibere: aliquerninva- dere, adorirl, aggredi^r. 46$% 730* 789 > Neyxxn > fpiro , refpinx neyun y neilun, ipirirum ducere^ 446 Nemel, verbum, fenfus, feiafum , fenten- tia, judicium* opiaio, documencuim item* mandacum , nuncius* 443* 444- fllepen, vigilare , experre&um efle, ne r pete, expergifcorj fomnum excuterejfom- no folvi J e fomno v. de forano excitarL437* Nerm>> pulex, 378- . Ne$n y n§n> linquianimo; dehquiura animipati: tuetu «xanimari. f54* f ?/• 7^8 *%hWt^ Men j habeo, teneo, niety. x dare; ur alius habeat efficere 4 item rem ahrerius depoiitani fervare* nielduamn^ rei pufchrkudine capi, allici, affici,teneri. item, nimio fl;udio in a- liquem inclinare;ftudiofe alicui favere;plus jufto illi tribuere; plus quam par eft, illi de- ferred praeter modum alicui ftudere; omnia illius caufa velle* meta nkn y ulnis gsrere; inter manus afferre, gejfare* quiniu nien> infpe&are; coram & in confpe£tu habere: praefentem & fpe£tantem effe* item curare; curam alicui rei impendere^adhibere. nieun y fibi temperare; continere-fe; abftineo, par- co*42t. 489- NiQai, faftidium , fatietas j taedium, niQai puetiin i faftidio effe alicui; offendere alieu- jus animu'm ; faftidium illi afferre ; ingra- tumeffe Scpuciduni: ftomachurn movere; offendi quorundam afpe£tu, qum oculi fer- re non poffunt* Niutm> fangainem ,lacrymasfiftere e 457. Nma, 211, 2E7. No, 116+ 117* 272, 288 : 1 : 2. ■NoQin,- fegetes, (ementem obnubi, 41^ Notn > fortis durus .& extenfus. notnm> cxtendendo rectum facere, dirigere. 4; x* NotUy pro n us. 398* No. 271* 2724 Napinn, nopin, vinco> convince, coar- guoj fupero : pauciffimis verbis hominenr eon- mm:*0 7*9 conficiam; nullo negotio convincam; gla- dio illum plumbeo jugulabo. nopixii&n, ad- ducis me, ut tibi aflentiar. 48 fe f0+J3i*f$3* notun , flumen era jicere , t raducere, tranfi* re ; race aut plauftro transvehi : fcopulos prae- tervehi; aditum , moncis jugum fuperare, transgredi > tranfire , transcendere. item* fponfionem facere; fponfione aliquem lacef- fere. notulefn-> (ponfionem facere quis currac citius. notucuUin , audio , au&ionem facere : pro bonis fubhaltatis , haflse fubje&is, fub ha- fta aut praecqnis voce venire juflis ; plus cae- terisofferre. notucan^ protero, obtero, pe* fundo>conculco. Nihil illi obftitit, quo minus deftinata perageret; omnia libidini poftha- buit; nihil penfihabuit, dum vinceret.itenv contendo , decerco , ahercor : contra torren- temniti: contentionisfunem trahere; durio- remfepraebere.484 j*63* 790* non-> no^Wjfluviumtrajicere* non* /o#,illuc tranfire. nopan^hnc tranfire. noln y aliumtranfportare, tranfvehere. noltun>e6> illuc tranfportare. nolpan > nolpatun , hue tranfportare, tranfvehere. nontubue^ovtws* nome, ultra, trans. 43 1*43 3. f 33- Nor } re£tus,dire£lus. nom , return, di- re&umeffe. norln 7 n$rmn> i;e£tum facere ^» dirigere. fff. Nucu, bubo. 38z* 730 ^3^^ Nummty nuntun , oleo , redoleo , fuboleo : odorem emittere : odoror, olfacio: odorem percipio* item odoratus; odoris, odorandi fenfus* numuln y odorum, odoratum , odori- ferum effe. numuln > jenco, jentaculum fu- mere. 443, NiifciX) ulna* nufcutun> ulna metior>di- metionfff* Nudo r nudo 3 nudo > extremum : pars infe- rior, pofterior; exterior pars fundi* item* clunes-, nates* ndo mamU^zXx , ligni pars crat fior, inferior* nudo huampu* puppis. nudo ruca-i domus pars pofterior, 404. 4fi* P7* 5f7 Nudol •> dux 5 princeps exercitus* fa&ionis, militias* nudolen , effe ducem &c* 498* Nuhuirciw,nuhuirclen, collum inftar ci- coniaediftendere, producere* 44 ;♦ 791* A%u > fchupones : plantar quarum fuccunv iugunt , ore extrahunt* nuyubue > lcr cus fchuponibus abundans. nuuun r nuyittun y fchupanes legere , colligere > extrahere* 409. Nuuun* terrae mot us, nuuuquei> terra tre- miti contremifciti 360. Nuyefcm } geftio, gefticulor* 4f 2. Milan y aperio , reciudo , patefacio,refero. nhlai , porta patet* mxXahin nipiuque* omnia meaconfilia, animifenfa, latebras, receflu» intimosipfi patefeci , aperui nUln> aperiri, reclu- "** m*M'^ 731 cii r patere;alteri patefacere* 5x8* f 19. Nulcittim y acicuiis prehendere, figere,te- nere, infibu'Ja.re, fibulam injicere, 473. Nun ? pugno capio , fumo ', aecipio* qui* ne ■»6z?. v quantum.pugpus capit.449 |ro* 'A^ru»ycing6. mute* zona > unguium* 4 6 5>- Npdnpd* herb. 410* NupUiCQulI, funes fylveftres. 402* JVurm 3 incanto \ excanto : carminibus aut camionibus aliquem ligarej inaliarn formam murare, m\rxxfn-> claulum efle* n\xriifiim f includere, concludes; pprtas claudere ; fo- res 5 portas j januam obdere , occludere ,op- pilare : peffulum oftio obdere : repagulis valvas iBunire , firmare : epiftolas complica- re , obfignare^ 484* f 1 8* Nutam* fabeila 3 nar ratio, apolbgus, fepU da narraciojfeftivurncornrnenturn 'nxxtamn r nutamcan > narro , memoro , ref ero* item* cum aliquo familiariter agere, familiares fer- mones conferre* 56Z. Nivalin^ clamo, yociferor, clamito, in- conditas voces , clamorem edere* 486* namcu 3 aquila minor, 3 go* 792 namn, mori, vitam finite, mortali- tatem explere ; perire : vita fundus eft ; ceC- fit e vita ; vitae fabularn peregit ; corpus yinculis exfolutus eft;ftadium vitae decurriti Zzx eva* ?3* • ^fe M rf^ evanuitjcontabuit. namln y perdo; difper- dere, evertere, deftruere, diflipare , proftin- dere.364.f3^ . - namcUtiy caput ahcujuspalo, haltae, Ian- ceaeinfigere* nz* itypm, homo padncus* napenn> pgcifi- cum effe, 480* Nucum>mm, locus apricus. ncmtun,*- pricor: apricatione calefcere : quaererequo fe protegat; quo frigorisvimpropellatjquo fe muniat contra frigoris vim & inckmen- tiam.fT*. . ' nedquexiy arrogans* infolens , clatus: qui nimium fibi ftunit & arrogat. item* audax: projedseaudaciae homo* fli^fMitJ?,efie.&c. 483- n^^#,r€te) caffis: fagena. nebuentutiy retia mitterejtenderejaxare* 39 fr NeQbue y fru£lus roboris. 358* iVraff, a l^chrymis ceffare, sacere , filere* 440. xuftti ad auras excitari ; liberior* aura, aere frui : areo > exarefco* nipmn, liberiori aeri>ventoexponerc; ficco, exficco > arcfa- cio* 43*- tlicufcuny nicto, conniveo* 440. nidhuetiy fufpendo; fufpendio neco, jrz& nainpiln, deambulo, inamtyulo* ipatior, ambulationem facere* 4 fa. nop* confobrini. fQi. «fe^e^ 733 tiiUhue , herb, 410. nooks > herba ex qua funes , corbesque conficiunr*4i2. • nodim , vello : pilos , plumas cvellere : gla- bro,deglabro 4?8. tlom> taciturnus, pacificus,honeftus.nowi- clen> effe tacitumum,&c. 480* 5 14* ■ nonque, vellus feu pellis arietis culcitae v* culcitrae laneas vicem fupplens* f 20. 793* non y taedet ifta toties audire: faepe repetita fatietatem afferunt ; faftidium pa- Hurtt. 47*- noito , confocer* j*04* naiqui , tiarqui > nafqui , felis , catus , aelu- rus 368 * ».j r ua 1 im/, vafer, vetcrator, calhdus, fubdolus* verfipellis, fceleratus, nebulo. nuadomo> impudica mulier, lafciva, Iibidinofi, vul- gatse ac venalis pudicitiae, omnium profti- tura libidini. nuan, luftrari, fcorrari, per- graecari. nualcan , ad luxuriam , lafciviam , li- bidinem provocare. 489» 49°* nuiti) aberrare a via ; a refto tramite de- fleftere. item. tero,tritU£o: ^ranaexfpicis in area excutere* nuinprun } trlpudium, fal- tatio, chorea rriturantium: namlndi ipfi In- daeque faltando caacandoque grana ex fpicis fioilu inarea excuriunr. 41 3. 493- S&\ f#iUn> fugere, aufugerc: abdere fe in alU Zz 3 quem 734 rn^rn && quern locum; latebris fe occultare, fein lt- tebras conjicere , le in locum abditum de~ trudere: alicobi dehtefcere, nuUvoe domo % pubficameretrix, proftituta; vuigare fcor- Wtmcutfij lapis quo utraquemanu fupra jaliutn lapidem terunr, Smolunr, f 20/ xmqtie-i mater 5 matertera* nuquentu ? no- Nucofcun \ hbiorum nimia compreffio ; labia nimssvpmprirnerQ. 445. Nuditfity nudufcatiy Cuo , confuo, afTuo: refarcio. 475, nullutun-i pilosemittere> renovare, gel- km mutare 366. 376. mincuin) farinario cribro fuccernere;fa~ rioam {ubcerniculispurgare, excutere 4 item, panem in micas friare; digitis comminuere. 476^ : numun 3 narro > accufo y criminor, fi6. tiummm , difperfa , prolapft in terram^fb- lum, pavimentum colligere 5 attoHei"e, fuftol- lere. 421, 476* 734* O; ; OUariy carnem bene co&am efle, 476, OWoU) ambitus, circuitus, anfradm item. ambio; circurndo ,cingo,circumeo, percir- cuitum iter facere; prceftat perdifpendium ire^quamcompendioperire* oUolft,oUo)tun r urbem ^ • d& 73 f urbemobfidere, obfidionecingere> obfefTam tenere: «yorona urbemclaudere ; fepiremi* litum cdpiis: hominemcircumdare,circum- flare , circumfiftere , tenere undique. OUol r ambitus: in orbem, in gyrum. 493*7 3 2 -. Onorniy ononclen, fub alicujus praefidio, patrocinio , tutela elte. 342. Onoimi) coetus, balena , cete* 392. Opun , plenum effe. item* res perfe£la 5 cui nihil abeft,dee(t; ad unguem facta; omni- bus numeris abfbluta* opun pinna? fraenuar una cum habenis , capiiiro, &c. opuntu , re- dundantia, affiuentia, cibi reliquiae, & quid- quid fuperfluit, fupereft , redundar* opuln> impleo, expleo, repleo, compleo*47f*478- Orcxin, medicinam ad vpmenduni* vo- friitandum fumere, f 36* Of dm , forbere , dclibare > guftare , expe- riri res liquidas» 476. Ou», Jbuaiwj domum perplui , perpluere* 4 2 9< f*& . „ Ovicha, ovis,bidens:pecusovinum* all- Ca->v\\ta ovifa , aries* entucudan ovifa , yer- vex. tricbi alca ovifa > agnus* domo ovifa , ovis. mcba ovifa > ovis horaa, quasnondum peperit. iz. 363 OviiUn j forbere, delibare, fummislabris aliquid atcingere; primoribusftlabris gufta- re , deguftare, item* arcanum > fecretum con* Zz4 tU tinere,tegere,abfcondere4 475. 479. 79 f. P* Pa .70*79* 213» 287. Pahdcon^ pavixdcun^ vefica. 45-^ Pab,pafypav> tumor, tuber, vomica*, apoftema, fuppuratio* pnfn<> vomica dirup- taeft; vomicae {anieserupit. pabln ^papmn y rumpere, dirurnpere* n f. Paearua y bufo* 578. Pacacha, Iodorum poculum majus, feu machina Jignea ex altera parte anguttior,cui Indus os applicat; ex altera vero parte am- pliflima , ubi potum liberaliter infundunt; utper canalem in os Indi delapfus arentem ipfius animam pateat , recreet, refocillec. 479* 796* PacMun> panis micas, farinam, fili- quas pugno difpergere. 386* PadaU integumentum quod tefib impo- xiunt* padaln^padaltuny domurntegere,ob~ tegere* ^17* Padxxn , onus humeris portare , tollere* 44 6 Pat$iy leo, leaena* picmpaQiy leonis ca- tulus* paQi namun , herb 37f ♦ 41 o, Pabuay hernia, ramex, enterocele* Pa* buan t pahuatun , enterocelicus, herniofus fum S3f/ Paiypapaiy itafiliaematrem appellant. fo6 # irercu ita pueilae vetulas in fignum reveren- Paicha^ m* • * 737 Paicba, grana vitrea veneta file inferta, colle&a, colligata» paicban ^pakbaln^ pat- cbaltufi) filum calgulis inferere: filo Calcu- lorum lineam ducere. item. implico,irretio. item* ferere difcordias ; alteram alceri cri- roinari atque omnes in^er fe committere* 4^9* 4? 3* 484* PaiQo, Qamno, fruftra. 20 u Paittan, paiMalen^ fupinum jacere. item. tranquillum,quietum, pacatum effe: nullo bello turbari , fumma pace frui* item* mani- feftum > clarum^erfpicuum, apertum , mi- hime obfcurutfi effe. paiWaln ,paiUaknon > fu- pinum colloeare* item, nxam , turbam , dit cordias fedare,componere ; diffidentes aut tumultuantes in concordiam adducere: ut redeantingratiam efficere. 472, 480* 797. Paine , caeruleum , cyaneum : caeru- leo colore tin&um, fufiim, 417* Pauun-i barba* pauum, barbam habere, atete/nutrire* payuntm> barbam abradere* 4*8- PaU crux fidus Auftrale* 33?* Pal } Hgnum quo terram fodiunt , aperiunt foramina, /^l#,noclignofic uti. f6& Pala^ pedes inftar anferis deprefli. 462. Palin j harpafto ludere* pa\itun % idem* pa « U) globulus ligneus, qutm ad metamvel ali- ier impellunt. uima y ut\o> harpaftum: feu Z»# f basu- - 738 ^Ci^s* bacuius qui inferius in figuram fphaericam ira deiinit , ac fi quidam globus vel globulus ipiius extremitati adhaereret* Eft hie ludus in. tgr Indos Chilenfes perfrequens , & ad eum uodequaque concurrentes, veftes, equos, '/raenum j calcaria , &c* fi aut ni Titiu$ vice- rir,fpondenr» f6$* ■Palu, arnica, item, amitiaus» 501. 769. Palm, lacenus, lacerta. 376* Pana , pana , jecur , hepar* 4 j fi Panun fpanunn , farioam toitam vel quid firaiie 3 iiccam , inco^latn edere. 476* Papaf, loquaXjdicaXjgarrulus , blatero, rabula , Architse crepitacuiuni* 483. Pataca-y centum, centuria. patacan> efle centum. 5*4 f. ^47. Pataran , plicare, complicare. 470* 79 g 4 Patiru ipachivu , pacbiTo ; Parde 7 pa-> dre i paye^Pmv, Religio(us , Glericus* 498* Pchit ypicbi t parvus, pufillus, exiguus,mo- dicus* pchitn, picking parum , paulum , pou- lufum , pauxillunly nihil admodum. pcbidn^ minuere, diminuere^prsecidere, decurtare* aliqua omittere, praetfcrire, praetermittere* pchiwman-) parum morari , cun£te:L pchim- ma, pichinmay exiguo tempore, parvo in<- tervallo. 461. {4.3. Pchotty pcbonn\ futno : fumum emittere ; ignern te&is adjicere , fubjicere , adrooverej faces ad urbis incendium immittere, conjice- m*M $& 719 Peon* brachia infantibus,uti foletir, adu* rerevelut iiberentur aut pneferventur a fca-' bie ; vel ut huncanticipacum calorern > quan- db illis port obitum mare erit trajicieodum, fecum , ut aiunr, afportent. 3H» Pd , denfus, fpiffus, eondenlus pdn> den- fum|, fpifium , condefifum effe* j-j> Pdhainy hirudo, fanguifuga* 364. 378* Pe. 214* Pchntyhpchancun , rcmcrum ? (eparatum, disjunttumeffe* pcbaQmn pcbaQtun , fepara- re , fejungere^reixiovcre, abfttanefe; fblum* remotum fine arbicris deprehendere. j" 32. Pecbunn, infidias alicui parare, comparare, opponere, inftruere 5 molin, machinari, pone- re, tendere, collocare : ipfidiis aliquem pete- re, appetere : infidior* item, vigilias, excu- biasagere; infpeculis efie, j|i t 799. Pecotun , relarcio. 473* Pedan , pedantun r in venio ,reperio* 42 1* PeQen.> uppareo. peQehiy nulquam appa- ret homo ille, peQei y jam tandem apparuit, repertus* inventus eft* Cfoupetgei veicbidQUy ubi iftud accidit ; unde illud fcitur. peQeln > oftendo, monftro , demonitro > indico. Tva ta mipeQelHn , formula prppimndi : En hoc tibi demonftro : fcilieet ut vinum, potum ore, canthari fundum oculis hauriat r percipiat* 421.479.yz8* f7i> Pe$eUen, verruca* 463« Pfr 740 ^Bdlfr Pebuen, pinus. Pehuencbe , Indi qui mon- tes Andes incoluflt* 358. 492. /W,faux, guttur, quinepel> totgrana vi- trea filo ioferta ut pro monili fufficiant : monw le, murenula* cumepel, fuavis, plena, dulcis, clara,canora, fohora vox. peltun } plane & a- perte lcquk 44 ?♦ 447* PelcUy privignus. item. yitricus>pelcu votm y privignus. pelcu nahue, privigna. pelcuchao > vitricus. J04. Pele ypelle , ped$ , lutum. 428* Peleva^ frontisanguli. 436* Pelori) lux , lumen , fplendor* item* lumen oculorum , vifus. pelolen^ vigilare, experre- flumeffe, peloh, lumen, facem alicuiprae- ferre: a fble omnia collucent& illuftrantur: lumen oculorum reftituere, illuminare, 4^ 800« Pellutn, pelum, hofpes. peliimnpel- Imntun , hofpitidaliquem accipere ; fuis tedtis, domo,acdibusexcipere. item* diverfari , dt- vertere apud aliquem* Eft inter illos fuperfti- liovel delirium, utquando ignis multas fpar- git fcintillas; autZoir#ad januamcantat;cre- dantadventurosefle hofpites. fi8» f !?♦ PeUady pruin3«34& PeUpelln , metu contremifcere , terrore concuti. 486. Pettu , concha* item, muliebria. 39*. Pen ) peel , lucrum , quaeftus: bona labore pana; laboris& induftriae fructus. item* vt. deo* ^fc m **& 741 dco, cerno, afpicio, oculis percipio; acqui. ro, invenio, reperio* cbucbi mi pawn tvei> ubiidinvenifti>lucri fecifti r comparafti, cc- quifivifti,lucratuses? pehuentun^ virumco- gnofcere* pehuentunolu > virgo* peleln, often* dere, monftrare. pelelduam, doci^oencumex proprio vel alienodamno. pelelduamn< i dare ex propriovelalienopericuip dpctrmeatum, alienotnalo, damno , periculo fape^e , doceru />###, recupero, recipio, invenio* peyepeye- quen, peye peyequehn ta ni buerilcart, iniqui- tatem meam ego cognofco ; &peccalum me- urn contra me eft femper. peknon, animoauc menre fingere, concipere; inisginurj ; aliquid cogitatione naoliri. peknouquebin ta xu laial> imaginormemoritururq* pecbyenn^ pecuye- naimii veniet,venietilfud terapus : erit,ade- rit , illuceflet aliquando dies ilia ; cum ^ pe- txxyeni veichi domo , menftrua. muchai peaimi v.penmauaimi v.pemoaimi v.pemnuaimi) mox videbis mo damno, experieris&c,4zi«422* 440, 48^ 48** jo 1. PenchU)2Xixz. pencbun^penchulen^n^ tecedere,praecedere,[priorem locum occu« pare, penchuln^ anticipo, antecapio, prae- verto*f44* 746. f6j. Penca> cucurbitae fpecies* 409, PerWipeniini marcefco/languefco, 416* Pent y frater* item. patruelis,confobrinus. pmibueny fratercoofanguineus ; uterinusfra* ter* 74* ^ m^ I ter penwn } omnesfratres colleftivefumpti. item* amore geminos effe; amiciciam cum aiiquoconjungere, contrahere, inire, initio mere; in alicujus amicitiam recipijoi $02* Peph 60.61. pepin^ poflum: frequeratius eft oegativurrs quando foluoi* pepilan-> non poflum. pepiln , compono^aptOjOmo, appa- ro j inftruo, concirmo, diipono > venufio, ex- colo Vexpmo, pepilim , cultus, e!egantia,or- iiatusVconcinnirasrctruffa.pigmentumjpur- purilTum; medicamenta candoris : capillos arte medicari, tingere , venuftare ; ad fpeciem decoris promittere; frangere in gradus: fa- ciemfuco&pigmendsillinire: naturalem o- riscoloremfucato nitore ementiri. item, ao cingere fe , fe praeparare > expedire, compa- rare ad iter, munusobeundum, pepium^ cul- tus 5 habitus, veftis,luxus. 60. 466, tfo. goz. \ Pequen \ Alio* 383- PeYcani m'ufcus } otucon percann , per can- tun , rnucefco, mucorem concrahere ; mufco afficij infiei ; mucidum fieri, <\ 20, 476. Penmon , perimol perimontUy resmira, mi* rabi.iis,p'rodigi'6 (irnilis : tulraculnm. peri?noln 7 perimontiw, edi mirac.ula, prodigia, 5 1 j\ 34.3. Perper, faex* perpern , feces darL 477* Perquiti) crifta, \uhzz. pevquinhua. 38S>* 41 3, \ Percun, pedo: ventofa effiacioj crepat a tergo fonus. 4;g. Petu, m^e^ 743 Petit-* etiam nuncjadhuc, petuln* perfe- vero, perfto>duro, permaneo , periifto. petu mafgi leitvu? pemli, an perfi.ftic-,adhuc duracfluniirii$inunfJariO?clurarpperiiitiL433* Peucuy acciptteiv sgcx Peuma > (omnium , infomnium , vifum fomniu iteimfeliciras, fortuna profpera , fe* cunda* Qenpeuma, fdix>fauftus, forcunarus* utopeuma 3 infortunium > fortuna ad verfa, in- felicitas, penman, fbmnio, per quietem ali- quid videre* peumabin , per quietem mihi vifus eft; dormienti objefta mihi eft ejus imago, > peumaQen-) fortuna fecundauti : om- nia lili peropportune cadunt; ex fententia cedunt* 437. 438-482*480. 803, Peun,ptutuB> vereor,fufpicor,fub- vereor. A 486« "Peult vorijgo^ vortex, peuln, aquam cir- cumagi lequumcircumducere, circumagere. 4 2 9* Peuca^peiicachiy opportune , tempeftive, in tempore* f 40. Peiin , peun cuyen , peul , peuQen > v er, ver- numtempus: foiia erurapere, arbores reviU refcere, germinare, puliulare; foliis^ flori- bus veftiri. 404, H5- Viann-iptancxm^ albeftere^refulgere^ 1 8* PiviMypivun, putris, tabidus, putridus, cariofus* pivuxtn y exedi , confici , contabefce* re: gutrefco, tabefco> cabeo* 476- PkhtXi* 744 ^fo • <& Picbun, pluma, plumula* pichimn, plu- mefco, plumo, 389* PicuY.picr, folea > lingulaca. 392. PicbUn , picbidcan , frumentum ventilare; ventilabro excernere, purgare. fj*8- jftW* polus arflricus, feptentrio, Borealis pars* picun , ad feptentrioncrn vergere ; ven- turn feptentrionalem efle« 57 £♦ JPi^phafeoli & maicium fimul co£la,47f . Piden>ptjen> wis. 38** S04. /tySS domus pars fuperior. f 17. .£ PiJcutti figurae pyramidalis, ; 1 6. f%fe> avicula valde parva refrico, attero. ^67. Pilapila r piUapiUa>p\Cc. 392. Pityadn, mm\\o> detrunco: truncam ar- borem reddere • cornua truncare; fcapuma botro divellere; ramum ex arbore detrun- cate. 404* 364» ^fe^ dB" 74f P/7fo , internodium , anguftior fiftula : guttur, gula* pilcotuti) internodio, fiftulabi- bere, 404, 44 f, 536* Pibuicben , coluber, anguis, terpens volatl- lis, quemquividet, vel audit libilare, mori- tur ; addo & qui non vider ; uti vifus eft ne- mini. 376* Pilin »i pilin t pruina , glacies. pilinn , ge- lo, glaciOj congelo. piluntu cahueUu^ equus fubalbus. pilintun , pilitiman > gelaico, cohge- lafco, congiacio* Vinearum gemmae frigore obriguerunt ; fegetes uredine exaruerunt; arborum, vinearum fruflus in fpe pruina de- coxir. 347^48) 4*3- Pilol, cavus, inanis. />i/o/zwo, dentesfca- bri, rubiginoli , purridl piloln > vacuum , in- ane efle* pilolcura* 404.427* Pilquevn , in orbem compHcare. 404. Piltann-ipiltancitn-) mutilo, detrunco. V\ pilcadnhktepva. 404» 364, 803. Pilu-i furdus* pihtn > furdum efle. 4 6 *- 4 6 f- Pilun 3 auris , auricula, pilunn > nures babe- re* pilunhneque , plantago* 410, n Z9* 441 ♦ PiUan> caufa prima , cut varios effi ftus na- turae E g Tonirrua, fulgura, fulmina, alia- queejusmodiatcribuunt. piUann , rono , in tono, detono, fulgurar,corulca r : crebris mi cat ignibus aether; fulmina erumpere, deci dere,3i;, 34f, 3487 :zo » A a a Pillivih 746 ^Sc^ P\Uuai> (andapila, feretrunn pWiiain^ pi- Uwdtm > feretrum conficere: portare* f 37* PiUma, pila luforia. piUmatun^ pila lude- re; pilam reciprocare; ultro citroque jace- re, f63. Pillmaiquen^ hirundo. 387» jP/llw ) ardea ) ardeo!a > ciconia. 38^ 38f* Pimun^pimon^pimotun^ fpiro, flo,inflo: afflat,afpirat ventus : flatu lucernam extingue- re, ignemaccendere^excitare* ptfmocafjue> follis, 3f4*!ff8* Pimurcun , Harpaftum tabaco fuffire, V* palin.797. Nam quoties harpaftoludunt, \U Jud priusfuffiunttabaco; & fanguine agni , cujus caro inter collufores diftribuitur, un- gunt, perungunt. f 63. 757. 806. Pitiy dicere/jubere, certiorem fa- cere, &c. V.aNr.234. ufquead26o pileln> piMn , dico , moneo , admoneo , cernorertt facid, reddo* piklpran, falfum alicuiaffing^- re; falfoillum criminari: calumnion pilelen* tun> callide aliquid quaerere, elicere 7 expri- mere, excorquere. piUelcufe^ menfis Septem- bris. pitun > repeto , replico : oportet , necef- fe eft j opus eft pitui. pivaln y mitrere ad di- cendum, di<3um; & quando eft negatiyum pivaJlan: non intereft, non refert; nihil ad rem* irem, nolo > non confenrip* pinmaln>pi* 7fcHTOtf>irridere. Qenpin, Vates, Poeta. piam dxxu , piampiam 7 rumufculi ? rumor , fabella, piknony «Mleft* 747 )iknon y di&um , mandatum relinquere. f 8» F9- 443- 444* 48i-48 certe ; profe&o, absque dubio. item» praeterea. pinalen , manifeftum ? clarum, per- fpicuum , apertum, compertum , minime ob- fcurum, cerris indiciis , fignis, argumentis somprobatum effe. 224. fi6. Pinu , paleae minutae. ^02. i 3 ma jpuhiiO* 4ff. §07* Pinupimt-i floccinivisrcoeleftis aquae fpuma, tacitarum vellus aquarum. 347. Pinunuipinono , pumex. 428. Pincun-, ftylo perforare. pincxxhue , ftylus acutus. pincuUbuey fiftula, tibia. $62.567. Pinom, uxoratus,nupta, conjux. wm#/« p/ilom , quos (acro ritu Parochus marrimoaio devinxit , rite conjunxit : qui matrimonii vinculo tenenmr, &jugali vinculo adjun&i. pinomhucn^ maritus & uxor. Indorum infide jium j & eorum , qui olim baptizati , poftea rnorem Patriae funtfecuti, matrimonia non effe verum ac facramentalem contradtum ma« trimonii inde fatis conftat>quod defit indiflb- lubilitas : 41am mos Patriae eft, ut maritus u- xoremrepudiet, vendat, autplures fibicon- jungau Ipfi ettam uxor maritum nonnun- Aaa % quamr 748 mw&p . quam deferit , & vel nubit alteri vel domum fuam revertitur. Si nubat alteri; folutiones datas a priori, fequens maritus reftituic: fi revertatur domum, & Confanguinei illam recipient, adniittant : hi folutiones reftituunt, easdem vel sequivalentes, quae ipfisfuerunc perfolurae: firnaritus folutiones has accepter, admittat , recipiat ; debet etiam liberos matri reftituere, praefertim fi nultas vel paucas fo- lutiones, quando illam duxit, perfolvir* 713. S°4> ■ .;; Finuique , pinique , vefpertiho, 382. Fhca-i paries* f 17. .Fire > nix,grando 4 piremapu,piretnahui- ^,Andes,IViontesCMi, &quitotam Ame- rican! faltem meridionalem ab Auftrofepten* trionemverfuscontinuaferi^pervadunt/efn- pemivofi, Altiffimique, & non pauciigni- vomi &flammivomi. piren-> piden , ningo : nix duos pedes alta jacuit; nivofae rupes can- dent, nivalis dies ;grandinac, grandode cce- lo ruit , delabitur : praeceps cadit horrida grando* 347« 348* 49** Pirina, fraenumu 366» 367* Firu-i vermis, pedis, pivu cutan*> dolor dentium, Qen piru, qui habent fupremum dominium in vermes, peftem. anilisfuperfti- tio : non enim Deum aut Santos vel medicos intelligunt : fed omnino alia fibi fingunr, ima- ginantur: unusquisque ad libitum. pivw> ptru- *$& ® d& 749 pimtun , vermiculor, verminor: vermiculis fcatere, item* peftem graflari, fevire; per- mulcos peftilentia decedere , infici , invadu pimtuln , piriitucan , alium contagione affice- re , inficere. apmpint , apmpirun, coetus , con- ventus; convenrum agere, habere, convo- care ad vermes depellendas, expcllendos; ad peftem comprirnendam, extinguendacn. Ptfima y \pifiman , notu pijiman r ludus a grams maicn,quibusludunt, nomen trahens. Pifpifn, -pipio*386* 8 c 8« i**#l 5 /Hta« 5 callum. 458* j°/7tf, vitiligo, alllmepitih impetigo, (ca- bles* f34- Pitucath canere fiftula , inflare tibiam. />i- tucahue y fiftula* fSs. Pivaln. 2Z7. 806. Piutun> pendeo. piutuln, fufpendo. V. pultun. 809 470. Pivulca ^\\uh bellica > tibia. pivulcan f iL lam inflare. f 62. Pivuln , fibilus,fibilum, machiorum dum curant,medicantur,iibilandi modus* 562. Viultt) neo: penfa carpere , trahere quo filum deducas. />/«/«, filum , ftamen, 47 3 Piuque y cor, voluntas, item, arcanum, fe- | cretum. elcapiuquen , (ecrecum fer vare , ab~ fcondere, elupiuquen y revelare. arcanum ego Aaa 3 con- continere non valeo; plenus fum rimarum hac&iftacperfluo: jam prurit animus &ge ftit fecretum foras mitrere* 199. 457. 46c 480. 49 *♦ Piur> concha fpecies. piurn, illaslegere colligere* 393, Pibn^pivln^piptnn^ fordes, excrement per anum fordide ejicere. 4f g Piun, fcalpo, fcabo; prurigo, pruritus 378 449-. Pinwiy iq gyrumfe verfare;convolvi;gy ros agere, ducere, item, mulra pari; rrmlri mi&riis & aerumnis premkuiv opprimitur malis&calamitaribusobruitur ; ja&arur ma Ibrtam flu&ibus; verfarur inmagnismiieriis gravMIimam mdlorum tempeftarem fuftiner fortuna utiror infenfa & iniquiAimz caWpiau pe, abeat in malam crucem 5 rnalurnque cru datum, piaulny ingyrum verfare; aliquecr in Iricas conjicere; in Jitium conrentionerr incidere 487* 488- Phi, 402+ Plcauim, labor, delabor, lapfus, prolapfio 809, Pxxlcha plcha , ruga* pulchan , plcha- fafjrugofum efle, ^/f#tf/#,inrugascontrahi : corrugari : frontem contrahere , caperare 402* 470. P//>/,frutex, virguhum, plphyplplcan, ik foliorum huju? fruticisfeu virgulti (ucco per- unge ^^e^ 7f* ungere, utifolentIndae,ut amentur* Idem faciunt Indi qui Qenhuenu> Domini pluvise vocantur; quod putentin ipforum cfle pote ftate aquas cadeftes; & ut pluat efficere. Hi enimut pluvial quantum fatis eft, aut velint, de cselo detrahant; praedida folia una cum aqualapidibusque intra vas ligneum verfant, volvunt,revolvunt: undelndiutexpnmant inftare pluviam copiofim , magnam imbrium vim; dicunt fuos Qenhuemi rem ftrenue age- re ; lacertosmovere, lapides exagitare* 348* 4 12 • • 7 Vie, verfus; coram; &, etiann eimiple, coramte. 216.619 250: 22* # PlQinn, officulum vel fpinam pifcis intra fauces ant guttur haerere* 446» Plmi, crabro, afilus, oeftrum; mufca vc nenofa,virulenta* 38J5* P/o/,achores, tinea capitis; manantia ca- pitis ulcera, capitis ulcufculis horridus. f?f. Plgui, fagitta, fpiculum. plqui buecubu* venericium , maleficium* plquitun , arcum adducere, intendere. Quoties Indi contra Hifpaaos con jurant , eft qui clanculum & in- credibili fecreto, omnibus ac lingulis mon- I ftret parvam fagittam vel os tibiamve cu jus- dam ab ipfis quondam trucidati Hifpani , tan- quam certiflimum con jurationis fignum. j 3 u S 38-813. Plttyen , porto , importo. f f 2. J Aaa 4 WJ- - 7f* *%&^d& Vtiltiw,penaQQ. pItuln,iufpendo.V.piu- tun.Sog. sz8. fjo. 8io* Pl&,mufca* 388* PluU cavum , inane, obliquum, tormofum, defiexum. pluln , fie e(Te 4 404, PUcuma^piilcuma ^imm. 447. P//f07z 47^ luramentutm PZfe>amrna,mens immoralis. 454, ^ij^ Pky arbor qua florefcente dicunefcrendi tempus eiTe. 400* inarn ypnarcxm ,pna&n 5 pnachun , haereo , adhaereo >> inh&xzQ. pnalvilicun, polipodium* ptiady fpica , ariftae. 404. 410. PMm : p7terciw,nmhurere y uttohve. 3^4. P^72, vefhgium. inapnotij inveftigare, indagare, odoran, Olius veftigia perfecurus eft; ilium diligentiffirneperveftigavir; vefti- giis in ilium incidit. pnontun.pnbxicxxn^ calco, conculco ; pedibusoDterete, proterere,pre- mere. 373, Pniin> virilia , pudenda virL pniinman^ alterario carnalis viri. 4^1,4^7. Pnen , egeo> ioejigeo, opus eft rnihi* 421. 8* 1 ♦ Pnen) parvulus, pufio , infans^ puer, puerculus, pupus. pnewh pario , enifor; foerum in lucem edere ; gignere, procreare* epupnenij genii nos enixaeft; un6 nifu edi- dit,effudir. item* nugari ? n?.igasagere;pue- rorum modo colludere/ pnehcaun , pueros unitari: effici (icutparvulus. tvatanipnen- caun } ^S&^C^ 7fl caun>> quine $ei ta nipnencaun> habeo quae perampaucanec difficiiia* 495** 497, Pna-> fru£lusroboris;glans. 398* pnu, pedis. ns* Poco, bufo. 378* Poeln ipueln-) fruftra aliquem habere; ex- peftationem alicujus decipere , fruftrare , lu- dificare ; ludificari : ilia quae offert non ad« mirrere. 421. 766.693+ Poftun > neo > torqueo , contorqueo, pof- tnn calmelluy equusnobilis,generofus,Baeti- cus , Chilenfis, 36 j". 47?. Poin y tumeo,turgeo;fum tumidus, tur- gidus,inflatus, tume£a£lus, poi, tumor, tu- ber , inflatio. y 34* Poipoi) dyfpepfia, cruditas. poipoin-) cru- ditarekborare; ex facili fatiaru jt 3 f . Pollen, teeniola , vitra; crinales fafciola?46f Pom y vox non fignificativa , quam adhi- bent; quandoinvocantMajorum fuorum a- liaque ftiperftitiofa nomina , nam exufto in concha folio tabaci, fumum per fiftulam attra- hentes, poft fingula nomina , dum fumum in os acceptum emittunt 7 inclamant pom; id- que totiesrepetunt, dum Litanias fuas abfol- verint : nomina autem fuperftitiofe magis ufitata funt: pu Viacu^putem^ puvilu^ anchxx lamuen, epunamim^ maveupu antu* 413. Ponon>pana, jecur, hepar, 4f f 4 %\%, Ponpm*) villi, potlpotvt) pannum Aaa f de- 7f4 ?&md&\ defricare , m villos excites arque erigas* 473* Ponuenn, poncun> ponquin* idem quod poin. V git. V_ /W^o,veftisftragula* V.macuii. 466+ Ponorn jponorclen > incurvefcp ; incurvum, incurvatumefle* 4$**./ Ponu>poni.) mala , poma terreftria* ponul- hue , locus ubi dantuv. aHbuev.alfjuepom> haec mala fylveftria* 405. Popofn ipopofciin > repullulo, repullulafco, regermino. vibex; vibices fuperefle, exfta^ re. 404* pg* Por , immundiria > fordes , illuvies , purga i menta, omne quod macular* por?t> fum im- mundus, fbrdidus> teter, fpurcus. porln> foe- dare, inquinare , commaculare , inficere 3 pol- iuere, concaminare aliquid : maculo , coin- quino : labe vel macula afficere >. afpergere* porclei, coinquinatum , infe&um, pollurum eft; maculamfufcepit* concepit, contraxit: macula lavari > deleri, elui debet* por lonco> por^igo , furfures capitis* 4; S. PotOy fedes, anus. 4$ 1. Pque y fungi (peciesnon comeltibilis* ^.12* Pra<2jj. 2J4- C~ Pran, fcando, afcendo, infcendd, con- fcendo, fubeo* prawn-* atrollere, in alrum tollere; levare, lublevare ,erigere, evehere, extollere % effcrre, prornovere* pramiml ar- rogant confidential Nimium fibi fumere, cri- tribuere, confidere , arrogare* pralibuen,pra- tuhlmen ,'Yufpiro , fufpirium edere , emittere, ab imo trahere : fufpiria ab imo pe P urn > haereo , adhaereo , inhae^ reo: equitandi peritum effe; ftapedibusuti brcvioribus. callide equumagitat, (trenue- que verfat* 366. Pron y p}onn> nodus; nodum vel nodes nedlere ; innodo, in nodum ligare. item fu- niculus nodis implicitus, qui fagittae V. plqui 809. adjungitur ; chorea, pirn loncoth m m m^m loncon, vi&oria? caufa vel nomine publice plaudere: lo,io triumpheconclamare, inge- minare : nam quoties reportant vi&oriam cantant& choreas ducunt coram aliquohofti- licapitehaftas vel lanceae infixo* f 61.69z.j93. Pta ,alrbufc\ 401. Ptnfcxxn-i talitrumimprimere, impingere* 445- * /V/zr^pediculus. ptarn^ pediculis fcatere* item, pediculosexpifcari, ad necem quaerere. 378. 8 1 4* Pten , pitten , ardeo, conflagro : do mus noftra incendio flagr^t ! item, calore ni- mio aeftuare , languere , folvi, deficere«item. uro* ptei antu, omnia folis ardore flagrant, fatifcunt. ptemn^ ptetun^ comburo, exuro ; cremo, concremo, inflammo , incendo. §4% Ptem, rabacum* ptemtun y pulvifculum pa- tula nare excipere, exforbere : exuftoin con- cha tabaci folio fumum per fiftulam afflatuat- trahere ; & in os exceptum emittere. 405. ptefcuUy afpergo: falientibusguttis prse- tereuntes afpergere , irrorare* item, hinc in. de carpere, libare; nunc haec nunc ilia tan- gere. 432, Pton , pucboihptonn ^puchonn-, ptoln>pcholn> fumare, fumum emittere. item, ignem te&is adjicere, fubjicere, admovere ; faces ad ur- bis incendiurn immittere : conjicere , jaclare. Ptim } 4M£d£ 7f7 /Vite> abundantia,*copia, ubertas, afflu- entia: abundo; affiuere frumento, divitiis* $78- Ptunty tin£tura, coloris infe&io* quine ptxxm , quod uni tinctures fufficit: fie duas un- cia: feu (extens glaffi pro una tin&ura coloris cseruleifatisefh ptwnn-, tingo ; imbuere co- lore lanam, &c. 41 8* 4 I 9* PU #.2Ip* Pucbun, fupero, fuppeto; fuperefie, fu- perfluere , fatis fuperque habere* /w^,quod fuperat , fuperflua , reliquiae* 478 Pualy deliramentum , delirium. pualn> pualQen, deliro , delipio. puatyimi cam? quae te dementia cepit? quis te tantus furor invafit? quo furore correptus, oeftrove in(a- niae percitus es? f%f* Pucucbu , clyften f 36* Mm , al vus , venter , uterus, vuvepuen , odi- um ,livor: odioaliquem habere. cx\papuen y amor, ftudiurn, cupiditas, voluntas, bene- volentia: bene erga aliquem affe&um efle, aliquem impenfius diligere; alicui ftudere; in aliquem effe propenfiorem* pueln , faftidio efTe alicui ; offendere alicujus animum ; fafti- dium illi afferre. pud , quod fatietatem af- fert ; ingratum elt & putidum, Puelcbes y qui trans Andes Chilenfes habitant, puelcvfy ventus Orientalis , Eous puel cura , lapis quo colorem croceum imitantur* 418* 44f* 486* 49 !♦ ff8. 8« ft 7fS ^^^g* 8 if. Pufciin^puvciiTij oreafpergere^jx^ P**/£,pifcesparvuli. 392* Palai cuih vola, palma, pulainamun>phn~ ta.448*4f x * Palihuah multo mane, valdeman^ante primamlucem' $-39. PuminU) intus,intro, f ig. 09* Pun^poun , paun-> accedo, devenio, per- venio : attingo , contingo : fufficere , fatis e& fe. puii hucufque>fatis, affatirti: jamperve* nit; haftenusdejocis; fatis jocorumclt; af- fatim jocati fumus. pulai^ nondum, adhuc Don pervenit; defideratur, puln^ adveho, deporto, dcduco. cbumtn pu> quoufque. venten pU) ufque eo, ufque illuc. picbipu^ parum diftans* aldixpu^ valde longin .juuitv munapUy mediocriterdiflitum. 5 f i.$f^s f 6 * Pimculn , autferi, ampliari, crefcere. 41 3# Punchuln > falfum alicui affingere > falfo iU lumcriminari:calumnioi\ 484. Pun-) nox* punny advefperafcit: nox ap petit, ingruit, adventat, imminer. epu pan v. epu puni , duo dies funt, cum..* epupunai^ epupunal) epupun mo> poft duos dies, f 39* f 4 1 • Pumm-i valdeintrofe abduxit, conjecit. interius, valtealtum, profundum* f f 4* 8 1 6. Pun > intus , intro punclen , iqtus e£ fe, haerere, abfcondi* punlal, pannus iub- dititius: panaus, quo veftis interius munU Fim* ^fc m d& 7S9 Vunptda, axilla. 448* Vuqne^ exta, inteftinS* 4f6* Vaquem^ hyems, hybemum tempus. pu- quemn^ hyemem effe, puqumman^ hyemo, hyberno ; milites in hyberna dimittere, * P7/r//,o£to. 54f* Viita , venter , alvus* aldiinputai> eft veii- trofus, prominenti alvo. puta yene> coeno- fus lacus , locus* 428* 44f • VutauquilqiiiU ^ngi mali nec comeftibi- les, 412. Futem> Majores, antenati viri acmulieres, 495* Puto , cafiex ramis : ramalia , ubi ad biben- dumconveniunt* f 17. Vrndu, puyu , cervus , caprea , dorcas > ca- preolus, 373* PfluU/7//,mufculi, femur, femen, 4fi t VuuUiy folum, terra, humus, pavimen- tumu Puixttil, ccraienterium. catupuuUiy incile , aquae derWatio* ancapux\Qi> elivus de- preflbs. 360*41 3* H7- f37« Pux;,tenfus, contentus: rigidus, fortis, durus. ^u^^^uw/^jcontentumarcum ha* be?e : arcus tenfus, 473* PumU-> fufus* 472* Vudn , ferpo : fer pit quotidie malum, lon- gs lateque diffunditur, £34» PuyeUctm, fcintillo. 333* P\xinmo' 7 focer 2 nurus. jo4 # 8f7* 760 ifc.tiidfr 817* VuUcU) pulcu-) potus, curb. v. queln pulcu, vinum. pMcm, potumexpomiscon- tU(is>hordeo, &c* conficere. 478. Vultantun , auferentem aliquid; iliudque fub axilla portantem^ufugere* 449« Pum y plemlunium efle. puvcxxyen , folis& lunse oppodtio* ^42. Putun, potusjporario» item* bibo,adbi- bo: poco , compote. ; inorbem bibere. pu- /ft/^propino. putulen, da mi hi bibere. /m- tulcobiQe v. putucoUiQe cahueUu , da equo bibere; due equum ad fluvium 5 aquam;ubi bibar. 367. 378. Pituya. 401. Vuucbe , piwto, fungi comeftibiles, 412. Vulln, rem reffce exequi ; eleganri opere, affabre facere, PulIbiQe veicbi ovifa > pellem line vitio ovi huic detrahe ; bene excoria hoc pecus* item, pharmaco earhartico noxios humores ejicere ; falubri potione corpus eluere* f 36. f6j. Que. 10.2zo.29s is. Que-> (tomachus ) ventricuIu^ que mamU y arboris medulla , cor, matrix, que uxxn^ lin- gua. 442.403* 4ff. Qyebu\\n-> pannisobfirus; centonibusma- le tedus, pannofus* quebun> veftis obfoleta &lacera: centunculus. 467* Qiiechati) «Sfe^d^ w Quechan^ grex* quechan ovifa^ cvium grex* quecban cabueUu, equorum* item» fa- cere, ut ordineacre&a via procedanr: re« &q , re£la ducere , propeliere* 364. Quecbuy quinque. itemjudus, queckican % huncludumiudere. 74 j\ f6?. Quedecan-, uni pedi infiiiere; uno pede fubiihre, (altare. 4^2* Quedinn >qiiedintun , tondeo, ^Wn^ #£* din-, vellus* fmUaqueditl, velkisaureum,364, Quet$un-> confengumeis uxoris veftibus> pannoiatisfacere* jojv 713. Quehiian-) qaehuatun^ contentionem, ri- xam movere , excitare > fufcitare: inhomi* num pugnandi cupidorum infaniasincidere* Quebuenun , vociferor , quirito, ejulc>484. Queipulfa , (alientibus guttis praetereuntes afpergerejirrorare: afpergo* 49a. Quecyrn , tero,moIo* item aliquem fatiga* re, defatigare; moleftum elfe alicui; nego- tiumeifacefTere,exhibere 4 413, 436 Queipun, pedibus fcalpere, excavare ter- rain; unguibus circumcirca fcalpurire^fcal- pturire* 350. 819 ^^u^^alealaedijfel^dere. 404* Quelui galloavis: avis triftiffima, galio* pavo fimilis. 38 f. 2^^vari/ubtilestumores;vitiligo,f3f d Bbb Queli h \< 762 <&® ctft' Quelu, ruber, purpureus , rubens , rubi- cundus. queliiachahuaUyCntiLa; criftula: avi$ criftata. item, vibex. quelxxn , rubrum efle«, quelidn-i queliilcan, rubro colore imbucre, tingere, 417, 389- Quelle^ (andalium, folea* item* folea fer~ rea* quelletun , foleas ferreas jumento affi- gere ; ferreis foleis ungulas munire. 469. J67. fit. Quele , lippitudo* quelen , lippire J efle lip» pum , lippitudine laborare* $6z. QueUuen , fraga culta* 410. Quellunj auxilior ? opitulor, adjuvo;au- xilium , opem ferre , afferre , praeftare : fe adjuroremalicuipraebere, exhibere; ab illo ftare , facere : facere omnia amici , amicitiae caufa; nihil ejus caufa recufare 480. QuemcboU frontis apex': (urre&i infronte crines* quemcboln 7 quemcholclen. 436* Qnemchu-) terra rubra* 426* Queme , galea , cadis , lorica , torax cora- ceus, ferreus. queme cona^ galeatus, galea te£tus, lorica tus, lorica indutus. quemetun 7 virtutemalicujusexperiri: periculum de eo facere» $%u Quenan , errore quodam aliud cum alio commutare , permutare : per inconfideran- tiam verba commutare; vel ambigua verbi fignificatione decipi. 484« QuepUyfocQVtgenet} levir. /04. Quefo *%<*m^ 7<& Quepe> gleba. 4 a. Quencxwn , ahquid fingulis de porrione detrahere , decerpere : vel de toto fervata proporrione, habica ratioee aliquid repone- re, refervare. 476. 8 20 Quenpavn , quenparclen , capillos (b- lutos, turbatos habere: incompta mulier, paflis crinibus, foluraaurrurbata coma. 469. Quepun , ager v* aliquid agri nondumeul- turn fed colendum. 413, Quetadpun-, protero, obtero, pefundo, concuJco. J32» Quetan , aratio : ferendi tempus. item ara- tro cerram fubigere , profcindere : fulcum imprimere: fulcum alriusiroprimejU^met fis tibiuberiorproveniat 41 3* Quete: menturn. 442* Queto , balbus, biaefus, mutilus, mutila- ns qneton-> balbutio, titubo, haeiito: haeli- tantibus verbis loqui.item» mutiiojdetrunco* Queuli, orb. 398* Queum, 89* Qiteuxm , lingua* V. que. gig. Queitpu, lapis quo venam incidunt** V ma- tin, 773, 42 /♦ 4 Quidu-i (bias* item egomet, ipfe, quidu- leni effe (blum. quiduduamn y ipfe mini (of- ficio: non eft opus mihi: fum mei arbirrii; arbitrio fuo ducij aHbitratu fuo res gerere; Bbb 2, jure Il 7*4 4k#ti8£ jure fiio vivere; pro libidine agere. 29. it, Quilca, chiUca, papyrus, charta, epifto? la , liber, ffa. Quimn , fcio , cognofco : non ignoro,non me fugit, non me fallit, non me latet, mu- tu quimbin> certe, certofcio , compertum mihi eft, compertum habeo, exploratum mihi eft, exploratum habeo. item* Sapio, fapientem efle; fapientia , do&rina, erudi» tione vigere, florere, praeftare, praeditum effe, excellere. item, fentio: fenfu aliquid percipio. quimlai efpuelavacbi cahueUu^ hie equus calcaria non fentit. quimln^ doceo, edoceo , erudio , inftruo. quitnln Dios ni dQu, ChriQianae fidei rudimenta tradere ; fidei my- fteria rudibus exponere; pro eorum captu explicare* 367,48a 48*. 48*- Qui. 10f.14S.14p* Quintun , qusero, fcrutor , perfcrutor, in- veftigo : afpicio, intueor, fpe&o; oculos in aliquem conjicio , intendo. quintudt&un , contentiofum , pugnacem efle. quintudQu, pueri domi infervientes,juvenes > famuli do- meftici. quintunien^ ob oculos habeo > cufto- dio, fervo, confervo, attendo, tueor, tu- tor, cume quintuniebiQe ta ovifa , oves cu- ftodi,tuere, conferva diligenter. 4*1* 446* 487» 498. ja'St 821, i byk ^fc^e^ 76f 82f. Quine, unus. quinecM >&mtl* quine via, fimul & femel; una. quinetu> hora pri- ma, quine quine , alius port alium. quinelque, aliqul quine moUbun, ejusdem ftirpis, gene- ris, cognationis: propinqui , confanguineu qmnentcun, hauftum fumere. quine rumen j quine adn, quimntrn, fimiliter.eodem mo- do, ejusmodi, ejusdem generis , fpeciei, furfuris. quinen : effe unum ; primum. qui- neln, dare, facere unum. quinenple, ex una parte. 40;. f4°* T4S* 5"4 6 > f47* 548* SS°* Quiquiy 373. comadrecha* Quiquircuu, ftrideo, ftridor. 761. Quirque, bufc. 37 ?* 822. R* ifog*, dimidium,dimidia pars , medius* f/7gj 0/tfu, meridies, meridianum tempus, duodecima. ra$i pun , duodecima no&is, media nox. trftji», in medio mari: in me- dio mundo terra lira eft; in medios hoftes irruere ; medium agmen perrumpere : me- dium confixit , trajecit : medius , digitus medius. ra%inche> raQinchemeu, raQin pu ulmen, medius inter Caciquios, medius in- ter homines, item, mediocris , modicus* vaQin huentu , mediocris aetatis homo, ra- Qinn, intercedo: do dimidium, dirnidiam partem: propinandi formula* rtrQinn, fa- ginn, ita ut uterque, feu unusquisque illo- Bbb 3 rum ■ - 766 <%*Bd& rum duorum bibat partem dimidiam, vatxin wgi«»,ali.quid inrerjicere, interponere,in- terltmguere. 478*45>f- f4f* ffo. 7*6. Aram , flos. rj«u« , vauubuenn , floreo, flore(co: flores emuto. 411 416, Ralli, carinas ligneusv tuft /cwo, calva- ria, cranium, tefta hoftilis capitis, ex quo Dibunt.479. fiO* f22. Ramtun, rogo, interrogo, qu^ro, fcif- citor,percun#or: exigere rarionem devil- licatione , &c ramtuJQu, interrogatio : ro- gatio reprehendi non debet , nifi f inepta fit. ?2J\ J26. Ran, depofitum vel fponfio inludofafta* rann, fpondere v. fponfionem in ludo de- ponere.item. juro. jure jurandoaliquid fir- mare; juramentofe obftringere, obligate, item fe in difcrimen dare , vitamque foam in aleam cafus committers 132.163. Ranql, carex ranqln, ranqueltun> cari- cem legere, colligere, 402. 823. Rapa-i creta* rapa Qilafae, vadum cretofum. 42 jv Raping voroo, evomo* 478* f 36. Rapitn, arcum adducere, intendere; fa- gittam, fpiculum emittere. f 32. Racumny claudo; fores, januam, portas obdere , occludere , oppilare : peffulum oftio obdererrepagulis valvas munire, firmare* racum, racumvoe, sera. jt8* Ra ^^c^ 767 Raqui-, avis. 387- .. u Raman, seftimo: honoro : aliquem ob- fervare, colere, vereri , honore afficere , profequi; honorem alicui habere, praeftare, iribuere: magni facere, multum deferre. item numeros ad rationem (uppurare.item. virum bonum & integrum aliquem habere, efle cenfere. vecbe raquieneu , inter Indos me numerat. raquitm, raquiupran, aeftimatio propria ; lu- perbia. item, fuperbire : nimium tibi pla- ces; immodicus tw animator es; multum tibi arrogas ; nimium tibi tribuis , tureis, a-l- fumis; nimium te effers, magnus plane & felix tibi es. raquiduam, triftitia. raquidnamn, mceftum , triftem etfe; triftitia, mrerore ar- fici; dare animum moerori; jacere in moe- rore, & lacrymis. 484« 486. f 31. Rnquid^un, conciliabuium: num alter al- teri bellum, damRum inferat. 438 489- 48*- Rms, conventus,in quo hoiti trucidando dant in manus manipulum bacillorum, quos in caveawi in areae medio paratam projiciat : mox imperant, ut alta voce dicat Heroum fuorum nomina : ck quo- ties aliquem nominat , debet unum ex ba- cillis in praedi&am caveam projicere ^om- nibus ac fingulis ea ratione projedtis, jube- tur illos denuo colligere: dumque fe ad U-. los colligendos toto corpore inclinat ; ictum Bbb 4 collo — 1&% *®*md& collo feu cervicis nodo impingunt; caput amputant, cor in volant, extrahunt; extra- tti fanguinem fugunt ; eodemque lanceas ungunt; ac tandem caput lanceae infixurn inter canttis & tripudia circumferunt, «32. 811 730. Marin , dadin , virgulta, 412. Rauy creta. wo, aqua cretofa. Inde rfiauco: nam Hifpani interrogans quova- dis / refpondebam hifpanice a Rauco. 4 zf. Rucafcun , calcanh pedi aliquid infigt : pedem caicantem eo, quod cakttV-ltedi, vulneran, nj\ Rueu,rcti, pe£tusviri. renin, admovco petfon: recubo, recumbo. 44 j- 446, Rcu, mifer, deparcus,il]iberalis, ttriftus, parous, tenax , avarus, fordidus : fordida par- amenia. rrG»,efleavaruni,&c. rcuun, nolle elic complicem. 433. 484. 824^ Rent, ventriculus avium. 389. Revkn ,v$s in quo cibosre/ervant. f 20. . Recan, deem,- torreo: verfare ad ignem mfixas veru carnes. aflum , rorridum. my?. hte, veru. 47 f. Relme, tragus, plaga, regio. riovem» Rebue conficiunt Provinciam quae ai\\a Re. bw, novem ^tevocatur: Regionesautem illae minores vocantur fingula» fuo proprio Bomiue e.g. welirebue^uecburebue, &c. Re* $Mf#;/ eft conciliabulum Machiorum, quod etiam geicurebue appellator^! 1.494« 399* Re;recbi, folum, t$mum.zzz. Rel , e regione y adverfus , oppofitus, reify ex adverfo ftare : item* rem in eodem effe ftatu, item, fpe niti, msgnopere confidere, renman , fe opponere : facie, ore > vuku ex- cipere* 222. Rebuilt > fulcus. rekiinn , fulco* 413* Reipun, mixtum^permixtum, promifcu- um effe* reipuln jmifceo, admifceo > permit ceo* 478* ^ffe&i feptem. f4f. Rehnuy iris* 346* J?£«u , antrum > {pelunca , ubi aiunt con- ■gregari fuos Veneficos«492*4£4< jjs. jfypu , inftrusnenturn & modus duo- bus bacillis eliciendi ignem* Affumunt nem* pe duos bacillos falicios; bacillumque alte- rum 3 ponuntque rafamen in medio prope di&am caveolam. repmt^ re~ ,Bbb s putun x 77o «toflrdfr putting ignem cMo niodo elieere* sj^* 82f* 1^, avis. 387* Rerm> verwn, crifta. 389. Atf^5 fcipio, baculus. retuponi, femen. tis malorum terreftrium* r#to > fcipionem, baculam conficere : mala terreftria ferere, feminare, retu albue , fungi venenofi* 412* 413 464. Reu> uoda,ftu&us* Yeuquen> flu&uofum effe* reureun > idem, item* itrepitum , tu- multumexcitare: ftrepo, ftrepito* 429. i2f«, pars, reutun, divido , diftribuo> partior, difpertior. reutu, portio, rata por- tio; pro rata parte, pro rata portione. f%%. JiQan j caveum , cavea i fofla : effodio , excavo, paftino rQaln> fepelio, humo, tu- mulo: humo corpus condere ; fepulturae niandare, terrs reddere; fepultura affice- re; in fepulchruminferre, humo inje&are- gere: vivum in terram defodere; terra ob- ruere. rQaco> fons. Item duaenubeculae jux- ta viam la&eam» rQatu> dQatu , dQacbu ,333- 412.413 429. f 37. B8- &Qen y effe crajTum : habere marginem , oram , limbuim EL g* pannus crafTus oram , limbum,fimbriam habens: firrtbrmta veftis* 5f4- R$o, farina cruda* rQon y rQoln, molo, tero, tundo: aliquid comminuere, conte- rere* 474 Rian y ^3 CI t*ge 771 Rian , r\atun , fcindere , findere ligna* item. fcifTa ligna, affuke, 404. ^67* 826. Rifcan, veilico, carpccarprim vel- lere, rifcatu y pili cvulii. citme vif cabin •> ne pilus quidem aut veftigium reh&um eft* 4f8-47** v RiQlim , pun£lim ferire, percutere. i&us pun&im infli£lus : gladio ilium confodit, tranfverberavit, 364. Rimu , flos heluus,deliciae perdicum^i f* Rincun > vuku, voce aut corporealiquem deridere; ejus mores aut geftus imitari,ef- fingere, exprimere. item, exfilio , infilio, tranftlio* 43 *♦ 487* Binxm 5 in fyivam fe abdere; fylvis fe oc* cultare. 464. 404. Rita y (entis, fpina , vepres. RitO) re£te* vitomn^ dirigo , compono, difpono , conftruo : res re£te coftituere. ritolen, ordinatim, ex ordine, ordinate,fuo quemque loco, ordine &gradq procedere; ordine pofita, difpofita; ex ordine colloca- ta effe* ritoduQun , elcgantiffime loquitur > emendate, venufte : nihil dicit , quod ad rem non pertineat ; nihil non appofite ; om- nia ad rem accommodata ; fingula in loco di&a, hueluritoyiidus. 333» 4?o. 453 494* 480. fz6> Ritu> arbon 77* 3&^^ RiU)fiu % carduelis , acanthis* 383* Riun cm > riuncbaty , lacertus. 448» 4f f * Rivuln> intercus* f^i^ Relbwty radices ad tingendum colore ru- bro. 411.418* Rule, gravedo, coriza ; rheuma , catbar- rus, deftillatio, diftillatio , defluxio. rlen[ f deftillatipne laborare* $3$. 8*7* Riun > mergere fe in aquam: im- mergo ) demergo, fubmergo. 43 u Rme y juncus , fcirpus. 402. Rmn^amn y rimm,dumn y fubfideo, fub- fido: navis fludtibus obrura, opprefla eft: aqua navim abforbuit: mergi, demergi,fub« mergu 431. Rncoiy raluS) calx* 471-. Rnuncun, debilif atum , fatigaturn effe, f 34. Rnquenn , maturor « maturefco, Rokn> ample£tor, comple£tor , ample- xor. 449. Rokxiy terra pro colore nigro* 418. Roltan , yoltan , impello , repelio* ^32* Rompik, crifpus, crifpulus* 4f8- Roriy pellemalicui detrahere, excoriare; in partes dividere, incidere, fecare. 364- Roncal cahueUu , crines > jubse, 366* Ronicatiy veliico. V* rifcan. $26. 4^8* Roil , rami , ramalia , ramus, voutun y ra- mos colligere, abfcinclerej ramis explore* 403*404* Rpm % ^fe^e^ 775 Rpun, Hgna expolire* f6?+ fipuu,riipu ? via/ rptm, tendere,pergere* conrendere aliquo; cquo, curru, rhedave- hi. rputun , viam ingredi , inire , fufcipere : fein viam dare, 492, 494* \ Rque. 223* Rtan , rxxtan , mal ? eo percutere , tundere : ferrum, arma , enfes, clypeos formare, in- formare, excudere, $67. ^fro,palea. 402, fiten> Ytelen^ cogitabundus, cernuus: ao ceffit demiffo capite ac vultu, 437. Rata* domus, aedes^ domicilium, rucath rucatun, domum exftruere , conftruere, » dificare, Yucatuche jfamilia, domeftici. m«w* Yuca , vocat gener futurus focerum futurunu R«gi,cannge ficcae* 402* 828. Rutin* duiln> aliquid volvere, re- vol ve re > verfare , mifcere , permifcere, 476, Ruili) arbor robori non abfimilis. Yeuli> eadem* 400* Ru\a> palmus* r&/tf# jratoKfljpalniisme. lior - &f* i 1 u '• •*> Rulitcun, averfa naanu eolapnum lmpm- gere, tranfverfo i&u ca?dere, ferire*487. R«/ ambitus, circuitus, anfra&us: ambio , circumeo; per circuitum iter facio* quando jungirur aircri verbo, fignificatre- pente , obiter, larumei , morte repentina obnt. peQerumei , apparuit at mox evanuit. rume tipan, charta iiteras transmittit , eft bibula. rume duamn, oblivifcor , dedifco: excidit rnihi nomen. rume quintun, perlu- cidum , pellucidum , transiucens , diapha- num. Yumeaillanca mo. fatisfaciet lapidibus pretiofis, margaritis , vitris veneris. 2 ±1 484- m. +/ Rumpeln, zelotypia, rivalitas, «mulatto vin contra muherem; aemulatione accen- di; nvah inviderej metum ab semulo auc nvah, uxori,vel amicae indicare, aperire, non cekre, 487. Ruen , rueln , fcalpo , fcabo. 378. * Runa, quantum j)ugnus capit. ruaatim, pugno fumere, extrahere, carpere. ssf- Runca-, tunica, pedlen. runc,m y rumcatun, petto rpeflme c mes explicare , extergere, dilcrumnare. fzo. ^9 *$&^^ 77r %z9* Rttpan, ante bac, olim, quondam, clapfo anno, aliquot abhinc annis: abhinc annos v. annis decern, item, praeterire, tran- fire, praetergredi, pretervehi, transgredi. rupai cuyen, tempus plantandi, ferendi> &c. jam eft elapliim , praeteriit* rupaltiy tranfpor- tare, transvehere; permitto , patior, conce- do> conniveo, fino. rupnlpi antu , tempus loquendo fefellit: agere aliquidanimi caufa* item* obiit* 494* f 4°- t4** Unpen, rumpi, dirumpi. vomica dirupta eft : vomicae fanies erupit. f 36* Ruren, Carmino. 473* Rutan y enfem capulo apprehendere, te- nere; fceptrum tenere, manu premere* ra- ta nien> fraenare , infraenare , domare, com- pefcere, 449, n^, Rutin y vellico* item, lapides pun&im, pungendo, feriendo formare: lapides curi- dere > caedere. 449* 5:67* Rutoriy frutetum , dumetum , virgoltum* 401. |*i Rutomn, propter pulverem oculoslacry- mari* 440* Rubaturiy fpurcum. 372* Rhintutty fundere , defundere in vas : trans- fundere, infundere , affundere J elutriare*47 g. 830. Ta.zpfi*. T, TaH> 7 7« ^mdg? Tabh^tavii^ cafa , domicilium. ftfi Taviil) planities, f jr^ Taam,tego, operio, occludo, obturo* * 7 ^ Tacm*) tuquem ,lapis pret. 427. T^jtf tag/z , mandibular maxilla. 44s* TaQiy ratis, fchedia, iiavis trabica, 2 tra- bibus compa&a* ta^itun-y rate vehi, navi- gare/ff7. Z^to, fclopus, fclopetum. item tonimv viitatalca-) fclopus longior, major; tubus furcillis HbrarJ fclitus* ialca carita^ tormen- ta bellica,militaria,a?nea, currulia. talcan^ takatun } explodo> difplodo 2 fclopis aliquem petere; pilis & fulphureo pulvereinftru&is tubis invadere, occidere. itenntono, into- 110: detonat. f 33* fH- B*- Tamn> animo frangi, debilitari, cadere, deficere. 366- Tampalj nudus, omni vefte vacuus. /**«».- pain-) ■ tampaklen > nudum efTe. tampalknon y nudojdenudo; vefte aliquem exuere, fpo- liare* tampalknoun , veftem deponere; ve- ftimenta abjicere. 467. 468. Tamim-) obedio, pareo 3 obtempero,ob- fecundo ? obfequor , morigeror : morem ge- ro, ditto audiens fum, 48 u Tampadcm , manu aut calce priori per- cutere* 449. Tampedcwty premo,praeloaliquid fubmit- tere $ excudere > urgere. 5 67* Tapl> j ^fo#d^ 777 Taply folium , frons; Frondes") folia deci* dua. tap!$e, palpebrae, taphiim 3 tapuim , la* brum , labium.^/?/ pixtai tac uputa 7 caro quag Ventrem obtegir. 403 Tavaico , captivus, captus* tavaicoche r ta~ vaicoU) capio: in ferviturem redigere, da* re, tradere* adducere , abripere. 458, f %%* NB, v, infratavo*/. N. 854- 857* * Tzwtf, tuffis* tvontii tuffio. f3f* 7z>u/ , obliquus , tortuofts , defiexusv tvultvul , crifpus ) crifpulus. 404, 4 f g, 831. Tea, fecale, typha. toiro/^panii fecalicius. 407* Tcajiytucae , pfittacus* 383» Tco. 837. Tcun^tiicun-i immitto, intromitto, tcuh$ idem; item accufo* tiicullin apo mo 3 ad Praetoris tribunal nomen ejus detulu ca* tuntcui pars domus feparata , ubi aliqua at fervantur, tarintcu > involucrunrij integu- mentum, quae^unque res illigata, obligata* tanantcun , praecipitando intromittere, tan* tuntcun, difturbando, dejiciendo, profter- nendo intromittere , immittere. 470, 478* J17. s *7* Tucun > torn , fata , fegetes : fero , femino ; fementem facere ; femina terrae fpargere^ mandare; planto* tciihue^ fementte, 4 13, Tdciin } flillare. 348, Ccg Tt $ - 778 > res familiaris jbona, facultates, fortu- nae, divitiae, opes. Qen te ? rei dominus. m *e#/# , /<*$?/?/ > teQealu , ut haec res mea fit > ut ego illam poflidearn. 42 1* 422. ?>)/£> ille. ftyiii» illuc* teye\\imlen> ecce illic. 19. 23. fff* Tmfj parietinam vetuftatedilabi, difflue- re, deficere* Item* cum aliquo de aliquare rixari; inter fe jurgare ; jurgio contendere. 484* n8* leivm, everti > confundi , &c. teivumn> hoftem fundere , profligare ; cun£la difturba- re , disjicere, evertere , contendere, diflipa- re* fiz>: Teiue , falix, 399* TeUanj deUa?h effe denfum , fpiflum, con- denfum. 404. Tica , laterescrudi , ficci. f 17. 7i^ } plumbum4tem*interje£ti04293*420* 497- 832. Tlbtoii) chlbutiy mala adminiftratio ; imperitiainrepubl. gerenda* item* effe Ian- guidum , aegrum. To , nervus major caput cum fpina dorfi conjungens* item, capitis cum cervice com- miflura : cervicis nodus, toto, 292. 445*« 476. Tol , frons* 436* Topely cervix* topeltun. arieto , incurfo* topeli, onus ad cervicem beftiseprolabitur> inclinat*44f. 3^3* J73* \Toquiy Toqui > fupremus Belli Dux acarmorum miliriaeque Praefeclus* item, fecuris lapidea, aut lapis ficuris figuram referens, quae femper eft penes diftum fupremum militiae Praefe- ftum , ac propterea Toqui , Qen Toqui appel- lator* Hie tempore pacis liiam afiervat ab- fconditam; at belli tempore earn profertin lucem; atque in comitris illam fanguine tin- ftam ex paleato fune fufpendi curar, 48048*. Tu. 28. 94. 226. 287 • ^ Tva. 20. 23* Tvei , veu 20. 2J. Tufcxxn , faliva ,. fputum : fpuo , exfpuo > confpuo , excreo: fahvam regerere. 4^7. Tue, terra» tue mapu> orbisterrarum,ter- ra, humus, tellus. 309. 35 f* Tulcuii, redivia,reduvia. 4f8- Tutne, forte, cafu; noncoofulto, fed ca- fu fa&um eft; forte evenit; (ors & fortuna tulit* tumechei, fi forte, nifi forte; nifi forte gravaris ;ni(i forte moleftum fit. 28. 833* Tim, lego , colligo, carpo, decerpo, capio, percipio. Compoliturn cum verbis, ex neutrisfacita&iva 92* 404* 432» Tupu, leuca; tria milliaria, tria paflbum millia, tertius lapis* epu tupun, duas Ieucas difto: ad fextum lapidem v* adfextum mil- liarium abfum* fff^ff^ TupUpZQUS major, aut ftylus ferreus prae- Ccc a ' acu- 78* *%& e **& acutus, habens annexamlaminamargenteam rotundam; quo Indae veftem prope pe£tus prehendere (olcnt. 469* Ttite , opportune , tempeftive , probe, fci* te, fcienter,loco & tempore opportuno: e renata, ex ocoafione. tuten> tuteln>>xz&z conjicere; remattingere; fcopum tangere: rem tetigifti : fcite medicinam facere ; oppor- tunum remedium adhibere )( neuter rem tangit; uterque procul a deftinato; uterque afcopoaberrat: alius alio abitare propofita, mediamquerelinquunr, Tempeftive ad venit, temporiadfuit; in tempore venit. 480* 482. tutUydudu , a via ; nepos ex patf e. yoi* Tunica > tuba, tibia bellica: fit vel ex can- na, vel ex tibia cujusdam hoftisab ipfis trU- cidatu f6u Tmiy abed i difcedo, egredior* 422*493, 494* Txdtiffcun, pede errare calcando aerem: vacuo eludi & folido illidu item, percufforem vires in ventum effundere* 4f2* Tun, pediculus* 378> 834* tittui, interj* fignum contemptfis : i- ronice amoris. chucbuiQeimi > nae tu es mul- turn amabilis* txxtxxican , contemno , negligo, fperno,defpicio; defpicatuialiquem ducere* 393. . . * NB* Quod iterumaliteraAincipiatur. Tavtxih frangi. item, frango, infringo, con- fringo* m^M^ 781 fringe cbavm,cbavonloncon v morbus tabi- ficus, febris aeftuans, peftilens* H4- j Tab , taf, tav , una, fimul, ad, apud , juxta, propter* tafleuvu, prope fluvium, tqfa§e> coram. tafcu\i> ex una manu in aliam. tafcuun* ehafcuxxn , contractus commutationis , per- mutationis cedo , dabo* taflonco^ cbafloncoy cbafloncon, prena talionis : adeo utfi alter al- terumoccidat; Interior, nifi folunonibus fe redimat , ab occifi confanguineis eodem inodooccidatur, & caput procapite, dentem prodentefolvat: unde occifus lonco appella- rur t meli lonco nacmeneu vacbi huera calm-, qua- tuor capita mihi abttulit ille veneficus : & qui ab ipfis propter alterius necem occiduntur> etiam lonco vocantur. epu loncoyei , meli lonco iei. szs. Tafth convenireinunum locum ,conttue- re, concurrere. item, participo, particepsfio; partem accipio. item, ad nummum folvere, in (olidum fatisfacere. cbavi nicuu , quodde- bebam , integre , omnino perfolvi. tafln> co- gere concilium , congregare: convoco.item facere participetm taftu, coram, praefente Praetore;in con(pe£tu,inoculisejus. tafmen> concurrere vconfluere, convenire. tafmen* tafmel leuvu , confluentia. taftnatium, retri- bute , remuneration merces, praemiurn,com- penfatio* tafman, congregatio fafta in gra- tiam, bonum alicujus infirmi, in qua fit ex- Ccc 3 hos- %0^ hortario ut vicem infirmi doleanr , ei compa- tiantur, quoad pofTunt fuccurrant, tafma r chafma-t parafitus, fine fymbola coenans J aJie- na quadra vivens^afTeclamenfaruro , cupidi- coenus* item 4 res vetus> qua? in annum fequen- tem (ervatur* chafma tipajttity legumina re- ftantia abanno priore* item finis anni prarce- dentisac noviinitium,prindpium. tafpeh> raucefco,raucusfiQ. tafduQuhy dialogue, col- ]oquium.4i4;42i.42z.494,j'i + ,52j'vf30.f36 8*f* TaQa^ avis* 387* Tavitia , vefper, vefperrinum tempus* ta- vui/imo, vefperijvefpere: flexo in vefperam die , ad vefperum. f 39* TaQon , frangere , frangi. tat£ontcun> ta- vontcun , dare repulfam , colaphos impinge- re, 487* f 21. Tahua, putamen, cutis* ^03* Taim,convemo.Vtafn. 834. tauln> colli- go 5 congrcgo328 364* Tawnuy lufcusy cocks, tawnanylufcusfio* Taiuetiy fcatebraemicans; tor r ens > feat u- rigo, 429, Tamtamciwy impulfus Jmpulfio.aliquem pulfare,intrudere> impellerej expellere, ex- frudere. 532. Tanana y cetra, pelta, tananan> cetra fe tegere^protegere f 31^ Tam> cado } labor, tanmn^ianln^tantufty tan< «toe*» 1 ' 785 tantuhy dejicio: hominem deturbare , pro- fternere,praecipitemin terramdare* tantuln fignificat etiam idem quod lacutun v* fupra. taitman , calco > conculco, peflundo : pedibus obterere, protere , premere» item* deprimo, opprimO) obruo* tanmaun> alium fupraalium jacere; proftratum, obrutum* tan > tantU)W- bor excifa, vel qua? fponre aut venro in terram proje£ta eft. tantcu , tantuntcu , arbor trans- verfa viam impediens , occupans, tanma> chanma , res proftrata , fubje&a , ab aliis obru- ta* chanma conn^ fuperjicio > fuperinjicio, aliud fuper aliud intrare. f 06. $ 3 *♦ 836 Tamn> contero, contundo, com- minuo, jacio, conjicio, projicio, praecipito, dejicio* tanatcun> incruftare, trullifare* t& nacupuawi) fruftum carnis prunis impofuum, $67. 47 f. Tapi, piper rubrum, hifpanum* taptcan> hoc pipere aliquid afpergere,condire. tapi- \abuen>4Po. 410 47 f* Tapel > funis , funiculus* tapeln , funibus li- gare , conftringere , vincire* 472* Tapmn, jungo,conjungo, lenocinor, le- nonem,lenam ago* tap?ktf>6lum contortum. tapmhue^ fufus. tapmtu, ftetbus>fpurius,ex damnatocoitu. 472* 490. Tar> pus, fanies. tarn, tarpen, purulen- tumefle. f 37* Tarin^ fafcis,fafciculus* quinetann huaca } Ccc4 J u - ! ! " 784 ^m^ jugum bourn* 364. qtdnetarinatliU fafcicu- lusglaftijduaeuncife five fextans. 419. irem. Jigo, obligo, fafcio, fafciisligare, vincire. ji&. iariln , tavilen : tarilei ni huaiqui. 5-53. ferrum hafta? alligarum q{[q: lanceaminpromptuek fe* tariknohue*) cingulumcoriaceum.46f* 837- T&tmua > armus, -4^ Tmttaul) rana* 378. ^ T*fW>Aao#j acciperealiquid; hofpiresex- eipere ,recipere> 421. 422. f ig. ff a , f &o , glomus, tto# , glomero , agglo- Hiero, conglomero. item, pedibus debiJem effe,debilitari: nervorum rigore affici : ner- voscontrahi* fro/#,4dem« 472*422. f 1$. Tvn, fpiritunuiucere, relpirare nonpof- fe: fufpinofum, aftmaticum, anhelatorera effe. f3f. TVw, mover i, (bnare > ftrepitum excitare. tofttot* teftefn,teftefcx\n } cor palpitare.tt/w^ Itrepirum, rumulcum exckare, ;jf, Ttcany paffus* lente procedere; pafTum producer^ gradum grandiorem facere ; gra, dumfiftere> continere, fuftinere; gradior. SJf* tecancahueUuy gradarius. 366. tecana- ^>defLendere; defilire ex equo, derheda, f€7 r tzcamktl advena, extcrus* tecatcun y feminta terra? mandare reli&o femper unius piiisiruervalJo. fff.fs^ T^^g, moncesinquibusaiunt, majores «tos aquas diluvUevafiffe^sa. ^t&dgi* m Tehua, canis,catuius,care!!us* 369* Tebuanque) fcorpius,|nepa. 378. TftfZM/,gleba.42£* Telan, telalen^ didu£Hs cruribusaftare 4^2. Telolun, parietern fcindi^ divelli , difTolvu Telpon y telton , equo fuccuflbre , fuccufla» tore vehi. tenpol , teltol cahueViu. 366. Telim , rufto . eru&o. 446. Tem , fenex , grandgevus , aetate grandi^ae- tate prove£tus* temn , educare ,| educari, crefcere.49f, 496. Templcakue , anus* vetula; de quibus fa- bulamurunamexhis/em/?/^/^ port obitum apparere, utdefun&ianimam ininfulam Mo- cha qmrncavculafquen app forma y fuavitas oris* 461* 838- Temu, arbor* 400. Tenca, calandra. 383. Tencun, coagulo : lac coagulatum* 4 $7* Tenn, opportuno tempore ad prandium* coenam, jentaculum , merendam, pomm > po« tatioaes venire* 478. $* 43» tentephy tremere, contremilcere, intre^ mifcere. Unteply tremor, item* vino madi* dus. , vacillans* 462. Tfmtican > grallis nixum incedere. 4 % 2* Ccc | Tfr 786 4fc:*d* Tepen , Isetari, gaudere , exhilarari, exulta- re, praegaudiogeltire, tripudiare, item* vino calefcere, incalefcere, item, vigilare, experre- flumeffe 4 ^/W#,efomno aliquem excitare, fufcitare : expergefaeio* item» aliquem exhila- rare; hilarem laetumque reddere , efficere,ri- fum alicui movere ; ldetitiam excitare* tepeun y confternari, exterreri, terrore concuti, per- celli , commoveri ! , exhorrefcere , metu per- turbari* propria autem dicitur de iis, qui ex incuho ac fuppreffione nofturna exterriti ex- pefgifcuntun 48^ f 3 j\ Tetin 5 caligo , caecutio, alfucinor^^. 47 f* Teun , efle maturum ; mitia poma, matura* ten v. tehu huentu> homo maturi judicii ; non acrifeftrnatione, fed mature agens: quiquan- do opus eft, rem prorogare , procraftinare novit; feftinans lente. 404.49 f. 1>ul, avis* 387. Teun , fcintillas fpargere , difpergere, item ftrepitus turn ab igne turn a rebus eo quod ig- ne torreantur* 3f4- 476. Teye , ille« 19* Teyeu. 290 : 21. TQur,tQud, planum, rotundum* tQum, efle planum, rotundum* 360. &Z% Ticul, tidy panis primarius, filigi- neus , but^ro co&us* 47 f ♦ Tier elm , tortuofe, oblique cubare. fzu Tihue y Jaurus* 399. tilh chili 7 wis, 387. Tintiy >S&^d& 787 Tinti) gyrus v crifpus, crifpulus* 4J-8, Tinpin, rinnio* 440* Tipan > exeo , egredior, excedo, prodio. fe publico com mitcere : efferre pedem* tipamol- ^«^{anguinemexire, tipapit ui > zppzret fca* bies, tipanQen yemmpunt ocuiL tipaln, eli- cioj educo , eruo, effodio, edo, profero , pro- duco, expromo , expello , extraho , exprimo > eximo* anx\tipan> fella furgere, fedemrelin- quere* tipantu , annus, tipantun , effe annum elapfum, completum* /7^ tipantu , annus & amplius* /1^/710 > maris acceflus. tipanman % pollutio, mollities, effufio feminism 425. 45- 7, S 18. H9- 543- Tirw , albugo , glaucoma, */nv*tf , myops, cujusoculihebefcunt,funt hebetiores. 463. Titancleny indutusvefteobfoleca, lacera* pannisobfitus; centonibusmalete£tus; pan- nofus, 467. T tuque > chiuque y avis 387* T/u/;, fciflura , confciflura, divifura, rima, ruptio, tiixmnytiuhyCcindoy findo 3 rumpo. f 1 8 840. T/# > ardea , ardeola, 381. Tlef> fortis > durus. tltfrty fortiter ac viri- liter refiflere , repugnare, 461 . Tilquey cutis, pellis, corium, 964. Temfcuny concuti , contremere: timore perterrituscontremuit: tonitru concufla do- mus*48^ Ttf^pedibusdebilis, debili^rn nj\ Ten* 788 ^m^ ' Tenciil) volumen, tencidn> involvere. ten- cul,tencUtenqU crudum, durum* tenculQek, fic efie, 404* 40 j\ ; 1 f 4 ToQn , compreffum , obturatum , cpnfti- paturn efle. toQmn, ftipojconftiportego, occludo, obturo, item* domunwegere, te- £tum il!i ftrameneum imponere* j 1 8* T/iu^ paries terreus, formaceus. tnxxnn\ parierem terreum ducere , pariete terreo claudere, occludere* f 17. TtQirti) toQin , occurfus rei quae ofFendat , obftetjintercedatjimpedimentofit; quo mi- nus aliquid fiat, ^fz, TcQii , macer, gracilis , exilis, macie confe* ctus, vix offibus haerens; nihil praeter pellem & ofla habens ; ftrigofum pecus* 462. Tovn , rumpi, dirumpi, explodi , difplodi* tofpaiy hucufque pervenit fragor,ftrepitus 4 /o)w2/? 3 runipo,exp!odo, 354.476, 5-32. f$i. Toh commiflura, jun£tura ; arriculus, pun- #um. quine toi y unuszrticulus : primum pun- $urm catoiieputoi) fecunduropun&urnjal- ter arriculus, duo pun£la. vutatoiQei,ob\on- gss cruribus. 448. 4;o*4f 3. ffo* 84 u To/^rfejfibiiflumimpingere, m- fligere. f 34, Tohfy cayum&Iongum: indetegukevo- canrur, tokf, cboQof. sir* TomtYciM) corpus tremcre. /35*. TamCi carex* 402, Tom$ % ^ Bd£* 789 TompU obliquum, tQrtuofumjdeflexurru towpln, fie efle* 464. Toncoy catinusligneus. 520. Toncbn-j pulfare: quis pulfat fores, ja- nuam ? f 1 8* To#o# , trama , fubregmen, ^//« , tex- turam ftruere, comparare, adornare. tonon- hue, licium* 472* Topan, multicolor, verficolor, difcolor* topatopati) topatopalen , effemulticoloris^iy. Toquin , imperium, lex , mandatum , juris- di£tio , praeceptum , penfum , fors* quine to- quinaniU lijpcia gtafti. toquin , jubeo, praeci- pio, irnpero, edico^decerno : fummo cum im- perio praeefle;rerum potiri; omnibus domi- nari ; imperium in omnes tenere. item* cen- feo,habeo* tehua toquieheu-> canern me cen- fuitjhabuit. toqui\n*>\&zm. toquitumaputzx- ritorium* toquin^toquiln , metior,pendo, ap* pendo, trutino: propondere v. pro eo quan- tum in quibusque fitponderis* toquihue^ to- q%iiqueum , ulna , decempeda , libra. $-25. f 27 Toy , tovvan , fpurna* torvann> fpumo: fpu- rnasagere. q2^tfonz,defpumo: fpumam de» trahere , auferre* 476. 5-42* Torem, ventriculus avium, 389. Tortorcim , gannitus : fallax vulpecula gan- ait. 373* tot9 y gutturis nodus* 44 j\ Toun, -^ 790 .;*&-• «#» Toim y hio , dehifco. ton , hiatus, fciflura : terra hiareeftu, 359.413. p8* Tepefcm , confternari , exrerreri , rerrore concuti, percelli, commoveri: expavefcere> exhorrefcere , metu perturbari. item, aufuge- rejeyolare, alta petere. tepefcidn^ terrorem alicui afferre , injicere ; timorem incutere* in metum adducere; terrere* 486. TpuUy clavaaut fuftecontundere. item.fla- geJlo, verbero; flagris, virgis caedo: funicu- Jis., ferreistribulis'infertis, dorfumlacerare, cruentare : cave vapules, tpuntun> exilic muK £tare; in exilium mittere, exigere, ejicere, alio relegare, profcribere , amandare , depor- tare. fzg. ■ Tren y turen > cani, fene&utjs infignia , cani- ties, trenn^ canos perveni, ne unus quidem pilus in capitemeonon albican 462* 842* Tznw, turbidus, limofus, fceculen- tus. tviwn, licefle. 428* 431* Tvm , pulvis* tvixrn^ pulverulentum eG fe. 428, f 37^ a Tufquen-) cinis : tufquenn , cineres dari ; cinere confperfum eflc, 35*2. Tuvn^ cibum palato haerere ex fatietate, autpraedulcedine; non facithoc ad palatum meum ; fatietatem mihi affert ; non eft hoc mei ftornachi ; faftidiomihi eft. 476. TumaU) acervus, cumulus, congeries /«• mauknon , congero, aggero, cumulo, coacer- vo^ij. tun- *%*3^^ 751 tuntuncay tympanum Machiorum. f 62+ Tuv , velox, pernix, celer, agilis, citus* /u- vun,tvm,tvn, agilern, promptum, expedi- turn, paratum effe : ut fatagit & hacacque il- iac vohtat ; quam celeriter ultro , citroque re* curfat. /u/z^velociter^celerrime* 480. j*40, Tiican , obfervo, colo , vereor , revereor, veneror* 480. TiiQn, ceflare, flare, tbgrnn, continere, fiftere: gradum fiftere 4 4f7* Ttifiuer,ovbis y circu\}j®.titf>uerB/moTbeTn> circulum confiftere* 452* Tuilin^tuilituny dare ut aequivalentia pe- tat: qui eft eorum modus petendi , mendi candi, acquirendi* 4*1. TiiyaU) albugo oculu 439* 843. TuiMn,tuyun> laetitia geftire, gau- dio exultare* tuyiihi ■> laetitia afficere, celebra- re; hofpitis gratia ludicrum agere ; bene ho- fpitem excipere. 486. 488- P9* Tulirn, pun&iones, cordis palpitationes {entire : cor affe&ione aeftuat; vehementius palpitat : acriter dolor verminat , aeftuat > fae- vit> urit* f3T Tuncon^chuncon-i tumpoln^ convolvo, in« Volvo, difperfaiibi collie ere* 470. Tulurcun , tlmcun \ tixlrciin , tlrcun y cafu i£tu,occurfu pellemaut cutim offendi , laedi* f3*. Tuna 9 quodutraque manu apprehendU tur; - 79* 40fe # «# tur ; aut ambabus volis colligitun *u#tf#, utra- querranu appreheudere, colligere* fff. T&nincun, cluvcun^ capillos alicui deflue- rc # 48f* Tmamun> cum rnefu dicere: di&urum pro condone Cubitus horror occupat : genua mihilabaflt; mens vacillat; rotusque torpi- dus ac pene elinguis efficior, 486, TimtiMcun,ttigoTe 9 metu cbntremifcere. 486 \ Tiwfcim , fpafmus 3 fpafma > nervorum ri- gor, contraftiojconvulfio* f3f* TuQvid j txxvl , tvl> incurvus > incurvatus* 462 Txxquercun-i affedaregravitatem : valde jam laurus es > qui gravere 4 48 3* Tur, aequum , bonum , exa&um : ad regu- lam , legem compofitum. turn, rem compo- fnamrpaftis, juri, injuria? fatisfaflum efTe* thrmnytuvknon-itiitiimn-) cum adverfario pa- ci(ci,rranfigere, padtionem facere: litem ex pa&o & convento dirimere. 494. f6?. Tuun, frigefco, frigeo, algeo. j f$. 844- U. III. 174. 18 f. 186.187* 190. «/cMr,obliquus,tortuofus > deflexus.//^ur^ fie efle iichiimamun, fcaurus* 462* 464. Uchun , uiun , fundi , efFundi , diffundi. #- /#/#,fundo, effunbpp diffundo. utunman* <§& # «#» 753 uchunman , caeremonia effundendi potum fu- pramorruorumf€pulchra*432* f 37- ^44 L£fou , portus vel quivis locus, ubi navis aut navicula ad terram appelli poteft. 430* Vduam , incuria, negligentia, indiligentia* uduamQechi, per incuriarn, incuriofe, negli genter; per incuriam fibi excidere fimulavit ; per fimulatam incuriam effiuere paflus eft; quafiincogitanseffudit;quafinonid ageret> excuffit, abjecit* uduamn , negotium neglige» re ; negligentius agere; caufaeindormire; pa- rum de re cogitare , laborare ; rem parum cu- rare, uduamtun, meiucamum excepit; nec opinantem, nec cogitantem,necfufpicantem oppreflm NB. uduamn derivamm a verbo un> €0, fignificatvoluntatem eundi habere* 484* iifcbiUy obfervantia, reverentia: reveren- tiamalicui praeftare, exhibere, honorem ha- bere* item* cedere alicui ; hoftibus (e dedere, fubdere,fubmittere; deditionemfacere; di- re manus; herbam porrigere : prascipuum au- tem obfequii , deditionis^obfervantiae acre- verentiae fignum eft ad Perfonam , cui fe quis fubmittit,flexis genibus in utroque poplite re- verenter accedere, fZ3> fiu S77- 583* 6*7* 666* UliQin , oftium, janua, porta, fores, valvar P7- UUvun , caules emittere, producere. 41 3* Ddd Iflhh 7*4 ^#e*g> Ullon , linteum, membranam convolve- re 404.473. UUpud) ulpUy potus ex aqua & farina to- fta. uupudn, huncpotumbibere. 877* Utcu , veftis. 466. Uleumatii darmienfem loqul 437* Ulmen , nobilis ,dives,locuples, opulentus: Haecaurem omnia confiftuntin his cribus; habere multas uxorcs ; multos equos, vaccas , oves;& multum potum> quern propinent. 421,422.498) foo. £//#, aliquidalienare^balienare^endere* venundare , diftrahere ulmeyen , nundinor* item, comitor. uln tanicuu, per incurianv mihiemanibus effluxit. 421. 422.296: 14. Ulo , (capus cannae. item, virilia. 402. Llidy os popliti vicinius. 454. Uynn , uuun-i effluo : imbibu umdonco^ vcr* teXi*436.478. 846. &^#>vertiginem patior; vertigine afficior, corripior. uuxxln y hominem ftupefa- cere, confternaje. uyi v+ uui nilonco , fum pat fus vertiginem, id elt ; eram vacillans ex potu; vinomadidus. 48^ f 3f. f 38* Uyenj oblivifcor ; excidit mihi nomen.484» Umau, fomnus, quies, fbpor. acuitani umaUy fomnus me comple&itur; le£tum co- gito* item, tempora. umaun y umautun , dor- mio,obdormio:fomnum capere,inire. umam tuqueurri) le&us; vel locus, ubialiquisdormir* 4$6.437*438.fi9* Umto* ^fo ^^ 79f Umerclen , dormitO:» obdormifco» 440» Umenn > fene&utis vitio defipere, delirare* umen , delirus fencx. 48 3. Un , eo. ui ta ni cuu , uln ta ni cuxx 5 m ta n* loncoy non fcienter fed per ir curiam JfaSum eft ; non confulto fed forte evenit ; (brs & for- tuna tuliu lie erannfatis. uln^ dimitto, e&* pello» item» comitor, item, alieno* 4^x4^4* **& Uhiuutt) os oris* 44^ Une-> primus, prior) princeps» umn> prU mumefe unenvot?n > pem ,fiyMS,fvatev na- tumajor; major nam* e/;;^ ^omo, princeps uxor ; praeftantior omnibus , caereris praelata > reliquas antecedens* Quod hiBarbari maxi- me procurant,eft ut habeant uxores quam plurimas , talesquequse fintfbrores: inter has uxores Temper una reliquas antecedit, praeit* antecellit,ideoque vocatur unen dorno : acor- dinarieeft ilia, quam primamduxerunt : ejus- que primarium & fere unicum officium eft procurare ne unquam defit, fed femper fupf- petet, abundetque, quod Maims cum fuis compotatoribus bibat: Maritus vero aiiud, quodagat, nonhabet; nifiut aret, & terram ad fementem praeparet : reliqua uxores cu* rant > excepta trirura , quae fit , ut diftum ver- bo prun 3 nuinprun : & iepibus ; ad quae quot- quot volunt , concurrunt ; qutbus fatisfit vino aut alio potu, Indorum tnerce^ magna nimis. Ddd % umln% ■1 796 4Sb ft d# tttfi/^incipio^aufpicor; primo locoponere; facere initium* umltun, idem, item terrain ad fementem difponere, rumpere,pra?parare* M0pe^ ^IajoreSj Patres, Anteceflbresnoftru 49f fi4 fi6. f4&rf 0.^49, Unoy harpaftum. fyu iixio. 230* 8 47* f/tto/z , unotun , redeo > revertor , re* verto, remigro , remeo > repeto* tin® catani , un&cutantui, fuperiore morbo corripi, reten- tari: periculofioreft morbi repetitio, recidi- vaquefebris. una cfjillcai, tino cbiUcatui^ re- fcripfir, refponfum dedit , repofuit. unoh y recupero, vindico* unoltun, reftituo,reddo: reftitutio.493,494*r38* Upeu > oblivifcor. 484. L^,inaures. e/jf?/g»u,anfulae* 469. Uriuly anas* 384. Ute , frigus. uten , frigeo , algeo : frigidum, ^lgidumene* uteQen ) frigida tempeftas eft; frigus ingruir* con uten 5 frigore ex fudore torpere : iudore madentem frigus invafit : fu- dans frigore lubito correptus eft* item* frigo* re concuti, rremere* ucheQei , fubfrigida tern- peftas. j"38* f f8. ff9« f 6o* Utm> uchun, fundi y diffundi , diffipari, ttuntun^ idem* itemfundo^effundo^diffun* do, diffipo,difpergo* 436* Utempe^ pifcis* 352* Utum, ucburn, obliquum ? obtortum,tor- tuofum efle* 844* Utun y ^fesidg" 75>7 Utxxn, colligatio, coMHomaiciiinmani- pulos^ut fie coiligatumaflervecurfufpenfum» Uxxa, to,maiciurn, granumTurcicum; cufum prbua , maicium nigrum, queWuhua^ rubram, pifima, verficolor. caUqidntu^ par- tim album, partim nigrum; albimgrum. 407* Ucan , uiican antxx , antxx city en , aeltas , aeftt- Vumtempus* $ 39* Uiifyuf) fcaturigo, fcatebra?, item quid- quid (ponce nafcitur, ufco^ fontis fcaturigo. uufn^mku uxxfln> tmpmn> producere* 429* 848 Uxxdan , di vidi, partiri, item, divide, partio:exequo dividerejpartitionem aut par- tes facere* item* fejungu difcedo, abfeedo: segue abs te divellor : molefte fero a complexu ruo diftrahi; periniquo animo patioratedi* gredi , disjungi, feparari. van mo uxxlauiida- pabin,h\c primum ab eo divulfus fum* uxxdaln, feparo fejungo , rcmoveo* uhdalen-> efle re- motum, (eparatum,disjuti£lum. uxxdan peniy patrueliSjConfobrinus. uxxdan lamuen , fbror patruelis 5 confobrina* uxxdan tipantu^ folfti- tium ; anni dimidium numerando ab utroque folftitio* uudan , uxxdan > aliqui. uudan mita> aliquoties* 3*9 494* fou $"44 547. Uxxia> heri , hefterno die ; pridie hujus diei. f4t* TJxxle, ule, eras , dies craftinuSe 741* UulQorcun , aliquod corporis membrum Ddd 3 tedi* 7^8 ^m^ tedi,ofFendi, luxari. 554* IMmalcxxn* ob(tupe?co: obftupui > ftete- runrque coma?, vox faucibus haefit. 486. Uhn » aurora , matuta : prima luce , (urnmo mane;diJucul©j illucente aurora, albefcente die, uvmtiy illuceo>illucefco : luceffit;diesap- petit; luxacteft; foIexoritur,affulger, appa- rent advencat dks* cku uxxnmaimi r ubi hac tio&e fomnum cepsfti; ubi tibi fal furrexit,' mtms$ : qmnemnman> iter unius diei &am- plius* nimtUi res corrupra , depravata > vitia- U % vetus a annofa, tmnelvoe, lucifer. 3 3 i&ifi 849^ Futan y vutan , fto, furgo, afiurgo : e le&o fe proripere; e ftrato furgere ; afTurgere feoiori , praeftantiori ; pedibus infiltere. vu- tahy gradum fiftereV condnere; confifto; ftare: texturam ordtrl item excogiro; ir>. geniofe aliquid camminifcl vutalcmXLad^un y 6Kum alicui affingere;faIfo illum Griminari* cafumniatus eft mefugam medttari: calum* uiorv vuiakn, pedibus infiftere;effepraefen~ ttm % teftern effe eimi vittalehmtii , teftem te do, adhibeb, appelto: vosquiadeftis, atte- ftor; vos appelfo teftes. m untalen ma,ts pnefenre. picMwtm, parvus, pufiilus. mi- tmmiaiy procerus ,'cXce'Ka ftaeura > prolixo corpore. vtttaty ftatara horaiiiiis* myuvittatiy t^^wle^alroseftpureus pedes tex & trigin- u+ vmmm^Rum^ chumtn \imam? cujus fta- 4gfe • d& 799 ftaturae eft? vanten vutani-> hujus 45-2» 473* 4S4. $20, fi6. 5*27. ff4 m« ff6. no* 8fo. £/uta/2, utm>\tzv facere: peregrina- tio uxxtancbe, viator , peregrines, hofpes. wtalcan* alteratio fenfualis viri. «CM» «Wft terra hofpitalis* Territorium IndorumChi- lenfiumrin quatuor uxxtan , w tatf ? uxxdan ma- pu, id eft hofpitales, vaftas, differentesque Provincias dividitur, quarum alia Araucoi incipiensjtotamoram tnaritimam Baldiviam ufque compleclitur : alia initiurin fumens//^ tajuatue acPurenum , 4-nperialemquefe pro- rendens, lambensque radices ignivomi men- tis Villarica; demum cumcowii petit: alia pro limite feptentrionali habens yumbe\ , ex currensque per Vivquen , Maqnebue^ ChaQUi liiTiiremAuftralemF/lkr/^mltacuir: demum alia principium a fluvio Maule caprans, & Occtdenrem verfus ambiens Chilian] verfus Orientem MontesAndes feuCordilleram tran- fcendir Hae quatuor /^tafl ww/w tempore belli fibi invieem funr fubfidio ; fervantque inter k Commercium , quod caqlvutan v ca- eul utanmapu vocacim 417. 49#- Uruan > exhalo , vaporo. 429. 476. xxvn > comprimoj coangufto , contraho. item, fumptibus parcere, moderari ? modum adhibere. 4J2. i\vir> herba. \wireun<> traho , rttraho: planrae ex terra fttccum trahunc, quo aluntur. 404.416.47^ Ddd 4 beqf- goo ^^d^ xxcafcxm^ includo , intromitto. quod feme! apprehendit>oiirei in morem mordicus tenet: ubigradumfkit, segre inde dimoveas, J67. Ucmpue-, naufea 5 faftidium 3 horror, ucai- puen, aipernor, ftftidio, oaiifeo, refpuo : nau- feam mihi movet ejus afpcaus : abhorret ani- mus & oculi ab ejus afpe&u. 486, Ucafa, defino, ceno,omitto,(uperfedeo; defero , relmquo, intermitto: non definam , donee perficiam: nifi perfetfa re non defi- nam : antrnam relinquam potius quam ilium deferam: a vitiis fe avocarc, abftmere. tz6 t Sfi.udatt) vitupero,contemno,defpi. cio: defpicatui habere, parvi ducercproni- hiloputare. 5-26. 437« uthmn y frangere dentibus. 443, uclmfptty, decrepitus, fenio conteaus,qui ad fumAam feneautem pervenit. 436. u«*s,aHcubi morari, commoran , hnmo- ran,fubiiftere: cunacr, cundlantius ao-oj moras nefto , interpono. 478. a _ hcm,(i\ filentium^iJejtace» nihil de Cge. fare. ucmtt, ut caveat caute admonere. 443. uda, lepra , vitiligo, y 3 y. \\den , odi , deteftor , execror , abominor : odio profequi , habere; nemo eft qui ilium non oderit; oculis fiigiat ; auribus refpuat; animo afpernerur. 486. idbuet marisfanquiliitas,malada. uSue mtu j magna eft avento rranquiltiras; nuilo vento mare , aer concutitur ; nullo flam agita- tur, cornmovetur; malacia naves detinen. tur. fs&ff9* xxdh (eps, fepes> fcptumj fepimentum i8& 413- uQapuriy ofcko, ofcitario;443/ u$arcim 3 mando : cibum dentibusconfke- re; itrepitum mandendo excitare ; man&quc in ore videri , apparere. 44 3* ug^'jnimis, nimiumj fupra modum, immodice, immoderate, extra modum : pJus aequo , plus fatis, extra modum bene. 4$ 3.488 iiQeln j expefto, opperior , praftolor , exccflus , excedere* mo- dum in eo nonfervafli , tenuifti : immodicus tuiaeftirnatores: nimiumtefufpicis; tibi ar- rogas; urbanitatis& pudoris fines tranfiliftu uQentUi nimius, fupervacaneus, fupervacuus> fuperfluus: nimius & intemperans.in eo vi- fuses* 483*488« iiQeln, rodo,exedo>corrodo: me in con- viviis carpit, rodit : mihi in circuits & compi- tis obtreflar* V* ulQoitun. $jz. 373. iiQerin y dentium ftupor. uQmmn > ftupo- remdentiumfacere, caufire» 443. gp, ii/c^jM^^omnefemininumquod nondum concepir* ulchatun , cum virgins Odd f rem *a 802 *%*$<& rem habere. 45 $•* Ului y fpurum ore defluens. \xluin r utuitun. fpuu mihi defluunt 462. Uentiy crambe bis cocta mors eft ; noli me hacdereamplius obtundere, fatifco* 486; £% iracundia : iram tenere , premere^fuftinere, cohibere, com. pnmerenonpotuu item, irafci: facile, (ubi. rafcitur; bilis illi in prompru eft ; iram in prompru gerir ; fe vi de caufi excandefcit ; de nihiloiramconcipit; ira corripitur; exarde- far in iras, in furorem erumpit; seftuat ira. Mcuhty ftomachum aiicui facere* movere; exacerbarealiquem;bilem illi movere; ho minemadiracundiam provocare* Mcunpen* aliquem objurgare , increpare > cum 1IJ0 de re aliqua vehernenreragere* 487, MQumUy deglutio^ voro*devoro, 476L ullQodtty ulQorcuny ofla luxari; horologii machinam foivi, diflblvi: delirat horologi- uw y nonfibiconftaL f 54. ulluay damnum, ja&ura, incommodum* derri men turn. Muatun % hanc tu calamiratem attulifti; hanc peftem imporrafti , invexifti; hocillivulnusinftixiftijimpofuifti: hanc illi perniciem comparaftu 485* UMumtutt) cibouti moderate; modum in 3&1?^ 803 invi&u tenere; a praefcripta vi&us ratione non difcedere : abftineo, pareo, temperare fibi in realiqua* 536 f38- Umenn^ulmenun, Caciquii dignitarem,ho- norem, munusfufcipere, accipere , fibi fume- re. ulmenehty magnifico: aliquemobfervare, colere* vereri, honoreafficere,profequi : ho- noremalicui habere % praeftare> tribuere* 49S. 8 f 4* ultneyen. huera iilmeyen> derrahere de abfentibus t alicui v* de ejus fama detrahere. 487* v. hie infra : uL Ulpuuun y> os, denres, hauM & regefta aqua colluere> mundare* 432* ulxm y machiosmedentes fugere, f 36. u/, carmen , verfus > cantio> canrus, de quibus re&e dixeris : turn bene potavi canrus & carmina fundo ; at fine arte & absque om- ni Mufa vel Minerva ;§deoquemerae can tiun- culae: nihilommusiffs dele&antur , fibique plaudunt ; ftmtqueipfcrum Annates, & Jibri hiftorici , perpetuaque & continuaPatrum fif liis StaMajoribus pofteris relifta traditioute, utcatt) ulcatun , cano, cantor cantnsedere, fundere* idmeyen,cumeulmeyen, laudo, col- laudo: omnes ilium maxime commendanr; laudihus ornant > afficiunt, cumulanr, effe- runt>extoIlunt; in coelum ferunt. 487. 480* $72. 636. \xltamcon y fecibo ingurgitare: voro, de- voro, helluor. 476*, w, 804 ^m^ wni , palpebral , cilia, item- arifta* 41 3. \xmircxxn % ^mv\go y pruritus* item, pruri- turn habere; pruriginem fentire; prurigine vexari* f 34. wntun j nomino: fuo nomine aliquem ap- pellare > vocare; nomen ejus enunciare; men- tionem alicujus facere ; de ce in fermone me- minimus ; in ruimentionem incidimus; dete farmonem inrulimus; te in fermonem addu- ximus. 496* ummi >mramque buccam inflare, 443. wnxmiun , quo fe Rgat y operiat, dare. 467, _ W) araneavenenofa. 578, man , rnorfus , mordeo > morfu apprehen- do 4 xxnapW') unapiuque , iiweterata invidia> odium ? iivor. imapnenjinapiuquen^ laudi ali- cujus invidere ; divitias & honorem alicui in* videre; potencem & dignirate con(picuum sequisoculis videre non pofte \xnanman y af- teratio carnatis foemina^ imatun> fe inviccrn anillatim apprehendere. 370* 4J7*486. 567. Sff* unco* columna* fulcrum acquiliber palusj feu quodvis lignum terrsead fuftentan- durn perpendiculariter infixum* item, prse- fi4ium , y perfugium » patrocinium. x\ncoln> ejus modi ligna itainfigere. \mcoyen^unconn y aliquemMecrenatem, patronum, fautorem* &aacclamarejfufcipere > venerari 4 455, /17, xanij cancer, item* efca: efca malorum vo* luptas* quod e|non minus homines; quam ms b d& 8©f hamopifces capiantur. u»/», hnitun^ pifces inefcari, efcam appetere, mordere 3 invade- re. 393* 19S+ 396* ■{mvi,unbi, perverfus,ingeniomaIo pra- voque. unvin, ficefie. mm/7/z, alterimaledi- cere;a'iaie deaiiis loqui; aliquem verbo lee- dere , ejusque famae detrahere* 487. unam, amicus in malam partem, item* ami* ca, amaiia. xmamtim , concubinae aut pellicis illecebris capi , teneri : concubinae amore ca- ptum effe* xmamtuiaun , concubinarius, con* cubinatuinfamis* unamhuen^ concubinarius &concubina. 48^ 8 j 6* unm, avis, ales, volatilia. uww*>cur- fim, obiter alicuicibum prabere. 379; utwm i uneun , exacerbari , (ubirafci : va- pidemehabeo» 486* ii/>e, ferrumen,pix : navis commifluras ferruminare, upen.SfS. * uped , angufta viarum* 492* up], ora, margtx 43a. upifcun, pafco; dare paftum; ad pafcua educere* 364* upin , upitun , pediculos dentibus, uti fo- lent, necare. 378» upmn > felfum alicui affingere ; falfo aliquetn criminari: calumnion 484» xxqueln , equum e colio iigare* 366* Urcm , fatifco , deficio Tdefatigari : fcri« feendo teflusj defeffus fum: itineris labore kn- ■■•■ - 80S 3fc g ^ langueo , deficio ; Iaffus , fatigatus , defatjgatus ft^m : fefTus /urn de via : non tenebo te pluribus. urcmun, qui. efco,requiefco: ccflareabopcre; labore fuperfedeo : in tuis ©culis , in mo ore, vultuque quiefeo, conquiefco. urculn , aliquem fatigare, defatigare; rnolertum effe all- cui , negotium ei faceffere, exhibere ; multus &ineptus, &c* Et quaerendo vocem genericam aqua; in eo- dem numero invenies, aquafrigida, calida* &c, item mare, fluvius &c* 4to* Idem eft intelligendum de verbis & phrafibus: nam in eodem numeroubihabe- tur equum e* g* adducere ; etiam dicitur fter- nere, infeendere, &c. equum. jto* Eodem modo , quaerendo quamcun- que praepofitionem e. g, a, cum, pro, &c. vel quamcunque conjufi&ionem , particulam , interje&ionem,&c. ubi una invenitur; in eo- dem numero vel fecundum vel extra ordu nem Alphabeticum ; invetrientur reliqua^: ur praxis facile docebit. ^ • ^ 5 g*t 86o* A. A* 290. fifii 543* f4^» ab> abs. 250. aaj> % ; 288 ♦ *?♦ 2 9°* abattor, 4^3* abatieno. 42 1» abavus, y ou abdo. 290 : 1 y . \%% abea 4f a» 488* f 19.620* aberro. 472, 493 5-65. ab- hinc.229. 287:4. 541» abhorreo. 486* 488* abigo. 372 413. ahjicio. 368 48 f* 1*%* abjure* 42 1 ♦ 64 f* abla£to446« ablego/yga, abligurio»422« abluo» 432. abnego. fiS* abnuo*499« abotninor* 661* 66i, abortus; 496* abripio» 484* 48 y. abfeindo, 404, j2i. 167* abfcondo*364 482. jif '$$% abfens, 486* 5 \% abfimilis. 5-^9. 61 6, ab- folvo, $z6. 634 476 480* 482. $-27. y 30* J46* 767. 769« abfonus. y6i. 5*64. absque^o 222* 290: a. J98. abftineo. y $6. f 38* 477* 479 480. abftra£ta* 28 y ♦ y 32. abfum. 290: 1 3. 479. 48 f. 494, 497. f 27. abftirao, 460, 47 f 479 - ablurdus. f 14. abundo» 744* p. 1 2, 2 1 9, 3 78* y 48* ablator* 42 r « abyfius» iT$*3f7*HQ* ac.291, accedo, 390: 13*4^3,. 473.482« j" 19* accelero J40* accendo* 3f4 3J'^824« accentus* 34* 298 accepto* j- 2 6« accerfo* 443« 444* 5 26. accido. 484» 48 f • S 16 P7. €15; accin&us 5 5-2« actio. 726, accipio 296 ; 19 421. 478« 479. 7 *8* j- 22* 639 ; 7 : 11. accipiter 380. accon*. modo 492« accumulo 404. 40 y* accurro* 606.. 667, accufo, J26. 5-27. acer*482.y3fv acerbus 40 f ♦ 47 8. f 1 f • achores 5 34* aci- 4m 407* 478^ acies y 2 1 ♦ y 3 1 • S 3 *• acinaccs E«e a jst* Sia ^fo ^^ J3I* aconiturn f ^f^ 5-37* acquiefco $9$ :: 3. acriter f^^ acrimonia 407. a&us confricionis, f8z. fidei, 648. fpei, 649* cha- ritatis; 65-9, 660. 66 1, 662. 663.66^ 66j. a£tutum 488- aculeus488*708. acumen, fai. acuo, f*i. acus, 469, 472, $36.693. acutus, f 6 8» ad, 2 1 6, 227* 290. adamo , 486. 49*. Adamus, f9g. adaequo, j-67* adagium>fi4. additamentum, ffi* $73* addo. 270. f44 adnaereo > 404* 49 u f 67* acmonano, 48 1* j-32* adhuc, 21 f. 229. adje&iva, 3i*&4- 91. 27$\ 276* adjicio, ^44 adimo, ^44* adimpleo, 634* 63 $\ adipifcor, f2$. 61 8» aditus,;3-i« adjuvo, 196. 433. 732 SS3* <67. adlaboro, f67. adminiftro * AQ9. auucctcuj^u^ 4>i* )o/« f32. adhuc, 21 f* 229, ad aditus,j-3u aajuvo, 196. 433. $32 57 ^67» adlaborOj f67- adrnsniftro , 499. admirabilis, 5-98* admiror, 481. |98- admifceo , 478. admiffarius, 372* admit- to, $• 19. f 98. admoneo,48i*482. admo- veo, 354« 446* adolefcens, 49 f. adolet co, 413.496* adorior,f32* adorno,8ou adoro, 63^: 3 639; 12. 844* adfcribo, f26 4 adfum, 214* f itf, f J9* f 33* 609* adveho, 368. 479 «1. advena,498 f< ,w«^.».«.. 7 « u ^« «o/* **OU* — VJ' *»%»»<*»*»i 482. 487« 488» p6* adverfarius, 740* adverfas, f f 8* ff9+ advefperafcit, f39* adulpiy adulor, 484* adulter, 483, 489. adulte- rinus, 422* P4* adultus, f * 4. ad un~ guem, 5*67* advocatus, 666. 667. advo» co , 667. advolo , f 40. aduro , 3 jr 4* 44?* f67* 798- aedes , 452. 5-17* a 3 difico,$-i7* P9* H8* aeger, 2C$\ n4* aegrefero, 488 f38* aenigma. $-63* aequahs , 270* 288: 26. 323. foo, f if* ffa 574* $-67* aequino&ium , 5-42. aequitas, pf. aequi- valens ,421* aequor , 429. «quu$> 480. f if. fif. £*?♦ 544. ff4* aer, 343» aera, 413. aerugo, 423* aerumna,48& 728* «es, 420. 42 1 ,422* aesalienum,42i. aeftas, {•39* aeftimo,42U aeftuarium,430. aetas, 49;. 496. aeternus, $40. ^49* f 84 f 92. 620» aevum, ^40. Affabilis, 480* atfabre, {69. affatim, f f 3* affefto, 48 3* 485-. affeftus, 292. 293- 294. 486. affe- 1*0,367. 368 afficio , 192. affigo, 4$$ f 1 f . f67» affinis, yoi, 5-04. affirmo, $-26* affliftio , 486* f 34» S97- affli&o , f 04» fpj* afflo, f f 8* affluo, 378* affluentia, 478. africus, f f 8* agafo, 363*498* age, age- dum, 32* 407. ager,4i3^ aggredior, fif.figfi. fit* agilis* '480. agiro, 440. 4f2. 47f. 482. 732. agmen, n 1 * fJ* agnofco,44i. 48^ f03- agnus, 362. ago 363. 497* f69, agonizo, f 38- Ah! 200* f98- ajo, 234* 443. fz6. s 34* Ala, 389* 390* alacer, 480, 486. alapa, 487* f 34* Eee 3 alba* albedo» sf $. 419. albugo, 439. 463. 474* album* 417. 41 8 419. album > 4 1 7. 41 g* 4IS* alexipharmacon, 5:34* algeo, f3j. jf4* abas 5 28 S : 1 1* alienigena ? 45>2,493. 4S&JQO. alio entum > 4>7. alioquin,^ alicjuando, 48^. aliquis* 288; 20. 29$: $\ 471* f4a j-fo. aliquoties, 288: 17. £47. •liter > * 1 6, $-48. f 45* alius ,361. 464 492* If.^f?^- W* f4 6 - f48- f^ffOifii^ 651. tlEida > 487* alligo , 367, 470.41 28, J $2. tllium , 403;. allucinor^ 464, allu vies , 429* 4fi alnus, 3^ alo, 461.456 fi6^6^ altare* ^23, alter, 488, f 33 f4f £47* f48- •kerario > 4f7. altercor, 484 488. alter- aaeim , j 47* alterno , 740. akerucer, f fo. sttimdo* 324 337* altrix, 456 457. al- fum, ff^tH £l& alveus, 30$. ^63. alumen > 423* alumnus , 457. alvus, ^48* 4tf% ?M* amarus > 405- ♦ 478. amafia^su ambidexter , 288 1 ao* j 1 6, f j-q. ambiguus, 4td48i. 486 amfaio.493, f 32- ambo, 7. 53, 37- 4° f48- f fo. ambulo, 4^2. 493* 3»buro, 3 .$4* 758. amens* 383* arnica > 48S- €8 1 . amicus > 475, 48a 48 8. 485 497 J02. 5*14. amita, foiw amitro, 421. 5-63* €03* amnis , 429. 433. amo, 482. 488* 48S* fM fS^ amor, 486 451. f 03* 628* mtm DEI perfedus- > f 84. amphibium , 361« ampIiora > 477.47^ j\zo* ample&or, ; 44» ♦!*♦ amplitudo; y j 6 ^ amplius,202* ^n^ $*r 269. 270 388:2?- f4i. f44* f48Tfo. amputo, 404, fzu $67* an? 266. 267. 288: 6. 13 anas, 384* anchora, f f7- ancilla, 458. 62 f. andes, f r6- 494* an- fraftus, 3fS>*453* angelus, 513. 31 4- 3*8. S 90. Angelus Cuftos , 669. angiportus , 319. angor,486, H4- anguis, 376, angulus, f 17. anguftus, 4^8* 49 2 - f f4* anhelitus, f 9f. n8* anima, 434- 48°*n°* f48* 604* 61 £♦ 6f3* animadverto, 48 u animal, 361* animus, 480* 48^ J32* f33* tfanona , 474. 47 f ♦ annofus , 474. annuo, 2?$\ 437* annus, 329+ 4*4* 497* 5*39* f4i, f43 fs'o. anfa, 449* anter, 384» ante, 290: 3* $"4°' f4S* 6o °* ^44 : 4* antea , 288 : 9* antecedo , 462* f 44, antecello, 48^ anteeo , 5-44* antehac, 200. 288: 6: ir. f 40* f43- antepono , 270. $-24» antequam, 229.299 : 3 antiquus, ^ $-43. Antilles, 498* antrum, 492. anus, 49?* SH f 37- anxius, 634 apage, 488* aper, 373* aperio,4l3.pf-P8*P? S3&639- Iz * apis, 388. apium, 416* apocha, {26. apologus, 726* apophthegma, P4. f 16* 482* apoplexia, n$\ appareo. 421,440. foo* f 3* B7- apparo, jroo* sjz. appello, 497. f 19. 7 *7- appendo, n?* 17*« appetOj aoz* 23?* 486. 489. Hf* Eee 4 apporto, 8x6 *$&> $_-«$• apporto, 5-19. apprehcndo, f 2g. fiSt f6 - approbo, 255:2. appropinquoJcV apricor, 492 n8 . ApriJiS} ™ * apto,ffi. ff3 . apuc j } 29Qt aqua, 306. 41 3. 428. 4 z5. 432 433 . ^ aquatde, 361. 379 . aquila, 380. aquilo. 5-5-8. aquofus, 425. arabilis, 413 414 aranea, 373 aratrum, 41 5. 414, ^. arbiter, 492. aiburium, 500. arbiwor, 4 8a f*T arbor, 397. 400 405, 598. arboretum , 212. 219. 403. arbufcula, 35,7. arbuftum. 397.40! 40a arcanum, 460 5-27 ~ *J arceffo, ,443. 444. 497. S3u Arcm-lLpiicopus, 498. Architeaus, f 6f. 570. arfficus, 492 arctus, 492. ff4 arcus, 34^. 484- f?i. f?2. ardea, 3 gi ardeo,342. 354. 516. 607. 6i 9 . 653 ' ardor, 3^2. f34 f3 g. arduus,4gi. 4 *c, area, fiji arefacio, 431. * ' arena, 245-. 428. argentum, 420. 421.422. 469. argettes, 5-5-8/ argiJla, 418. 425. 427. argumentum praecidere , 6 9 f. arguo, f26, aridus, 479. 620. aries, 362. arieto, 3 6 3 , 437, arifta, 413. arithmetica, 544. arma ,531. 533, armenrum, 365. armilla, ^mdfr 817 '( arm ilia, 469. aro, 413.764. arripio, 422.449 479* S28. S3o. arrogans, 483. foo. zx$ > S27* f6f. S69. articulus, 448. 4$o, ffo. artifex, 438* S6s. S69. arundo », 402, si7« arvum, 413. arx, 492. afcendo, 3S9* S8\ S99. 622. afcia, s68. S69. afilus, 388-> afinus, ^72. efio, 383 afpe&o, 440. afpe&us* 486, afper , 48 f. fif. a( pergo , 432. afpernor , 484. 486. 488. afpicio , 440. a£piro> SS8. afientior, 23s: 2. aflequor, 219. 48 7. S28. affer, /17. sip. aflevero , S26. allifto , /37. aflb> 474. afluefco , 468. 48Jt. 493. aflula, 403. 404. 40s. affbo, 473. afthma , S3S. aftringo^ 368. 4S6 sf2. aftronomia, S39* attrum, 320. aftutia , 483. at , atramen , 291 : 3: 6. atavus, soi+ athleta, fiz» atque, 291. atqui, 267. atramentum, /7/, attendo* S86+ 616, 642. attero,-^ s67< atteftor , S27. attinet , 227. /27. attingo* 219. 404. 440. 449* attollo, 404. 484. SS2. S67.639: 12. attonitus, 486* atrre&o, 449. 490. attribuo, S26* attritio, 634. 66 s. 664* avaruS) 483. 48 s. auceps, 379. 390. aufta^ium y 270. fsr. ss3* ss6. au&or, 48 fr 497* S03. S70. Eee f au* mr ■i^^^ - m#«#* audoritas, 482, 516. 553- audax,224. 48 1. 489. 5©0. 646» audens , 480. 482. 53 J> audio, 62. 63- 440. 441. 485. ?94. f95« £20» audkus,459. 465. avcho, ^64. 479*494» 5 2 '* Ave MARIA*, $77; aveliana, 398. aveo>486. averfor,485 488. * averfu& j 486. aufero , 479» 488* aufugio, 364. augeo , 496. v 38. Auguftus , 542. 543. 759, j avis, 379, 389. 39°» 39*- 413- 5^5» **?* aura, 296: 8. 347. 431. 543. 558- 560. aureus, 576. auricula, 439, auriiodina,42I. auriga, 565-. auris, 370. 439. 440.470. 527. surum, 410* 421. 422. 469. anfculto, 440, 527* 616. aufpieor, 544. aufier,558. aufterus. 514. out ,291: 2. Autumnus, 539. autumo, 538. avunculus , 50T. avus , 501. auxilior , 532. $%%* axilla , 44 8 . 4 49» axioma .51 4, Bacillus, %z$, 824. baculus, 462. batena. 592. baptilinus. 497. 523, 599. 600. 601. 644* barba, 458. t%%, barbarus, $98- bafis, 517* batuo, 390, 475. beams, 315. bellua, 36U $7*« bellnm , 531. bellus, 515. bene, Z88 t l€ 48U 482.567. benedi&io, 634: 5. benefacie, 610. 641. beneficium, jog. 538. 641. benevolus, 486. 488. benignus, 480. 482. 5?B, Berta, f50. bibax,477. 571. biblia, 571* bibo , 293 : 7.. 367. 368. 443- 477- 47*- 479- &>8. - biduum, 541. bifariam. ^49^ bibs, 457. 486* bini,546. 1^5,547.550.601, bitumen, 353. bivium , 492. blandior , 29*. 449 484 496, biaudus .515. blitum , 409. boatus. 533, feoius , 370* bona fortuna , 4^0, 421. 422. honi ttamnesj 590* 627. 653* bonitas, 285. 480* 48** ^fe^e^ 819 f 482a bonus, 50.71. 83. 4$°*5 I 4- S*S-5*& boreas,55g. bos, 364. 565. brachiuni ,448449* 5 «7. branchiae, 394. brevjarium ,571. brevis, 554. bubo, 382. bucca , 443. 475* buccea , 370. buccina , 562. bufo , 57a* 68j. bulga % 520* c Caballus, 366* 367. 3<*8. *7& Caeiqufns, 498, caco , 458. cacodoemon , 315. ?89* 5'9°. 60& cacumcn , 491. cadaver, 5 yj. cado, 368. 4^2. 479^ cadere eaufa,527. caducus , 535. cadus, 52a, csecias , 558* csecus, 462. 465. caecutm , 464* csdes , 5 37. cafdo , 487 52 1 52& 532. cselebs, 350. 417, cadeftis, 350, 417. caeteftfe gfo* ria,6i7. ^18. Caelites , 5 5 3 589. ea?jum, j^ 310. 492. 550, 584. ?88. 627. csruleus, 4T7- caerimoniae, 563. C*far, 498. calamitas , 486, calamus , 571. calandra , 3^3. calathus, 520. 696. calcar , 367. 368» calcitro , 372. calco , 532. 534* calefacio , 349. 354. 355-475- calidus , 554. caligo , 440, 464. 539. caiix , 636 : 8 : 12. 654. calleo, 573. caliide, 481.4^3. callis, 492; callum, 458 $34, calor, 341. 3?2. 535* calvaria , 454. calvus , 463. calumnia , 227, 484* 487. 526. calx, 492* camelus, 373 557,, campus, 359, 36a, cancer, 371. 393, 395. 534. candela , 35 1 . candelabrum , 35 u candeo ,418^ candidus, 417. 419,. cani, 485. 462. 497. canis,294. 369. 37°* 37** f 1 ** canna, 39^ 402* canorus, 379. cantharus, 477. 479,, 520* cantilena, 41 U $&U 564 57 U 854. cantio, 571* x de fide , 65 1 * 6$ 8*, x de fpc , 655. x de Decalogo , 65 6. x de perfection ibus d mnk , 659* 66o* 66 1 6621 x de Ss. Euchar iftia , 657* 654. x de puero J ESULO» U$. xdeSn Nomine JESU % xde B, Ya MARIA» 820 f&mdifr '! I 6*66. 667. 657, x de S. Jofepho , 668. x ad S # An- gelum Cuftodem , 669. x de anirnabus in purgatorio, 670, 671» xderedaintentione, modo furgendi , acprafentia DEI 672. xin adventuPrsfidis, Epif# copi, R. P. Provincialis, &c. 673. 674. in cornitiis, 675. Canto , 390 , 446. 561. 564. 571. canus,462. capax, 465. capero, 457. 'capillus, 458*473. 697, capio, 2 *9. 364.374* 39S- 78.480.528.530.597. capinum, 531. capo, 386. capra, 373. captivi. tas, 532, capitals, 498. 533. capto, 39?. 478, capulum,449. caput, 436.437.458. 53^. 535.550 carbo , 352. 353. career, $%$. 530. carduus, 412 careo. 48«. carex , 402. 405. caribdis, 355.530. caries, 475. caritas , 475. carmen , 41 1. 484. 571. carmino, 473, caro , 455. 460. 474. 475. 478.534. Opera earn is, 635:10. carpo, 449. carruca , 568. ' carrus , 568. cafa , 517. Cafiqqius , 498. 500. 723. cadis ,531. caftellum , 492. caftigo , 609. cafus, 218. cataphra&us, 531. cataplafma, 534. catara&a , 429. catarrhus, 535. Catecbiimus , 575. 584» 585* 630. 639: 9. x in verfu , 650. caterva, 544. Catholicus, 584. catinus, 520.522. 556. catus , 369. 370. 373. cauda , 372. 389.705. cavea, 413. caveo, 224.482. 533. caverna, 306. 373. caviilor , 490. caulis, 402. 41 3. caupona , 479. caurus , 558. caufa , 482. 485. 525.526. 527 530. 537. 53S-73S- cautes,525. caurus ,, 440. 480. 530. cavus , 403. 404. 515. cedo , 476. 550. > celebro , 488. 543. celer , 325. 480, celeriter, 540. c>Ma, 517« celo , 526.529* centauria, 410. centefimus, 546. 548. centies, 288: 17-547- cento, 467. centum, 54.5. centuno , 498. cephalaea, 535«, cerebrum , 455. cerno , 520. cerouus , 437* certamen, 531. certatim , ^^ cme, 226, 272, 288 : 2: 16. 295:3. Cm -94 ^ • m in Certiorem facio, 631» 708» certus, 236.480. 515. 616, 622* cervical, 520. cervix, 445. • cefpito, 452. 327. ceffo , 526, 532. 5?°* 6&5* cetus, 392. chaicanthum , 423, chaiibs , 531. character, 573. chariras , 480» 486» charta, 563. 571, charta geographies , 557, charus, 613. Chili, 494. 746, 850. chorea, 561. Chriftiarms, 482. 497. ciho, 475, cibus, 474. 475. 536. 620. cicada, 388. cicatrix, 536 ciconia , 385, cicur, 361. 362» 480. 481» cilium, 439. cinereus , 417. cingo , 469, 493» 532» cingula, 364. 466. 467. 469. cinis, 352, 355. 432. 475. cinRatnomum , 399. circa, 554. 556, 628* circiter, 208. 296: TJ. $43. 548. circuitus , 493. circulus , 493. 554, circuniago , 532. circumcurfo , 478» circumdo , 493» 532. 619* circumveaio , 484» cis, 213.290:4.43*. ciiterna, 429. cito, 287:5. 288: 15. 480. 540. civitas, 492» 493. clam, 290: 4. 453. 490, 526. 5^29. clamor, 443. 484. 561. 666. 668. claritas, 440. 515. 526. 527. 539. claflls, 379. clathri, 517. dava, 531. 532. claudo, 439. 518» claudus, 463. clavus, 557. Clemens, 583. clerus , 798. cliens,49g # clivus, 359. clunis, 451. clypcus,53l„ clyfter, 536, Coadjutor, 567. coagulo, 457. coar&or, 534. coarguo , 526. coccinus, 417. cochleare, 478. 520. codes , 463* coccus , 44a, tZ2 4fe'#4* ccementenum , 537. cosnuiri , 359, 4^ ioetas, 513, 531. cogttatjones nais, 635: 10. cogito, 481. 482, 538. 591» 667. cognario, 501. 502. 503. 644J cognomen , 513. 644. 715. cogi;afco > 48l,490«62& cogor,465. 488* cohibeo # 491, coitus , 364. 377. colaphus, 443. 487. 534. collega, 204. colligo, 363. 404. 405. 421. 478. 544. coliinco, 532, collis, 359, 492* colloco, 452. 532. colloquium, 506. 50$,» coiltim , 445. 446. 447. 449. colo, 48 r. 500. 520. cokrbfurn, 531, color , 368. 417.41 8» 419- colurnba , 386. 482* columna, 517. coma, 458* comedo, 450.455. 460. 474 475. 476. 598. 60& cometa, 346 comis, 480. 519. comitia, 513. 531. com i tor , 452. 508* commendo, 227. 485» 498* 5^6. commercium , 494. comminuo, 370. 404. 475. 567. comminifcor, 571. commiieratio, 480. committo, 48 1. 484» 526. 527. commodo , 421. 422. 508. commodum,2l I»533«540 comrnoveo, 478» 48 9. communico, 494, Ss.Cornmunio, 523* 636. 639. 640. 641. commuto, 421. como, 496. 471. «ompar , 567. eomparativum , 269. 270. 288 1 25» comparo , 464. 482. 500. 550. 647. comparer, 644. compelio, 530. compenfo t 422. 55 1» compertum, 515^ 526. 527, cempes, 421. 528* conipefco, 532. complano , 567. coinplementum , 289. 45?» compleo, 421. 543. 567. 611. coraptico, 470» tompono, 526. 527, 536. 552, 553, 567, coin- m*3 & *m? 829 compos , 491, 526* -compotatto , 477. 478479.692 compoto , 478* comprehendo, 481. compreifiim , 554» comprimo , 413,489. 532* comptus, 458, 471. computo , 544, concavus, 515, coacedo, 499. 481. concha, 393. 395, eoncido, 364. 518 567* concinno, 5^2. 553. concio , 482. 585. 591. 603. 615. 73Q. concito, 489. conclave, 517. concordia, 481. 500. 527, concubina, 485* 489. 491. concubitus, 490» concubo, 521. conculco, 413.452. 532, concupifccntia , 489, concurfus , 542. concutio , 404. 486. 535. condeinnatio ,482. condimentum , 474. condi'0, 301.424. conditio, 627. conditor, 308. 492.495. 500, 0^0,413.492. condono, 530.613.634; 4. condormio , 625. conduct , 482. ccnfero, 464 526 confeflio, 523. 634* 654. confeffio facra, 634. conficio, 475. 485. 532. 567. 569. confido, 296: 21.482. confinis, 492. 746. confirmo, 234: 3. 288 : 3- confirrnatio facra, 646* confiteor, 530. 543. 634: 5. confligo, 531, 532, confluo, 430, 433. confodio, 532. conforto , 638» 639 : u. 646. contugio , 527. confundo , 475. 478. congiomero , 472. conglutino, 567. congrego, 363. congregatio, 531. 536* conje&o , 339, conjicio, 431. ^26. conjugatio, 32. 96. 104. 1 19. 150. 174, 175. 1 8 1* 185. 188. conjundiones , 291. conjungo, 364. 452. 486. 567. conjuro, 532. 809. conjux, 504. conniveo , 440. 481. conqueror , 486. 535. conquiefco, 296: 3. 491. confanguineus , 204, 501. 402. 503, con* ^p— mm 8*4 t&mm* confcendo . 4/z. confcientia , 4gz. confcius,^. confecratio, /24 642. confeero, /24. confentio, 23/: 2. sz0\ 63/: IOt confcquor, sz6. /z8. 64/. confervo , 421. /33. confervus * /3. confidero, s/8. /99. confilium, 244. 4 sj. 4 gz. 4s 8. confobrinus, /or. confoceri, /04 confpeftus, 488. 494 /00. confpicillum , 4 39 46s confpiro, Mi conltans,*?^ confternatio, 486 c6nfterno, 486, conftipo, 4 sz. SS4 conftituo , /27, confto , 422. /27 conftruiftio, 274, j<$ 7 . confuetus, zzo.4Sr. 493 ; confuerudo, 492. 494 sz/./z7 6zo. confulto , 193. 48$. confummo , 496. confumo, 349.4zz.478. confuo,*//. contemno, 484. 486. 499. 620. contendo, 484. /63. contentio , 464 486. 488. comenrus, 296. contero, 404. 47/. /67. contineo , 4/0. /27. continentia , 4/0, connngo,^. continuo , zoz. s/ //4. contra, 290 :6. 603. 619. contractus, 421. 422. contradico, 490. /z6. contraho, 437. S34. contrarius, /49. / /0. //8, //9. 619. gwuremo, 4/0.486. /3/, /73. con- 4fc#f# 8a; Contribuo, 422* contritio, f 82* 654, 65-4. 66o* 661, 662. controverfia,f2f. contubernalis , $-14, conrumax , 484* contundo , 404, 47 f, j-28* 734* f $7« contus, J77. contufio, 5-34^ convalefco, 461, f 36. f 38- convenientia,f 3 $ convenio, 468. 471. 486. ^50. convenit, 638. conventus, ni 4 converfio, 491. 666. corrvinco, fi6. con virior , 48 f ♦ convi vium , 477. 478. 692, convoco, jsz. convolvo , 404*470. 47 3«. cooperio,467. copia, 212» 219. 378. copulo, 36;. copula, 490. coquina,n9 coquo , 474, 47 f . coquus , 5 66. cor,4f5. 460. nr 641. coram, 225, 290; 7. 48)" • corbina, 39^ 396* corium, 363, no* cornu, 3^4*373 f*i- corona, 493. corpus, 434. n8.j"94* 600.604.616 639. corpulentus, f$6* (64Q. corre&io, 480, corrigia, 466. 469, corrumpo , 42 1. f 3 f ♦ corruptus , 474. corruo, f 18- cortex, 403* corvus,38u cors,fi7. cos,f20. cofta,4f4.4f;,f 3f. coxa, 367. 368 4f2. 4^4. cranium, 463*478. eras, 287:4.539^41* Craflus, 460. f f4 j-j-6. craticula, 47^ I creacio , 30 1 « creator , 497. f oo* f &6. 6oz; creatura, f84* J88. »o.' 6; 1» F f f ere- %i£. 4fe,Sc*fc crebro , $-48* creditor , 421. credo, 480. 482. J78- S97* SU> *4S* cremo, 349. 3f4* creo, 301* f8f* crepo, H7- crepufculum, f39- crefco , 404* 4 1 3* 45 6 « creta > 4* f* cribrum, 47 f. fib, crimen ,; 48?. criminatio , 484* crinis , 436* 473* crifpus, f J* 4. crifta, 385- 4 66 * crucifixus. crucio, 5-28« J3°' crudelis, 483* crudus, 4? j\ f l f* S^S* crumena, 422,4.70, f 20* cruor, 4*7. S99. per fig- cruaens, 483* cruuu& : crumena, 422,470, f20* eras 5 45* i* 4f 2 4B* eras, 4fK4f crux, f7f. 578« f84* T9* num crucis, $75% 612. crvftallus 5 42f* cubiculum^i?- cubitus, 448-449* cubo i j-21 J43." cucurbita, 409* culex,388- culina, H9- cuJmen , 492 culpa , 483 48 **♦ 530». culter, f20, fzz. cum 5 22. 2 ia 290 : 1 : 8. cum , f 40«, cumulus, 5-44. cunae, 470* fio. cunaanter)482. 5-4.3.. cunflator, 482* H3* cunai, f48 cuneus, ^vjl -,48^486. 488- 614. Jill * 422* cul culter, f20, ^22. cum, 22, 210*290:1:8 cumulus, f4 ' cunflanter^ cunai, f48 cuneus, $27. cupiditas ,484* cupio , 48^ 48« cupreffus, 399* cuprum , 422. cur? 266,267.268. 288: 13* cura, 367. 480* 4&a. p6- 527. f28- curia, f2f. euro, 227, 363* f?4*f3°* curro, 3^37°* 37*> f*fc f33* j64* cur 1 currus* ^•e*l~ &7 currus, f68. curfbr, 498, 1-40*563,771,5-73, curfus, 163« $6$. curtus , 374* curvus, 4^ 2, cuftodio, 421. fz$. f$& 604.. Cuftqs Angel us, 669. cutis, 363* 403* 4JJ> ji*% Ts€ Damnatio, 482* damno, f^8/ damnum, 211. 483.484-421- 52;, 738, £34: datum , f 73. datur , 602* u. de, 250. dealbo, 418. deambulo , 472. 473, debachor, 486, debeo, 227, joo* f sq. debilis, 754, 5-37. debitor , 421. 412. fif , decalogus , f 79, decern , f4f, 5 yo, December , J42* decempeda, $74, decern praecepra, 579, decerpo , 449 47^ decet , 486. 488. decido,4i6. decies, 288: 17« ftf. decipio, 482.484. 48f. f97*;58. decipula, f 3 U declare , 572, declinatio,6, decorum, 486 decrepitus, 49^ decrefco, 209. 429, 433, decumbo,48f. f 38. decutio,404 40$-* j defeaus, 340. defendo,482. f 26. f27. deferveo, 486.488- defeflbs, j 32 deficio, 47f-f3*. J3f% defleflo, 493, 494. defleo, 441.482. defluxio, 5-3^ deformis, fi 4# defunflus, 5-37, deglutio , 610. 639 : g. dehifco , ? t g, qehiflc, deinceps, 202, 74 i f f ;©. Fffz dca 8*8 4&0 t%p dejicio, 367. f$2. deinde, $49. delabor, f3^ dele£to,48& 488.. ^64.607. dclego 5 fa7* deleo^ 492* pg. deliberate 7 4f o. 48;. delibo , 475. 478. deli&um,^. fzf* delineo, J71. delinquo , 4 84* deliquium , f 3 f . deliro,484^ f3f. delirefco, 5-23* de longe, f$9* deluro, f 17» demens, 483. demergo, 39 ?♦ 43 U demeto ? 4i3. dsmigro, 492. ctemittOj 404» 494* f2K 607. demolior, y 32* demonftro, $72* demulceo , 449. demusn, denique, f 49 f 99 denego, f26 dens, 372.442. 443.444. 462, 497. j3f. denfum,404 H4* denudo, 467,46s. denunrio, 526. 5-27* denuo, ^48. ff#» deonero, ff2. deorfum, f5f - depilis, 4f8- depleo, 478* f2i* depjoro, 491. depono, 42 1.478* S f*- f 6 $* depofitum,4zi. 5*26, deprecor, ?i6* deprehendo, 726^27, deprrmo, 436. f if. depromo , 724, depuduit, 484* dereli&us , 422. derideo, 487- defcendo , 3f 9* 367* 368 39°. 454' 6a2 * defertum > 492.494* defes, 483. defidero > 202/231* 421* 482. 486. 488* 614. 6if : 9. 668. defilio/367* defino,422* f%6 f $m$$f* defipio, 482. 484* 48J-. J3f • defifto. ^8# 8*2 defifto, fi6. f 30. defpicio, 48** 48$ dcrpumo,47J-.476. deftillatio, f3f- deftruo, 421*492» p8* f3^ defuefco : 422. defum* 202, $-27. f f 3. detergo, 47JV detero,467 46^ deteftor, 661*662. detineo , 478. detondeo , 4 f 8. detraho, 467. 47$-. 484 486- S7 l * detrimentum, f34 detrudo, fj2 f detrunco , 364. 404» detumeo, 486* n& deturbo, f 32. devincio, 308* devito, 784. deviuni, f if. devolvo, 42;. $"27. devoro,47J"* DEUS, 498- foo- f84> f 8f* f9^. 6f U 67 f. dextra, 448. 633. 721* diabolus, 31 f* f" f?o.f 98^06. 619* diaeta, J3^f38> dialogus, f84> diaphanus, 418. diarrhoea, f3f* dico, f8«*3i^34*443*444' 480*602. 627. diftum , ^14» dies, 296: f. f39* f4 l - f4**f43* $/.& differo, 3*3* 422. 743* difficilis;48i.482.foo. diffido, 48^ diffiuo, 478* digitus, 41 3* 44^ 448- 449* 4f°* fff*fS& dignofco, 464, dignus, 227. 308- 48 f* foo. f 16* 614, 637* digredior, 494. 744. diligens, 57 3* ^iligo,482*488- dilorico , 496. dilucefcit, f 39* di!uo,4i7* diluvium, 492» dimico, 731, f3J* Fff3 •*?,* i«» 830 ^m^ dimidium,438.454. ^f. ffo.ff6. j§frUk drminuo, 273. 292/1**1, diminutivum, 200/ dimitro , f z& {99. 634 : 4. direfte', fs^ dirigo, $z6. 736. dirimo, $vj. dirumpor, 3^4 473. diruo r 4ST2. fig. 732* difcedo, 45-3* 488* 453 ffo. difcepto, 484* difcerno, 464. difcindo,449.467. difciplina, 5-4?. difcipulus, f73, difco, 772* $73. djfcrimen, joo, J31; f 38* difcrucio, f 2$. difciss, fzo fZ2> disjungo, 454* difpar, ffo. difpergo, 390, 41 j. difperfus, 363 ft*, difpliceo, f 14. difplodo, f3i. 5-3^ diffentro, 482. diflimilis , 5-49. diflipo, 3634^1.132/ diflblvo, 470, ^34 767. diffuo , 467,. difto, 219 454. y 19. ; 32. f 38. X46, f f4. diftra&us, jjjjj* diftrfbub, fiz. diuj^o. ;73* divellb, 404. diverfus, 492* f 14. 5*49. diverfor ) 493- 494 P8* f 19. ■ dives, 4x1, 624 divido , 317. 40f. 493. ^32, f44. divinims, f 33. divino, fg^ 719. divitise, 4x0 421; 422* diuturnum , 12. 40^ 480. fi6. do, 421.422 4^7. 478 490. 49& Tfo. 642. doc€OH8i'4^3»4^4^ J7*< J73*6o^6i; doftus, 3fc#^ 831 doftus 3 48(X documentum, 444.4804 dogma, 64 j\ doleo, 486. 488. 491* f i^ f 38- dolium , s 20* dolo, f6g* f6su dolor, 486. 488 f 34. Hf- 600, dolus, 290: j f ♦ 64$\ doraefticus> 361* domicilium, 494 domina,498* dominus, 28f 42,2» 492. 498* H8* dominica, fqz domo, 491. domus, 492. 494- P7 f x 8» H9- j^ donee, 219.479* f4 l f43- dono, 42 1. 422, 490. donum, 422* 499* 642* dormio, 437. 438. f73> dormifco, 438* dormito,482 v dormitorium,438* H9* ddr(um, 4^0.4^2. 45-4. dracq, 376* dubiro, 213* 214» 223* 480. 4$K duco, 493. f f 4- 6l 3* dudum, 2i jr. 287* f40 $4*. duellum , 484» dulcis , 404* 40;. f 83- dura, 21 $\ 229, duntaxat,222* 224. 5*44* duo,f4f> f$o. duplex, 288 : so* 48$" ♦ ftf>> ff^ 6 ! 7- dupliciter, 288:20* jfa duplico, 744. duro,pr* f4o* durus,4oy.42j".|p$\fi6* dux, 498 5-31- dyfenteria , f if ♦ f 38* dyfpepfia , f 3f ♦ E, E, 270.290* ebrius,477, 479. 608, £3; : «♦ Ff f 4 cbrio- Hi 83^ m* ® ^ ebriofts > 477- 479. ecce <> 21.288: 14. ecclefia, S80. S84. lS4t\ echinus, }$& echo , $0iu ecliplis , 340. 341. S42. 7S9. ecquis 5 S48. edifco , S72. edo , 296 : 7. 443* 47 S. educo , 40. educations*. 497. effervefco, 47s. efficio, 481. 497. S26. S67. cffbdio, 413. eSugio, S29 S32. effundo , 432- S33 640. 644. effutio , f 48s. egenus , 421. 488. egeo, ^5 ; 4. 421.487.S2U ego , /i. egredior , 493, si8. egregius , S3 3. ejicio , 371. S28. S32. e\xAo^s3z. elabor, 479* S29. S32. S33 S4r. elatus , 483* 48S ; eleemofyna >* S73. epulum, 477. 69& equa, n. 366. eques , 367. 368. equidem, 291: f equito, 367. 368. equus, 366. 367 368. 376. eradico , 413. e regione , 222, S19 S26. Eremita , 29. erga , 290. ergo , 261 : 4 603. erogo , 421. 422. erratum 5 483. erro, 482.483. 484. 490./63. crubefco, 481. 482. eruca, 378. eru&o, 446. trud\tus J 48o.48i. S72. erumpo, 413. 496. sz9- s3z. ervum, 408. eruo,^/^ efca, 39s. eryfipelas, 734. efurio, 47s. 476. et , 204 291. etenim , 488- ctiam , 216. 291. 48z. Eva , f9S+ evacuo, 4? 8 \ S21. •vado, s*9< S3 2. S33. 603. 611. evanefco > S38. evaporo > 478 Ss.Euchariftia, 636. 637* 639 640. 641. cveho , jri2. evello, 391. 4T3. 4f8. 47 S. everto , 492. Si 8. 432. evidens , sis* evito, S32. enuchus» S14. evolo , S29. S3 2. evomo , 4S8. €X , 208* 270. 288: 19. 290. exacerbo , 486. exaggero , 288 : 2. exagito , sz8. examen , 630. 634. 63S. exardefco , 3S4^ excandefco , 48 6. excarnifico, /28. excello, SS4. cxcello , ss4* exceptio , 488. 290 : 16. exceffusj 2/8. 270. 272. exfcindo, 413+ f- m**^ 1 ^*—a* 834 *%*md& cxcipfo ,488. ? 18. excito , 353. 567.516. 532. excolo , 470. cxcorio ,363 364. 365. excremcinum ,45s excreo, 458. 639 : 13. excrucio, 528. cxcubiae, 531. 798» cxcudo, 567. excufo, 512. 614. 625. excutio, 368.404. 41$. 470. execror,5ii. cxeo, 213. 363. 518. 519. 617. exequor,6ir e"¥erceo , 569. exercitus, 531. 532. exefas ,- 475; exhaudo , 478. 479. 52 J. exhibeo honorem , 68 U exhilaro, 532. 543. 561. 564. 573. exhorreo , 486. exhortor, 48I. 532. exicco, 431. exigo,526. exiguus,554. exilis, 76f. ; 4f5* p&imm i : $&g'. 583. 666. eximo, $28. f32. exifto , 421. 496. exonero, 458. 552/ exopto,6l4 exordior, 532. 544. $4.6. exorior, 539, exorno, 468. 467. 470. 482. exoflb, 454. .... expe&o, 193.540. 543. 573. expedit, 63$. 482 538. expeditus, 368. 528* f52- expello, 471. 532. expendo, 471. expenfa, 422. expergifcer, 437. 535. expergefacio, 437. experior, 422. 478.482.509.60), cxperientia , 480. 482. expio, 480^ explro, 537. expifcor, 526. explano ,526. 572, cxpleo, 551. explico, 516. s?2. explodo, 53 l.?32 explore, , 412. 481. 526. 527. 573. expono, 490.526 expofiritius, 514. exprimd, 432* cxprobo, 488. 530. expuo, 458. exquiro, 573. exfto;53i. exta, 456/ cxtendo, 364. 429* 452. 470. 47?. 567. 639: 12. exter, 498/500. exterior, 43 5. 436. 533. exterritus, 4K6.' extinguo , 354. extirpo, 415, cxtollo , 552; extra ,22^. 290: 9.. 485*15 1 8* 555. extraho , 518. Extrema Un&io , 638. extremus, 492. 549. extrudo,532. extnrbo , 532* exudo y 536, exulcero , $34» exulto , 486. cxundatio,429*433. 6x40,467, exuro , 349. Faba , «'•d* S3* F. Fabt, 408» Fabula, fabella, 516. 526. faber , 522. 565. facefco , $71. facetus , 514, facies, 222.46i.465. 517. facile» 87* 88. facinorofus , 485. facinus,, 484. facio, 192. 304, 481. 500. 526. 527. 569. 598, facio certiorem,632. fa&io, 498» 53 '♦ facultas, 236, fcex, 477. falco, 380. fallax,483 # fallo, 484; S^4 597. falfum, 484. 487. 516. 527. 610. 62J. fama , 51* 59 260. 516. f 27. 571. fames , 475. familia, 21*28. 496, 497« 499. $QI. ?02. 503. 513. 517. 55 1. 635 : 8* familiaris, 21.497.514. famofus , 485. famulus, 498. 500. 514. farcio, 496. farina, 474, 476. 477. fafcia, 469. fafdculus, 552. faftidio, 421.475. 484. fatigatus, 567.438*490.535 fatigo ,532. fatuus , 345; favonitis ,558. faux, 445. 446, 447* 535. 537- &*> 35*- 44°. febris, 535. Februarius, 542. fel , 455. 4*7*. fehs, 369. 370. 373. feiix, 481. 482. 514. femoralia,466. 467. 468* femur, 451. feneftra, 717. ferale amiculum , 537, ferax, 413. 414», ferculum, 476. fere, 404. 54*3. feretrum, 537/ ferialis, 54). ferio, 532» ferme, 404. fero, 452. 486. 521. ferox, 361. 486. ferrugo, 421* ferrum, 420. 42 c. 422. 567. 571. fcrcilia,4i3. 414. ferveo, 475. 428. 491. fervefco, 475. fervMus, 533. ferula, 533* ferus,485. feflbs, 48A feftina r 283:jf. 740. 543. feftttm, 5^42. 643. fibula, 469. 6&e ,.484. fides , 480, 485. 516. 527, £48. JSdo, 480. %> 9 4*°« 494» %al»«> 425» |if • figura, m w mm a^ 8?« ^•'d* figura, 356. filia, 50 r 4 filius, 296:25.501. 509. 505:. 538*631* «urn, 395. 472. 475. 47f. 74f. fimbria, 466 704. fimus , 413. 458. fimerum, 458 274. findo * 404. 567. lingo, 186. 227. 464. f2& 571. finio, 251. 288: 23. 545. 546. 567. 569. . finis, 267.359. 478-479- 4&. 49i. 5^6 549*653. finis hominis, 590. 604. fio , 231. 600. 627. 644. firmamcntum , 305. 310. 320. jfirmo, 532. firmus, 554 fifliira,5i8 fifcelia, 472» fiftula , 562. flagello, 518. 5-30. flagitium , 483.48V 491. flagro, 354. flamma.352 rlavus, 417.418* fletfo ,404. 639 : 12. fleo, 440. 441. 666. fietus , 440. flo , 354. 558. floccus , 807/ •florco, 416 695. flos, 415. 416. fluduo, 429. flumen, 429. 433. £00,429. 43* 433- 478* 534. fluxus, 535. focus, 351. fodio, 413. fodina,42l. fcecunaus, 413. foedifraga*. 753^ fpedus,a,um,5i4. 515, foedus,eris, 550 fbemina , 1 2. 495. 514, 5 16. foetus , 496. 514^ folium , 403. 413. foliico , 354. foliiculi , 413. fons ,429. 433. foramen , 413. 439. 470. 568. foris ,518. 55 U fores , 5 17. f 18. f 1 9. for^cx , 568. forlca , 518. foris , 226.287 * 6- 55$. formica, 378. formko, 534. formido, .486. fornio., 526. formofus,596*. formula?, 506. forna^ , 3 5 1 . 354. 5 17. fornicari, 489. 49 1.607.625:., forfitan , 214. 266. 267. 288 : 6. fortis , 480. fyy^ fortuna , ^. 48 < ♦ 482. 514. 528* 538. fofra, 359. foflllia ,423. foveo, 52^ fraga, 409. 412. 414. fragbr, 34^ jjj. 533^ frango, 404. 443. 5*4- S&7> 619: 7. frater, 501. 504. 8or. fraus, 290; 15. 453. 4Sj, 645, ftct ^m^ 83? fremitus , 429, frcmo , 486. frenum , 367, 368. frequenter , 85. 7& 94- *5- 54»- frico > 43«- 5^7- frigeo, 431. 53?. 53«- 558- ?6o. fritillus , 56?. from , dis , 403, 404. frons, tis , 436. 437- 5 *7- frudifico > 4°4* fru&us, 397. 403. frugalis, 475» 48CV fruges , 406. 41 3* 482» frumemum , 406. 407» fruftra, 201» 218. fruftum, 364 404. 474. 567- 621. 745. fmtex, 401, fucus, 469. fuga, 490. 535» fugax, 405. fugio, 490 529. 532. 533. fbgo, 532. 612. fulcio, 517. 520. fulgeo, 418. fulgetrum, 345* fhlgur, 345. ^0,352.419. folmen , 345. 348< 5 6 °- fulvus ; 4*7* fumus, 352, 354.488. funda, 531. fundamenrum , 517. fundator , 492 495. fundo , 432. 644. ft-ngus , 503. 414 418, funis , 367. 368. 4° 2 - 4°4- 47* 55* 557. fur , 483. 484» 485- furca > 471- furcifer , 483* turftr, 458, 474- furnus, 351. 354* forio, 484* 486. furtim,453. furtum, 421.422* 484- 485- 5^7* 6o6 * 635:1*, fuftl$,404 528* ^« s > 47* futiiis, 201, futurum , 33. 36. 497* u Galea, 531. galerus, 466. 468. gallina, 3.86.391." gallu* , 386* gangrama, 534, gargarizo , 445, garrio , 564. 573. gaudeo, 486. 499* 5°8. 5 l6 - 6 53* ge!o, 347. 538. gemellus, 501. 5^ gemma , 425. 426. 766, gemo , 486, 00&. gena, 439. 442, gener, 504. generalis, 498- genero, 496. generofus , 496. 497, 498. ge« irta > 4°*» gmm 838 ^Bdg* genitivus, 6. 9. genius, 491. gens, 469. 55. g^u , 4ft 452- 453. genus , 12. 495. 496. 513. Geographia, 309. 492» 494. Geoirietria, 554- 555-556- gcro , 552. gdho , 449, gefto , 552. geftus , 536, gihbus, 442. 462. gigas,463. gigno, 496. gingiva, 442» glabro, 475, giacies, 347. gladms, 422. 449, f3 i # 53^ glans,398. 405; glaltum , 419, glaucus , 417, gfeba , 412. € Iis > 373- glifco, 496. globus, 356. 357. 554. 562. 563. glocito, 386. 390; glomus, 472. Gloria caeleftis , 617. 618. Gloria Patri , 643, gioriofus , 532. giorior , 484. 485. 4m. glos , 504. gluma , 413- gluten , $6g. gracilis, 462. 765. gradior, 368.452, 493. gradus , 357. 555, grails , 452. gramen, 412. 520. grandaevus , 6$$. grandis , 347 ^rando, 347. granum,4o6. 413. 474. graflator, 483. 485. grates, 289. 480. 482. 634:6. 640. 641. gratia, 600. 640. gratiofus, 639 ; 11. gratis , 222. 421. gravedo , 535. gravida, 496, 514. gravis» 538. 601. 639: rt>. gregarius, 531. grex,, 363. 364. grunnio,372 # gubernaculum , 557, gubernaror, 533, 651. guberno, 481. 499. 500 527. gula, 445, gutfo, 475, 478. guftus , 404. 459. 475, gutta , 347. 429, 478, guttur, 445. gyrus, 376. H. Haljena, 367. habeo, 421.422. 488. 538- 57$. babito, 641. habitos , 220. hac,2i6.288: 12. haftenus, 541, hsereditas, 537, 538, h«reo, mM*m 83$ Hsreo, 404, 444. 446. 490. 526. 534, 567. hsres, 537. 538. hatfto , 484* 485. hamus, 395, 396. harpaftum, 531, 532» 563. 797. 805. hafta, 531. 533. haftile, 568. haurio, 432.433» hauiius, 477.478. 479» hebdomada, 542, 543. he&icus , 535. hepar, 455, heu, 491. hemina, 554. herba, 393, 402,406,410, 536. heri, 287: 4* 54 x r543. hermaphroditus . 514, hernia, 634. herus, 363, 498, 499. 500, lieu, 200. 491. hie, 20, 23, hie, 288: 12, 556, hierarchia, 317. .318. hilaris , 482,486. hinnitus, 367. hio , 443, 515* hirundo^ 387, Hifpania , 492, 498. 606. 609, 625, 775. hiftoria, 526. hodic, 288:10, 541, 543. homicida, 483, 533. 623, homo , 12. 434, 500, 514, 527, 591. 598* 603, 647* homo * beftia , 753, (698» homines boni , 627, 590, 653, 658. xperverli, 623. 624, 627. 653. 658» honefiw, 480, honor, 371. 482. 488. 6gl. honoro, 482, 523, 606, 635:8» 647, hora, 296: 4»539* 54 r - 543» hordeum, 406, horologium, 852, horreo, 486, 535, honor, 481, 532, hofpes, 493, 518. 800, hofpitium, 493, 494, 518. 519» hofpitor, 482, Ss. Hoitia , 584.637. 654. hue, 216.288: 12. 555, hucufque, 541. humanitas, 480. 482. humerus , 445. 446, 552, huroidus, 429. humihtas, 481. 482* hume, «4° *%3%d& bumo, f37* humor, 457. f3jv hyberno, H9. hydrie , f 10. hydrops, f?f. hyems, 739. hypocrlta, 485-. hypocauftum, f3& I. Jaceo, 20;; 4f2. f2i. 5-32. jacjo , 487. $-32. jado , 484. 450. jaftura, 421. 483. Jacobopolis,^. 494. jaculum,f 3 i. jam,288:8. iS.3i.f4Q» janua, 717. yi^. ibi, 23. 288: ii. ff6. iaus, 449. 487.728. jfgjji idcirco, ideo. 291: 4. idem, 196. 226, ^49 770. idioma, 770. idiocilmus, 296. idoloIatria.f84: 3. idoneus, $-$9. jecur , 4ff . 73 $-. jejunium , 63 jr : 7. j8o. jejunus,*96: 11. 47;, 476, 639:9. jento, 47f, JEfus ChriftHS,3i5- f84 f?i. 6f2. jgitur,29i:4 # ignarus, ffo J73. igneus,344 >gdis> 349- 3f4* ?ff- 824. lgmtabulum, 3f3. ignoro, f9g. ilia,4fi, illac, 216. 290, illaqueo,j , 32. ille, 19. 21. 23, 183. 184. 181. illic,288: 12.290. illicitum. 48f. illico , 488 illido , 487. tflucefco , f 39. illumino , 66 f t illuftro, 41& . illuvies, 4f|. ima- 84i imaginor, 157. 464.46?. f$i. f93* f$7* imbuo,4i8. immaturus , 469. ^34. immenfus, j* 84 609. 6fu immergo, 397« 43 1* immineo, f39* imminuo, 209* immifceo,2i3*227*29&a # intimitis, pj-* immitto,5i8. 728* f3& immodice, 483/ immortahs, 604* 616. 6f3. immundus, j"i$\ imo,2i6 291:6, Jmpar, $-48- ffo< $73. S&7* imparatus , 484* impatiens* 486. impavidus, 480» f33* impedimenta, ffz. ff3* impedimentum matrimonii, 630* 631. impedio, p8. fz6. 626. 631. impello,473 fiz> impendo, 422. impenfa, 422. Imperator, 498* fP« fih imperfeftus,438* J"f6* 767. $69* imperitus,f73* impero^ foo. imperfonalia , ioi* 102,103* impertior, 477". impetro, fi6. 640. 66$. Impetigo, f34* impiger, f33* impingo, n^ impleo , 478» ffi* ^11. iraplico, 368» 467. 473* imploro , y 3^ implutms, 390. impluvittm, $17. impono, 5*3^ ffT importo, ffQ> importunus, 487 4*& impoffibilis, 46 jv ff 3. impofterum, 202* 288 :*3- 74 U impotentia, p4, imprecor, fii. improvife? j34* imprudens, 4«* 48 f? Ggg m~ m* ^m^ impudens, 483. impunis, 4.22. 479. 487. 488* jt>$.. in, 290. insequalis, f6j. inamcenumrf 14. -inanis>404» fij", inauris,469« 471, iuauro,42i 4 incantatio, 484, incapaxconfilii, &c. 48 3* ^27. Incarnationis myfierium, 5-91. iHcaflum, xi8*20i4 incautus,484* incedo, yco* J7jv incendium, 35-2,. incendo, 3^4» 5-67. inchoo, ^67* incido ) 4j'2. 493, C30. indie, 413 429* incipio,288 : 9- f *7*f 3*- f 44- f 4^ f 63.5: 69. incico, 371* 372* inclino, 48^* 489- f f 2 * Ff|. 60 j- includo, 469 567* incolurnis, 461* incompetens, 5-27« inconfideratus, 484. inconftans, f 38. s yo. (48f* incorrigibilis , 48 f ♦ 49 r* incorruptibilis,'403 incrementurn , 404, 41 3* increpo, 486* incubo, 390. S3 J". 697* incumbo, 4^.481; incunabula, J20* incuria , 483* incurro, 45-2. incurve , 4J'2* indago, 421* 5*28. index 3 448 449 -indicium, -731. indico, 422 449, 493, 631. indiculus, 301. indigeo, 46^487. f22, indignatio, 486 488- indignus, 227* indoles, 482. 484. 486. induco, f 27* indulgeo , 47 j\ induo, 467. indurefco, 679» indus, 494,498. 606, inebriOj 4&8eflK 843 inebrio, 608. inedia,N47f* ineprus, f 14. iners>483 48f* inexCpeftarus, fi& infamis» 48;. infans,449. 49f* 457. infarcio, 45" 6. 47f* infe&us, 767* infelix, 487» infernus, 3 if* 5-30. 5-84« 61 9*620. 62 u infero, fi6. infibulo,496. inficio, 418 j" 66, inficior, 5-26. infigo, 5-32 f34> infirmus ? $*34* f 98* 606. infle f2g* ingero , 484. in'gluvies , 3 89* ingratitude, 634: 3* ingratum , 5-14, ingravefco, n8* ingredior , 4^ 3. 453*494* Pf. fi8«f 19« tyfc" ingruo, J39 ff8- inguen, 45*1. ingurgico,47^ inhaereo, 368. f 1 jr. ^67* in jicio > fjau inimicuS) 48^ j^ f?i. 619*637. iniquum, 767* initium, 5*23* ^7* f 31* $-32* $-44, ^46. injucundum, J14; injungo, $"26* $-27. injuria, 488* fji. injurior, 484* injttflus, $-3°* innitor,44f, innocens, 5"30*6of 4 innotefco* 405% innumerabilis , 321*332* innuo, 440. innuptus, f 14. inopia, jqq. 421. Gggz in- S44 ^B^ inopinato, 518« iaquam, $-27. inquietus , 490, inquino , f 1 s inquire. f2f. 717. infania,483* 484. 48T* infcendo, 367. 368. infcius,49f . 570,, infe&um, 361» infequor, $2$. infero, 74$*. infidiae,484 f 31. n^. infigne , 496. f 31. iniipiens, 6f 8* infolens, 48*. infbmtiis, f3$\ infberatus , f 18. inftar, 287; j\ H9* 37 ** inftituo , 48 1 ♦ £8.4* infto , 5-26* f 43 * inftrumencum , 22. 89* 90* 22$- ♦ f 68* f 69* inftruo,48f. ff2. 57a* infula,429* infumo, 422, infuo, 475* f 37. infuper > f f 6. 600. infiilurro , 440, f 26* integer, 476^41. 745. f fo. f 54, intelleflus, 480* n°- intelligo, 480* ^92. S97- 630* intemperantia , 483* intempeftive , 479. intentio 5 640/641. intentus, f 16* inter, 290: 1: n* 40 j% intercalates, 40^ intercapedo 3 40 j\ ifrtercedo, f 26. 666* intercludo, f 31. intercus, f3f. interdiu, f39» interdum, 141. intereo, f3S» intereft, n3* interficio, 484. 48 r n^ f 33* interje&io, 292* 341,40;*». interim, 21 f> interior, 43 j% 4f4* 4f 6, 482* interluco, $-44* intermedins, f46 4 internodium , 403. n^* interpello, fi6. interpono ? 34** 40;* £46, inter- ^s^dSP 84r inrerpreror, fi6. $72. interrogatio, f2S. 784- 6 3f* interrogo, fi6. y86* fji. 630. interfum, 746, interftin&im , 5*46. intervallum , 40$*. 419. inteftina, 4f.^f35* intimus, P4. intra, 287: 6. 290: 12* 478* fff- intro, 363* fi8* P9* 6if* introduco, f 18 introeo, p8. intromitto, 290: 12. fi8 07* intruded n*. intueor, 440, ^^ intumefco,2s6: 12, 413 intus, 21*226.287:6. *88 : 2, 290 : 12, p 8 invado, n** (f 1 * invalidus, 644: 13 invenio, 421. 422. f 26. inventio, f70* inverto, 470, 473* inveftigo, 4x1* 478- 5*8* invicem, 621. invi&us,482/ invideo, 486* invigilo, n2* invifo, 5-06, j-09*5i8. invito, 478. 627. '.invitus,46^ n°* inundatio , 429. 433* invpco , 5 f o. involucrum, 470, involvo, 467. 470* inurbanus ,483*484 4Sf- inuro, 421. inurilis, 218 4 6 f P4*6oi. jocor, 490, ;6i. S. Jofephus,6f 2.668. ipfe, 29. ira,486, 49 r. irafcor,486. 488. S n.628. iris , 346, 348» ironia, 294. irretio, 473 f 32. irrigo,432.f20, irroro, 432. irrumpo , f i%> ivruo , 43 u f 3^ Ggg ? is, I U& *%3® *» 251 ; 14. rw (619. is, 10. si. i8 3< 184- 181* lfchias, .j- $ j. ifthac, 316. ifte,2o.2i. 23. ifti c ,5fj. ira,207. 220 287: f. 288:3 item, f 49. iter, 49 3. 454 . Hero, 226. f 4 8. werum,226. 288 .: 1 1. 288 : 17. W- /fo 61 $• «idem, f4 9. juba, 367. 389. jubeo, ,227. 444. f0 o. f30. : jucundus, 482. 486. 773. judex , fzf . f 27. 624. judicium, 479 4 8o. f2f. fi *$$3 B d& 84? laceflb, 733 f6^ lacryma 3 44r. 4$% 488* 49 r * 7°^ lacrymo , 440* 44 1 . 444 619. 620. (49& latteo, 363. 372. 446. 496.^0, 3^34* 6 44? lacunar , f 1 7, f 1 9. lacus , 429. laedo, s 34- Jaefus, 368 J38* lastifico , 486. Jaetitia,28r486* keva, 448* lambo,37°* lamentor,486. nr 619. 620. 65-3* lamia, 48 3-69 *♦ l amina > 4^9- lana, 363 49. f<& lancea,^* fifc f 33- lancioo, f 33. langueo, 416. fy8* languide,483* languor, H4* lanugo, 4j% lanx, jp-. lapideus,276* lapis , 42 f. f2o* 'f 31- f 3** f^7* laqueor,p7* laqueus, 364* largior, 421.422 .'480. larva, 5* 37* lafcivia, 4f2* la(civus,489- lafcivio,490, laflus, f29. latebra, 404. 489- 7*9- lateo,f29»6f4. later, 227. later, f 17. f 19* S&9* .latrina, f 18- latro,V.37 -37^ latro > S*483- latrocinium,48f* latrunculorum ludus, f 63* latus,S.43i. 4f2v448* T49* ff*« latus,a, ffgi laudo, 481. 488. J7 1 * lavo, 431. 432. $66. 600^ laurus , 399* lauretum , 2 1 2. 219* laus, n z * '$%** laute, joo* / laxo, 368* 470* laxus, f f4* leftus , f 17. f 20* f 73* 62 f* legatio , 499- legatus, 499. 626. 627. lego,as a tf>i> Ggg 4 kg°> ^^-^ m i; 848 ^m^ lego, is , S7U f7J. lembus, js 7 ; Jenis , ///. lenocinia , 4S4. lens , dis , 378 lens, tis, #&?; lente, 288 : /s *? 2 . S40. sss. lentigo , ^2. 749. len tus , * S69. licet, 193* Lichas, sss. licium,^7^ lien, 4s f. lignum r 3S3. 376 403. 404, 4U. 430.s67.f68. lignor, 4*4* 40s. (s69. iigo,-?70 fS2. lilium,*/^ limax, 378* limbus , 466. 468* 493. limen , S19, limes , 3S9* 492. SSS* Jimo , S67. limpidus , 419. linea , XS4. lingo , 370. iingulaca, 392. lingua , 442. 444y 484- S70. 639: IZ. Jinquo, 193. 197. 227. 368 S3s+ lippus, 462. liquefacio , 421. 620. liquefco,^7*^/. lira;*//* lis, ^«* 845 lis , 484 fzf> SZ7. litera ,m?4 liter® , S7i. S73 littus > 43o. livor > ■###• lixivium, 3S2. 432. lixus, 47^* loco 7 4/z- locuples , 42 i. locus, S33. lorum, 367- lotium,4f 8* f3f lotrix, 432. S66. lubet, 232, 333. 342. 344. S39* lubricum y 4S2. sis luceo, 332.333. 342. %44 S39* lucerna, $m Lucifer, jis. 333 66 S. lucius, 392. 687- lucrum , 420 421. 422. S63. S64> lu&atio , S32. S33 lu£lus , 488. ludicrum , si 9- ludus , 490 S6i. S63* S64. lues, f-34- lugeo, 441* lucnbricus, 376. Iumbus,4P» lumen, 440* Juna, 33;. 338. 339* f4* lupus , 37f- 39** 4T3- 497* lufcinia, ?83. lufeus, a87- 4^3* liiftror, 489. lucamencum, 478« luteus, 417» S17. lutum, 428.; 17, 3S3* lutra, 377* lux, 34^440« 8fo liixor, 5-45; luxuria, 413. 489, 607. M. Macer, 4^ 462. macero, 432!. machinor, 485, 570» machius, 492. 536, 561. 728. 738. 762.771; macula ,419. 558. madefacio , 432. madefio, 348* madidus, 429. 432. magis , 269. 270. 288 : 25. 544* magifter , 565. magiftratus., 499. magnanimus, 480.482. 553. magnates , 499. magnifico, 499. magnitude, 322. 323. 3 38. 357- 556. magus 1 483» major, 269. 270. majores,49f # majus,542. mala, 442. malacia, ffjj ' mala terreftria , 409. 414. 474, male, 288J. 16; 534. maledicus, 484. mali homines, 590/62.3, malitia , 484. malleolus , 45 r . 567. malluvium , 520. malo , 270. 524. malum, S. 405.409. mafum ,8.483. f If. 516.550. mains, S.405* mamma , 445. 446. 447. mancipium , 498. mandatumij499. $25. .605. roando, are , 227. 444. 500. 525. 614* 630. mando,ere, 443, mane, 539. maneo, 494, 519. 538 639 : 12. manes * 4%. 494. manifefto,482. 526. 527, manipukis, 405.413. 517» manna, 347. manfuefacio, 481. manfuetns , 480. mantica, 478. 52b/ manuduco, 552. manus, 296:14. 432; 448. 449. 4SO. 452* 465. T36. 5^5. 639:12. mappa, 475. marcefco ,'416. mare , 429. 435. margarita , 417. margo , 430 493 S. MARIA ,319. 550. 584. 593- 641. $43. 652. 683.1 maritus, 504 mars, 527. {666. Martius'9,542* marfupium, 520. mas» 3&#^ in mas, 12. 514.516. mater, 501. 50$. materia , 267. 479. ^69. matertcra , 501. matrimonium, 504. 505. 607. 6 1 3. 630. 644. 652, %of maturefco , 404* 413. 536. maturus , 404, maxilla, 442. maximus , 336» mechanicus , ? 65. 567, 568* 569. medeor , 41 1. 534. f 36. 606. mediaftinus , 498. medicina , 496. 534. 536» medicus, 406. 410. 411.534. 538. 570, 606. medimnus, 554, mediocris, 550. 556, meditor, 481. 482. meditullium, 539. medium, 516. 539. 544, 546. 549.550. $12. medulla , 403. 455. mejo,458. mel,347, 405. melancholia, 488. mehor, 269.270. 6*14. membrana , 456. 535. membram , 538. memini, 48O. 482. memoria , 480. 484.642. memoro , 443. mendax , 483. 484. 527. 622. roendico , 475. mendicus , 488. 497. 498. 500. mendum,5<57. mens, 480. 482. menfa, 476.543 menfis, 296:6. 539. 542.54*. men for , 5*4, menftrua , 457. 460. 542. menfura , 554. 556. mentio , 296 : 2o A mentior, 235 : 5. mentum, 442. mercator, ?6?.mercor, 42* .mereor,227 meretrix , 489. mergo, 395. 431« meridianns, 539. meridies, 492. 539. merito , 62. 63 . meritorius ,368. merus , 112. meffis ? 4i3 414* metallum, 42c. 421. meteora, 343. 344. metior, 554. 556. meto,4t3 414. memo, 4 86. mcus> 24.27. mica, 475. mico»333. 342. 418. migro, 492.493.494, miles, 498.53^53^. 53?. militia, 531. 532. 544. mille,287: 17. 54?. milliarium , 555, roillium Indicum, 407. 413. 474, milvus, 38L mimus, 464. minime,27l. 288 : 2. 491. 544, 550. 6lf # minitor , 487* J2& raiiw > 4^4« 509* 85* ^fe^d^ minus, 26% 270* 5-44. 547. 5^6* minutal , 474* tniror, 481* mifeeo,47g, miter, 48^ 486. 528. I598. mifereor, 4S2* 486. 488. 594. 6if. 667. mifericors , 480, 598, 620* 64 > * 649» 666» Mifra , 296 : 17. 482. 523* 524. 63s : 6. 642. 654. mifllo, 492» 627/ mitejco, 404. mitis , 480. mitto, 213* 227* 521. 532. 573* mixtusV 363. moderatio , 480. modermis , $43.,- modicus , 754. modo , 288 : 7* 540. modulor, 446* 561. 571. modus, 288: 20* ?o6* 549. 573. naoechus, 483 489» moeihis,4s6. 488. mola, 510 f2J* moleftus, 206*487.488.611* 623 moiior , 486. mollio , 367. 412. mollis , 515. mollities 635: 10. molo»4'i; # 474. 476. momentum, 20r 303* 540. monachus, 29* moneo, 4SU 517. 543. 603. moneta, 420.421*422* monilc, 46$. 471* monitum, 444. 482. 485. 488- mons, 356 359*492* monsignivomus, 35 r. monffcro, 493. 666+ monftrum , 374. 376* 514. monumentum , 496* mora , 569* morbus, 534* 535* 5*8* mordeo,370 567. 621. mores, 497* moribundus,527. 5J8. 628. morigerus , 480. morior, 296: 10* 363* 532* 533* 537, 538* 614* moror , 287. 494. 545* (628. 6%^ morofus , 485* 486* mors, 476* 497. ?34- 537* 538. 598. mortaJis, 491. mos,492* 494* ?o8, 525* 527* motiva fidei , 584» 597. 639* x fpei , 649. j xcharitatis, 584 : 24* 592* x attritionis & contritionis , 634 : 3* xobedientise, 614* motus, 266: 16* $2& 339» 804* moveo ,449* 639; 12» mox* 1 ^fe#t^ 8*3 mox , 230. 288 : 7 : 32.5I8. 540. 545. 598, muceo, 421, 4f8* mucor,42i*474. 47^ mucus, 458. mula, 372. 376. mulgeo, 3^4/432. mulier , 495, 514« mu!io,498» mullus, 39k. 396. multa, $30. 788» multangulus, 554. muki , 272, 288 : 2 : II : 24*544 multicolor , 418. multifariam , 288 - 20. 549, multiformis, 288:20* ^49. muldplico, 544. rrjultitudo 5 2I2, 219. 274, $44. multoties, 547, 550* mulus, 372.367« tnundiria, 419, mundo, 475. 480« mundus, 301, 480. 492. munero,48o. munificur, 480. munio , 413* 532. 567. munus , 460. 482 499, munuicuiuin , 499, 693. murmur, 531. 561* murmuro, 488. murices, 531. murus, 531. mus, 373. mufca, 372. 388» mufcipula, 531. mufeum , 519. 573, muiica , 561. 562. 563» mucilo , 404. muto , 367. 452. 484» 488. .494* inutud, 185, 533* mutuor, 421. 422, mutus, 463. 538. mumus,42i. 42. myrtus, 399. N. N«,224^ naevus, 462. 465. nam, 488» nancifcor , 526, nanus, 463« napus, 409. naris , 414. 442, 443, 462. 534. narratio, 526. 598. narro, 488* 526. 598. nafcor, 363, 49^. 497. 500 nafus, 442. 462» nates, 451. nario , 494. 498; 513. nato, 431.6i9.395, natu minor, 514* natura , 471. 482. navicula , 557. navigo,43i, 557.559. navis, 557. 560, naviter , 573. naufea,458 475.486.536,, nautka , 557. 558. 559. 560. irf, 266, 267. 288:21, 291: 7* nebula , ■•■ 8S< <»»#«*£• nebul^, 547, nebulo, 537. nebulofus, 323. ncc , 224. 291 : 8» ' neceiTarius, 521. 526. 605.634. 639:9. 644. neceffitas , 488. neco , 484. 532. 533. 761. negligo , 483. 499. nego,. 104. 235: 6. 267. 288: 17. 526. negotium, 482. 514. 519, 526. 527. 569. negotior, 489. 543, 565. ...nemo, 548, neo, 473. 523. nepos, 501, neptis, 501«, nequam, 483. 485. 573. nequaquam , 288:2. 491. 550. 615. neque ,224.291 ; 8. nervus, 456. 534, nefcio,288: 6. 444. 516. neater, 23. neutrum ,94. neutiquam , 267. 288 : 2. 550. nex, 537, ni&icorax, 382. nido, 440. nidus, 390. niger , 417, 419, 498. nihil, 117, 2*4 227.367. 301. 471 545, nihilominus , 602. nimbus, 347. 348, nimis, 218« 483* 485. ningo , 347. 348. nifi , 222. 291 : 9. niteo, 418. nitor, 458. 536. nix, 347. 348. 419. nixus,499, no, 395. 431. nobilis, 498. 500. 624. 845, nobilitas, 498. 496. 497. 624, noced, 679. n@cens, 530. noditer, 333. 665. nodua, 382. nodus,403.473 # 527. 569. 813, nodofus, 403. 439. nolo, 115. 488. 5I9- 537. 620. nomen , 6. 496. 497. 500. 504. 513. 599. 630. 758. aominatim, 504. (8ir, nomino, 330. 331. 496. 854. non, 104. 115. 116. 117. 149, 288. nondum, 229 235:6.543. nomie,2'88 : 13, nonnunquani, 288: 17* 482. nonus, 546. nos, 15. 17, 499. 503* noftcr, 24. 27. «•ftras, s8* nota , 567, 571. notarius, 57Q, iwthus* — *$&$d& SfS nothus, 514* notifico, 526. noto, 481» notus, 527* 558* novem, 545. November, 542, noverca , 504. 549. novi, 62$. novilunium, 542» 543. noviras, 514. 516. novirius , 573. novus, 202.267* nox,296:24.489.539*665V noxa, 483» nubes, 347. 560. nubilis, 495. nucleus , 401. 413, nudius tertius, &c. 287 : 4. 541. 111^0,467.468 469. nudus, 288:7- 4^7. 644» nugor,490. 561. nullus, 548. mun, 214, 266. 267. 288: 6: 13. nuiTicro, -3.21. 329. 363. 544* 550. numerus, 6. 288: 17. 544- nummus ,420.421.423 nunc, 288:8:18. £4°- 54 1 - 543- 599- nuncio , 488. nuncius, 498. 5°°- 57 1 - 573* 626. 6 ~7- nunquam , 224 288 J 23. 482. 543* 55°- nupcr, 540, nupta, 504» nurus, 504, m;fquam, 267. .«uto, 437. nutrio , 496. Nutnx , 496. nutus , 490, mix, 403, 40$. 413. O. O. 200. 662. 666. ob, 662» obdormio , 438. 452. 534. obdurefco , 41 3» obediens, 480. 532. obedio,48i.482. 533. 614. obefus ,218. 2J2. obiter, 224. 494. 540. obkus, 537. 438. objurgo, 486, obligatio, 308, obli«o, 227* oblique, 521. 404» oblitero , 296 : 20. 5 16. oblivio , 296 : 20, 482,5 1 6. oblivifcor , 484. 601. 602. oblu&or, 529, obmutefco , 443. 484* obnitor , 529, oboleo, 443. obngeo, 413. obnao , 413. 486, obfeoenus , 489* obfeuritas , 323. 440. 539, obfecro , 289. 296 : 22, obfervans , 602* obfervo, 478, 481.528*- obfideo,493. 532. obfifto* obfilto, 490. $ 1 8 f 26. obfoletus, 467, obfoniuni 5 47jt. obfto ', fig. f34« obftri£his, 308. obft.ruftus, n7* obfum, 5-34. obtineo,, obtrunco , f 32. obcundo > 487* obturbor, f26. obviam,4^ 531. obvius, 494* obvolvo, 470, occafio,288:i7* 4*7*478* HS-^HM- occafus, f39* J"43» occidens, 326 f 39-f43* occido, 363-484' 48f* f 32 f 33 f 38- occludo, 5*18* occulce. 287- occulco, 290: IJ-.482. S^S* $z6> S 2 9- occurro, 5*3^ odo, f4f. O&ober, ^42 oculus,439* 44°* 44 1 4 6 f ♦ 4&* ; 48<5 f 3T- odium, 486 488 62L (639: 1^ odor , 41^. 443. offa , j- 36. offendiculum, 427* 4f*. offendo,437> 48f- 493* 663 664, offenfa,48f-486. f03* offero, 421 42a. 642. officiofus, 482 f 18* pfficiunn oh ,292 olfa&us, 4^9 olim, 200*288:6: 1 1. f40 . f43. olla, 427, 427.475-. fio, olus > 40947f* omen, |37t omitto,485* fatf. ff 0^01 «644. ©mniao, 4fet»dK %f? omnino, 224. z%%\ ?♦ omnipotens, f8+. S97 omnis,20i 224 475*. foi. f 48* f fQ» omnifcius, $70 f 84* 6p* onero 9 ff2» onus, ffz. 169. opera, f 27. 767, ^69. opera carBis, 627 : 10. operarius, tff.fty. operio,422467.p8* operimemum , 466. operor, 536* operculum , 478 opes>420 42 !♦ 422* ophrhaimia, 441 ♦ f 3f. opifer, f fz/f f 3. opifex, 498 f6f* J^ opilio, f6f.f6j. opitulor, n*- ff^. dportet, f 33* opperior, $70, $-28. H-O. oppcto, n8* oppidum, 49 1. oppignero, 422. oppono, $30. opportune, 2 13* f4©. oppoiicio, $70. opprimo, 484* 48^ f43 oppugno 5 488* f 28* optimus, 270 271*27* opto, 42. 44 4f* 491, 614* opulentus, 421. opus, f fo* 767* $£9+ opus eft, 23* :\ 421 482 487* f£$*S2%+ ora, 430. 466* 492* 493. oratio, 48 2* f27- f fo. orationes, f 7jv 634 : j\ 637, €40. orbieulatus , f 68* orbis, 3^6.376, 440. 493* po pi.ftf. orbis terrarum , $-37 492. orbus, 372* 514» 737» ordior,472» ftf* ordo, f32. 574* o f do facer > 647* oriens, 12,6. origo, ;02* Hhk ori- S$8 ^fe^ld^ originate peccatum, ^8* $99. 644. orior, f 39. 769. orno, 467. 468, 470, 471* 482 801, oro, 189. 482* s z 3* 666- orphanus.^f 14» orthographia , 298* ortus, n9* 66 f. os,oris, 442,443. os,offis, 454 $-34. J3f ofcito,443* ofculor, 443. 636. oftcndo , 493* ^72 573. 666. oftentum, ^14* ^37* oftiatim, 461* oftium, jit* otior, 4f2* otiofus, $"69. otium, f 33* ovis, 362/ 363- 3^4* 79 f* ovile, 363* ovum 5 390, 351* 474* 476* 71 3« P- Pabulum, 41 2. pacificus, 480* pacifcor, 421, fi6. pacatus, 480* pagus,4^2. paJa , 5*67. palam, fz6+ palatio, f 31. 574* Palatium, ^17* palatum, ijfti^'^ palea, 402. 404* 717. paleftra , f 32* pallium , 466* 467. palma, 448. 449. $64. palmcs, 403* palmus, fff. jf 6. palpebral, 439. palpitOj fof palpo, 449. palumbes, 386 422* palus,dis, 425» palus,i, j$i. f6j. panis, 474. 47 f. 476. 639- pannus,466. 467*46^ 473. 639: 12. pannofus , 467. panus , $-34» Papa,498* f84- papaver, 410. papilla ^ <&&e*@* tf$ Papilla, 44;. Papulae, 462, 497. fJ4> nfrT'Sjft Papyrus, $71. Par, 196,270.288:2k 364, 396, f 60. no. Parafirus, 5-14 (f48* f fa Paratus, 370. f28. J"33- f f*. Parco , 48 f. f 30* parens, foi* 743, Paries , j 1 7. Par , impar , f 63» Pario , 363,4,95. pariter, fjo* Parma, f 31. Paro, 422. paroemia, 5*14. p6. Paroplis, f22>$7'-2» 30i.f 32.639:7. 696. Particeps, 767, parricipo, 47^ Particula, 191. .232. 233. ^9f* Parrior, 732. ^44, parturio, 496* Parrus, 496» 643. Parum , 288: M* 2 5>°-* i& 422, 477. 744* Parvulus, 49^49^ 497. (ff4* Parvus, 20U 288:24.738* ff4* Pafco, 363. 364. 461 ♦ 496. pafcua,4i4. Pafler, 379* Paffio Dominica, %o* 641:642^84. 642* Paffus, ff$.Jf6. paltor, 363 48 JV Paftusjfi^ patefacio,? 18^27. Pateo, f if* f 18. f 19-604, patenter, Jijv Pater, foi* f03* f38* Paterfamilias, 28 f* f 1 8- fl9* Pater nofter, $76. 6yf* patientia, 480^29; Patina, f20* Hhh a Patior, ^Wl^ Patior, 481.48*. f8& 488. fjji 621. 671. Patria, 493 494 630, patricius,63u Parrocinium, 499,526. patruelis, joi. Patruus, foi. Pauci , 288:20.482. f44- ;48 f yo* 602* Paviroentum, fiy. $-67 Paularim,288: if. 480. 727. 5*40. Paulifper , $-40 f43. Paulo, 270.288 :8- HO. 741, 5-43. 544* ^49* Pavor, 486, (jy 4 . Pauper, 421. 422. 488 498- f 00.620. Pax, 48 f. ico. pi. 733. peccator , 649. Peccatum, 483. f98- 614. 644* Pecco 5 484 48 f- 49°, pe 47j' Peplum , 469, per, 290 : 1 : 14^ Perago, 743. percipio, 280. Perconror, f 2f ♦ ^27. Pcrcutio ?449* fi|. f 32 f 67. f 69; Perdix, «Sfc^^ 86 1 Perdix, 386. 390* perdo , 363* 4 21 - f 2 ?< f ?** 603. perduco, f30. perduel!is,483. f 3*. peregrinor,45>z.493 498. joo* perendie, f4i. perenne, $-40, perco, 363- 4**- n8* 616 perfeftus, 46 f, 567. perfero, 486.48^ perficicio , 5-46 f 67. perfidia , 78a. perfluo, 478. perforo, 470» 767. pergo, fi6. periculum, 6^479- f 3*. J3** 53?* f 38. f 63- perimo, 484* f3** 733. (603*604611* peritus,.p6« f%. 771* perjurus,483* permaneo, f 1 jr* J"38- f4°* permifceo,47$. permkto, 48 i* permuto ,421. pernix , 480* perno&o , 494* perpendiculum , fi$l perperam, $-69* perpetro, 484 perpetuo, f4o. perpolio, f67* perfequor, fcijfc perfevero , f 38. 5*40. perfignumCrucis, f7f perfifto, f40. perfolva,42i« 422* f 04^67, Perfonaedivinae, jji* perfpicuum , f 26* f 27* perftringo , 440. pertica,fi7. f$7- pertinax, 484- pcrtineo, 28 f. 48 f* H9- 627* pecturbo, 487. 488* P5- pervenio, 493* f 18- S^ 57** perverfus, 483. 48f* 488* f 38* pes, 364. 373-4n*4f^46A. f34*nf*m* peftis, 363* f 3f- f 38» pefundo^4i3*f3^ H h h 3 peto, **■ 86* *•» • <#■ peto , 23? : 4* M^* M4- *85>. 4*f« 4*2. fog. petra , 360 762; ( 641. 66%. 693. petulans , 48 3. 490. phanrafma , f 37. pharmacum, ^34. phafeolus, 408,41 3.474* philomela, 383V philtrum, 490, 536. picus, 387- piefcis, 480. 486. piger, 4 83- 48f- 63*: 6. piget, 48 f. 486*488* pignus, ^fr^ttu pila , f 31 >6$, pileus, 466* 46^ pilus , 367 436* 4f 8. pingo, S?ti S9^ pinguis,4ff. 461* pinus,3?8 40f* pipio, 350. pifcis , 392. 353. 396* 615. pifcor., ?$?♦ 395. f6f. pifum, 408* pitiflb, 479, pituita, 457.462, pius, f 83 641. pix,3f3 37f- placeo, 206. 441 ♦ 48 a. f 38> placietes , 480. placo, 48 u P'aga rrihf 34* planeta , 3^0. 3 34. plango , 619. 620* planities, f 1 f ♦ ff 4» plant* , 406. 45- 1 , plan to , 404* 1-43. planum , 174* platea , 452. plau4o,449 f fit. plaultrum, f62. ple£to> 5 2 8 pleiedefs , 33 ?. plenilunium, ^42. plenus, 433 478- fjfii pleuritis, 53f. plico,47b. ploro , 440, 441 . 615. pluma , 389* 466* ^10(1150111,420.620. pluo, 347* 348* pluralis, 8« *o 11. plus, 202. 270. 2^8 : 2f* f 00* f 44* f 48« f f 6. plus miaus ^ 20$. pluvia^ 1 ^i^ 863 pluvia, 547*348* ffa ff S- Sf9* 809* poculuro, f 36. 79;. podagra, f 38- podex, 4fi. poena, 388> S°9+ 1*S- P8* S3°* xTalionis, 834* poenae Inferni, 619* 620. 611. Poenitentiae Sacramentum , 634. poenitet, 486. 488* Poeta, J7°- polenta , 474» polio , ■ f 67. polipodium, 410. pollex, 448* polliceor, 23. 482. pollubrum, $-20. pondero, f 5*1. pondus, 404. ffU ff^ pono,4f2* 479. f.ijBt f 3^- ff<* pons, 430. poples,4fi.4f2.4f3. popularis , 28* 204. populus, 399* podyfmus, 449 ♦ porcus, 372* porta, f 17. portentum, 5*14. porticus, f 54. portio, f&i. porto, 4f2*478» n9- f**- Sf 1 - f 6 7* portus, 430* pofco, 4%u poflideo, 28 S* 49^' 573* poflum , 60.61. 227. ; 00. P9. f 27- poft , 48* H9< ^87 : 4* 2 ?° • l ft 2 9 6 : f* f4*- f43 634: 6 - poftea, 229. 288:9* f43- f49- pofteri, 49f. f98. poithac, 44U poftquam, 49 1.604. poftremus, 749. poftridie, f4i. poftulo, 421.422. potens , 624. 668. poteftas, 498. f 3*. Sff* potio, 477. 478.47?. Hbh-4 po- 864 <&s a* pOtiUS., 220. 270. 288: 30, a 01. poto, 477 478. 6zo. praebeo , 363. 364, praebibo, 479. praecaveo, 482. 784. praecedo , 4s 2. si6 346. prsecello , 482. praeceps, 43 1 sis. S32. Praecepta Decalogi , S79. x Ecclefi* , S8s. praeceptum,^2 .323. praecipio, 32s praecipuus, si4 333. praecurro, S44 S63 praeda , 390 S32. praedico, as , 61s. 627. praedor, 379 483, praeeo, 4S2. 344. S46. praefedtus, soo. 498. S2S. praefero , 488 ■ pra?gnans, 496 s/4. praelior , S32. 333. praelium, S3i. 332. 333. praeludo,/^. ptarfum, Mii premium , 480 S27, pi aenomen , 644 si3. praeparo,/^ ///. 369:11 prapofirio, 290, prarpofitus , 493, prapropere ,/* 21s. 287* S4o. primipara , //<*♦ priraitiae , 741* primogenitus , S14. primus ,492 Sl6.S43*S46 632* proclivis, 486.668. procraftino, $4$< procul, 494 SS4* prodigium, si4. prodo, J34- produco, 306. profe&o, 29s: 3. 480. S9o. proficifcor, 494 profiteor, S69. profligo , S32. profluens , 429. profugus , S29. S33. profundus , 3S7< fS4* progenies, 496* prognoftico, SS9 progredior , SJ4* prohibeo , 422. S26* 6q8. proje&ititius, si4 projicio, 431. 487 S67* S98. proles, 708* pronufcue, 478* promitto, 23*236.422.482. 567 600, 604% promoveo, SS2. promptus, i70* f*8* S33* pronomen , 13* 24* 31* pronuntiatio , /. 2. 3+ pt!QM$ ) 437'443<486. 60 f> 668* 709* Hhh f pro* ■■*■ 866 *te:A,4fr propago,6o7* prope, 219.290:13, 53$. propello , 364» propenfus, 436, 605. propero, 388; 1 5* 485. 540. 575. propino, 411. 478; 479* 7^6. 799. propinquus , 501. 503. 504. proprius, 48^ y 1* 62$ propofieioy 444. propofimm , 288 : 17. 584. 634 : 4. / propter, 267. 288 : 1 3. 290: 1. 17. 598. 628. pro f a,557 # prorfus, 224. 485. profcindo^q. profapia, 495. 496. 497. $13. profequor , 270. proiterno,f32. 531. proftibulum , 489. profam , 482. 5 38* protero , 4 1 3 4 452. 532. protego., 526. proverbium, 5-14.516» providco , 5 3 2. 5 3 3. provincia , 492. 498. provoco, 489-5?3-5^. 564. prout, 488. proximus, 405* prudens, 480» pruina, 347.413. prunae,35t. prunus, 398. prurims, 367.534. pfittacus, 383. pudicitia, 489, pudenda , 451. pudct, 488 pudor, 481. 482» 484* 485* pueila, 489. 495. 514. puer ? 495, 497. 577- puerpera, 514. pugil, 533. pugio, 533. pugna, 531. 532. 533. pugno, 370. 486. ?32.533« pugnus, 413. 450. 555. 5?6\ pulcher, 278. 461. 471. 482. 5If. $96. pukx, 378. 449. pullulo, 404. pullus, 372.403. pulmentum , 474/ (mltno , 455. pulpa , 455. puis , 474. pulfo , 518. 532. 56U pulfus, 536. pulvinar, f2o. pulvis,44o. 534. 537. 558. pumex, 425. 427. pun Aim , 450. 532. pungo , 364. 488. 5*7- punio , 528. 609. 614. pupiJIa, 439. puppis, 557. purgatio., .458. 536. 671. purgo, 475. 480. 5 1 8. 536. purus, 480. 488. 639; 9; 64$. pas» 1 $6? pus, ?36.f58, pufid, 495. putamen, 404* puteus, 429 433. putidus,486. puto,404. putrcfco , 4f 8, 475, 5 3 £ 5 37- pyramis ,515. pyrites, 353. pyxis nautica, 557* 0: Qui, 216. 291 ! IX* 591. quadrupes, 376*, 452. quatruplex , 406. quae cum ita fine * 603« qua?ro, 363.485* 49'* 5'9* '$*& 5*8- 615» quaefo, 488. quaeftus, 489. qualis, 223, 266. 267. 288 : 13. 514. 548« quam, 267. 270. 540. quamvis, 224« 291:10« 608, 624*' quandiu, 607. quando, 266. 267. 288:7* $7« 540* 543# quandoque, ^47. quantum, 288:24: 26. 527. 544. f5*« quantocyus, 540.543. 230. quapropter, 267« quare , 266. 267. 268. 288 : 13. 598. 603. 604« quartus, 550. 546. quafillus, 520. 696. quatcnus, 267. 291 : M. 591. 652. quatio, 404. 558. quatuor,208 545* SS°* qucmadmodum , 549» Qiiercus, 399. querela, 535. queroF, 486. 535* quidquid , 549, qui, qus, quod, 31. 263.264. 265. $32. 533, quia, 291: 12. quidam, 295:5. 549. 550. quidem , 291 : 5. quies , 480. 485. 573 ♦ quiefco, 296:3. 480. 491. 5 «9. f32. quilibet,224 549 quinque, 545. quippe , 35$, 3 15, quis? 266* 267. 284* 288:i3« qu6, 2l6. 267. 288 : 12. quoad, 541. quomodo , 266 267. 549. quondam, 288: 11« 540. 54 J. 544« quorfum , 216. quot,2^6. 267.288:24,543.548. 550. fluotte ,«87 ; 3, zM ; 17* 540* 547* 639 1 14. quotm m~^ 868 ^fo#d^ quotuplex , 406. 549. quotusquifque »54?* quoufque, 288 : 7* 23. 540, 5^4, K Radix , 405. 404. 415. 474. rado , 404. 475, ramale, 342. 517. ramus, 403, 404, 5 17. rana, 378. ranekius , 455. 474, rap a , 409, rapax,48j. rapina, 484. rapio , 484. raptim , 214 57 ? . rapto , 404. 528. raro, 288 : 17. 547. 5*0, rams , 744. 548. 5^4. ratio, 497544, ratis,557. *etus, 551. raueus , 53?. rebellis, 483. 531. 532* 533. 809. reboo,359. recede, 488. recens,i02. recenieo, 526. recido, 55®. rccipio, 422.519. 527. ?98. 6}6*4$% reciprocus, ng. 185. reclino,47o. recoquo,475'. recordor , 480. recreo, 532. 543. 561. 564. 573. reda , 493. 494. 624. rcfte , 48 1. 482. redus, 525. 5f4. rccumbo, 521* recupero, 526. 563. 603. reddo , 42 1, 422. 508, 526, redemptor, 598» 602. 662, redco, 78,7^20^ 452. 493/494. 49*» 5x9. 5?q< redimo ,421. 422, ( m ^ 667. redivia,458 t redu&io, 492. redundo , 478. rcdux, 494. refero, 236. 490,526. 538* refert, ^3. rcfertus , 475. reficio , 532. refrigero, 431. refogium^ 499. regio, 492, regno 1 , 499. regredior , 290 : 15. rejicj'0,411. relaxo , 368. 470. 561, rcligiofus, 498. 500, 798. relinquo , 538. 607. 6ig. reliquiae , 41 3. 414. 421. 422. 469. 474. 475-. 478. *diquus, 600. remaneo, 544. remedium, 534. femigo, 557.560. reminifcor, 480. 482. remitto, 368. 488. 553- 559* *34 .M. reinc» "1 *%,md& 8^9 removeo>290: 13, 544» remiflio peccatorum , 584, 599* 6*QG, remunero, 48O. 600. 614. remus , 557.560» reties, 459, renuncio, 421. £45, repagulum ,518» repello , 532* repeirte, 224. 534. 537. 540. 543, reperio, 421. 422, 492. 526, repeto, 226. 421. 479» 493» ?26. 602. 614. rcpleo, 433, 478. 551. repiico, 620* repo , 376. 748. repono , 620. reprehendo, 48?. 491. 5M» 5*6, 527. repudi'0,421. 544. repugno, 490* 526» repuliulo, 404. rcpulfa,499. requiro , 421. res , 420. 5 14. refarcio , 473. refeco , 521. refero ,51^ refidunm , 421. 422, refina , 423. refifto, 490.526,530.626, refono, 359. cefpiro, 446.535.537. 533 refpondeo, 267; 288:21« 289« 526. 599. refpuo, 42^.544. reftis, 567. 569. reftituo, 421. 412. 493. 508* 526. 536. 616.634 ♦ 4* rcfto,543. 544 550. 598. 621. refuo,473, refurgo, 461* 496. 584. 604. 6l6, refufcito, 6\6. rete, 395. retentio, 535, retineo, 602, retro, 226. *90 : If. revcreor, 453. 48I. 482» 523 844* revertor , 4*2. 453» 493 . revirefco , 404» 414. revivifco , 461» 804. revoco, 48$. 626» reus , 526. 527, 530. Rex , 498. rhamnus, 401. rheuma, 535, rhombus, 392.396. rhonchi, 437. ricinus , 378. rideo , 443. 444. 516. 538» l*>2©. ridiculus , 192. 514. 564. rigeo, 449. 534, 535. rigo, 520. rima, 517, 518. ringor, 370. ripa , 430. rixa , 484» 532. robur, 399.461, 516. 553. robuftus, 515^ rodo , 373, rogo , 289. 527. ^33. 5^9, ros* ■ — 870 ^m^ ros » 347* rofarium , 524, 571 645. roftrum, 389.390» rota, 568. rotundas, 356/436, 554» rnbeo, 346, rubigd, 421, 475. ruber, 417,419. rubus, 40U rua:o,446, rudem, 557. rudis,498, rudo, 372, ruga, 462» 470. rugoius, 462, rumino, 363» rumor, 58, 59. 260. 488. 516, 527» rumpo , 354, 467, 478. runco , 404, 1^0,431,518, rupes, 359*425, rurfus, 548, rus,359, rufcus, 30I, ruftice,483 484. rutilo, 418, 665, Saburro , 475. faccharum , 405. faccus , 470. 520* Sacerdos, 498» 639, 642, 647, Sacramcntum , 581, 629, 630. 634.636.638. 644. facrifico, 642. (646.647* facrilegium , 639 : 10, 601, Sacrum, 523» f«pe, 2?8:i7- 547> 548. 639: 14. fagax,48o, fagena, 395, ^00,455.461» fagitta , 531. 533, 809. iagmeir, 412. fal , 423. 424, 520. iaiina , 89. 90» 423. 421, faliva , 457. 458. 462, falix , 399, faitem , 224, falto, 367. 39b. 431, 478. $61. falve, 668.28^ Salve Regina, 583. 666. faivo , 529, 550, falutatio, 246. 247. 289. 506, 507, faluto, 289508.518. 519. falvus,550, 599, fan&us, 313.319, fandapila, 537.723. fane, 193, fanguis,457. 460.491, 503. 533, 534-536. 538*594* fanies, 536, 538. fanitas,46i, fanna, 487, fano, 536. 638. fanus, 461. 465. - fapidus , 404. 405. 475. fapiens, 482. 658. fapio, 405. 482. 529. 530. 573, fapo , 432, fapor, 404.405. farcina, 552, 553. fareio , 473. 566, farcophagus , 537» Sardinia , 392, fartor, 565» fet. *$&>W*M* 871 fat , fatis, 288 : 23* 508» 543. 551. 55g* % fatietas,475. fatisiacio , 42I; 422» 530/567. 597. famr,475, faucio, 532. faucius , 533. (761* faxerum , 425. faxum , 425. /caber, 515. fcabies, 534. 538* fcabo, 378.437. fcalpo, 378. 390.437. Ccalprum, 422.567.568*569. : icanoo , 452, fcapha, 557. feapula, 454. fcarifico, 536. fcateo, 378. 538. featurio, 433. fcaurus, 462/ fcelcratus , 483. 497. 514. fcelus , 483. 490. 491^ fceptrum, 449.832, fcbid ia >'4°3» 494- 4°5* fchiftus , 425. fcienter, 480. fcindo , 404.449. 467. 476. 521. 522. 567. icintilia, 352.485. fcintillo, 333.. fcio, 62 63. 48I. 482. 594. 598» 609, fcipio, 462. 465. (cii'citor, 527. fciffura, 534. iciurus , 373. iclopus , 531. foopz, 475, 118. 526. fcopulus, 425. fcoria,42i. fcorpio, 378. fcortor, 485. 489. fcribo, 571*573. fcrotum,45i. fcurra , 514^ fcutum,53i. icylla, 355.530. fcbum, 353.455. feco, 521. 567. fecretum , 460. 525. 527. 634:7. fefta, 531. fe&io, 534. fedor,534. fecunda?, 496. fecundnm , 216. 291 : 11. 419. 652. fecundus, 546. 548» fecuris, 403. 405. 568. 569. fecus , 548. 549. fed , 220. 291 : 3 ; 6. ^98, 603,609, fedeo,368* 452. 518* fedes,494. 500. 518. 519/ feditio, 532. feges, 413. 414, fegnis , 483. fegrego , 363. 532. 544. fejungo , 363. 532. 544. feligo, 421. 532. 544. femel , 288 : 17, 547* 601, femen , 41 3. 414. 457, femi , 476. fcmiairus, 476. femidiameter , 357. feminamm , 413. femino , 413. 556» femipes, 555, femiplenui, 479, kmims 87* '♦'• e^ femita, 492* 494* (emivir* 5-14, femper» 288:7 14.0.620. fene&us, 484. 48 j\ 49 f- 496* 497* fenex , 495 ,497. feniim, 288; 1 f .480. f40, fenfus, 4f9 fententia ? 23^ 444.482.488 IH.f2s.f27. fentina, 29;:? ( f2S< 623*624, fentio,488 494* fo* fJ°. feorfum, 365, f^6. ieparo, 363 493 494 f ?*■ f38 144« fepelio,n7- f38* fepes, 413. fepio, 413.414.493 fepono, 363. f44* feptem, f4f, September, ^42* feptem Sacramenta, f§i. Septenrrio, 492, feptujnti, 413. fepulchrum> n^ f38*73j* feptfmana,f42. fequefter, 42 1, fequor,29o; if.ffa. fi6. p8. f4i* £42, fera, f39- (H4*f4& ferenusj $79. feries, $74* fermo, 48 f 488- H7* 603. fero, 404. 413* 414 fero, 290: if*48r f40. J42* ferpens, 376. 496, nf* fervator, fi% fervio, 482. foo. f 31. f $z. 60 1. 604* fervo, 42U f28. 129, fjjjji 604» fervus , 498* H4* fefqui , 679, fex, f4f. f fo. fexus, f 1-4? Si, 291: 13* fibilo,443. f6i. fic , 207. 220, 287 : s* zsfi : 14. 4«* f 49* ficcine^ 291: 14, ficco, *$hmd& 873 ficco, 549.43 1 ♦ 432. 4j7* ficcus, 432, f3f* f4^ Jf9* ficut, 291; if* 749. fidus, 327. 32$. 329/333. %nifico,94. 771. $-32. lignum, 490* f3i. 732, filentium, j 16 8f i* fileo,443. 444. filex ., 426. iiJigo , 407* liliqua , 474 t fimia, 373* fimilis, 199. 464. 46$-, 494, 'f 38* 16. fimilitudo, 596, 619. 603, 6x7. fimplex, 465V fimul, 196.287.488:7- 363- ffo. fimulo, j 86* 227. 4f 3 464. 484. fknum , f 1 $-. fine , 222. 290 : 2 : 1 g t finguli,47r f4 6 f f°- fingultus, f 3 ft finifter,448 fino, 193*227. finus, 35-9. 430. 445- • 446/ 470. fifto, S3 3- fiftrurn, f6z. firio, 47^ 478, litis , 477. 620. fitus , 4jjz. f 19» fobrinus, yoi. focer, 5-04. focius, 204. 486. J63. 5-67* fodalis , f 1 4. fodomia , 489. fol, 33f. 336, 34* f39» ff9>S6o 6$L folanus , f f 8* folea, 367. 392* 469, (biennis, $-23. 731. foleo, 48;. f 19. 6oj* foiicito , 23T : 4. 489* (blidus , 422. f f 4. folftitium j f 42, folum , 429. ;i7* folum , 222, 224. f44* ffo folvo, 367. 421* 422. 470, f*6. p$* iii folus, $74 mm ^ folus, 29* 193* $38> folitudo, %'% 492, 494* folutio> f04- 713/776 813* fomnusp 437* 438» 440* fomnium 5 438 -S3S* fomnio, 437* fonitus,235- fono.367. 443. P9* f37* f 6 4* forbeo 3 47f. fordes, 428*4$'8*475'* p. J. fordidus>483. f if- (oror, joi. fortior, J26- fpatior, 41.3, 472. 47 3. fpatium, j 39« f¥>* Pf}* f4^ f4f* fpecies, 342, ^96* 639. 642. fpecimen, f 31. fpe&o, 285-, 340 440. J27* fpe&rum, 5*37. fpecula, j-gu fpecuhtor, £ft f fpeculum, 342, 472, 5-96. fpelunca, 492. (perno, 486, 488» fpcro, 421. 480. 48 1. 649. fpes,4 1*480. fpica, 413, 414. fpiculum.,^ 1 * fpina, 394 4 OI *4f4» B4- fpinetum, 212. 219. 399. fpira, 37 6 *473* Spiritus fan&us , 39 f fpiri tus^ 3 $ 4* 44 6 * T 37* fpiro, 446. f y8» ipiffus , 404. f 14, iplen 5 45- f, fplendeo, 41? 66 f. fbolio 3 422,468- fpondep, 333. fponfa, 23 f* 631*643* fponiio, 5-63. 764. fponte ? 193, 21 8* fporta, 472, fpuma , 429, 47 f . 476 fpuo , 4f 7, 45-8* fpurcus, 4f8# fif. fpurius, 714* (quatna , 394 itabilis , 480, f f 4. ftabulum, 367. 368* ftadium, f ff* ftamen, >m>mdfr $?r ftamen, 472. ftannum,420. ftapesj|67. 368* ftatica, $4 i, f fz* f f$. ftatim,230 288: 32.290: if. $-40, 5-43. f9$. ftatuo,4J-2. ftatura,46i. f $7. fS 6 + ftarus, 222. ftella, 320, 66 f. ftemma,496. 497. fi$. fterGUS r 4f8* fterno , 367* 41 3* 47 f . 5* 20. fternuto^, 443. fterquilmium , 45 ». 274. fterco , 437* ftigma, fju ftilla, 347-4^. 478* H8- PS Hf* ftimulo, 364» ftipes,46i. 499. ftirps, 49f. 496. 497. j" 1 3. «0,20^,4,7.452. f33* T46. ff4/f«7. ftolidus, 483 48 J", iiornachari > 486* ftomachus* 389* 457. 4f6 -ftorca* f^o* (tragulum, 367.466* ftrangulo, 528* ftranguria, nf* ftrategema,48o. 731* ftratum,367. f20. ftrenuus, f 33* ftrepitus,23f404*43i. 47/ j-28» £37* $"61,573 ftriitim, ^40* ftrideo, 487* f2i« f32, ftrigafas*76j\ 4f f^ ftringo , 467. ftrix,483*692. ftriHnarf^, ftruo, f 32* ftruthio, g^f • fludeo? f43* j"73- Itultus , 483* 48 f* ftupeo,486* ftupidus,483 48 w 6f8- ftuprum, 489- ftylus ? ^67. jr68 fuadeo, 481. $71. fuavitas, f 14* f if* fub, J7$\ fj-6. fubditus, 498. f ff* fubdo ? f26, f 33* fubduco,j32t fubeo > 4fz* f 5*0. 599» fobigo, 367* f 26^34 lii 2 fab- fubjicio, S3u fubinde > f48. fubito, 14% fublevojn*, ftbmergo,39f*43*«433* fubfideo , 43 1. fubfilio , y 61. fubfilto,6if fubftantiva, 6. 91* 92. 93. 212. fubftringo, 368. fubfum, yoo. f 33. f j-f. fubter, J7f\ fubterraneus, 3jo* fubrraho, 5*44. fiibvenio, 481. f 31. f 37. fuccedo, f 38* 619* fuccenfeo, 486, fuccido, 404. fuccurro, 424. 47f*48M32 fuccuflb, 367. fudo, 3f4- 45" 8 f3f* f36. fudus , f f9. fuffero , 486. fufficio, 475. f f u f f 3 557* ftifflo, 3f4* fuffoco, 363 f28*J3f* ftffragium ,727V fugillo, ^26* fogo, 363. 44^ 475* 4^9* f 3^ fulco, 41 3* fulphur, 35"3^ 423* fum, 9<**98-99. 100. iojr. 494, 49^ 614. fumo, 4zi»422, 639: i2, 1 umptus , 422* fuo,473* fupellex, 420*422* 4^472« fio: ftper, 250: 19. f 19. f 32 f f f. 6^2 # fuperbus ,483* 484* fupercilium , 43^ fuperfluo j 478» f f 6. fuperior,498 f oo,6o$ fuperlai;ivum,22f.27i # 272*288: 2:2^ fuperne, fff. fupero, 270. ; 3 2* 744. fuperpono , 467. fuperftes, 463. fuperfum, 288:23*478* 479* f 3?< H4- fupervacaneus , 46;* fupinus , 443. frpperiae, 734» 172*192. ftipplanto, 497^32 fiipplkium, 5*28* f 30, 8*3* ftp- ****& 877 fiippono, 267* 422* fuppofititius , f 14. fupra, 215. 250:20* sSh * ura > 4f !*4f ?♦ furdus , 463, 46?. furgo,fi8*fii*f38* furripio, 484. furfum, 287 : f. f s ?• fus, 372. 373. fufcipio, 647. 644* fufciro , f 26. fuspe&us , 290 : 1 j% fiifpendo, 470* f 28. f 30. fdfpicor,48i4S£* fufpiro, 486. 488. nf* ^ 66 - fuftento, 461. 496. 497. $17* fuftineo, 572. fufurro, 483* ftt. fuus , 26. 27. 482, fyeophanta , 2 1 2, 481* jfylva , 212. 219. 3f9, 360. 364 403,; f 3 1. fylveftris,^i6i. fynaxis, fzi. fynciput^ 436. fyndon, $3?% Tabacum,4io.4i4,73o* Tabellarius, 498. S71. rabefco, 47;. ny. n& tabula, f 17. f 19* jtft ff«> # taceo, 443* 444* 480* fz% 61 f. taedet , f 24. 48^ taeniola , 4f 8- 466. 465* talis, f 14* ralitrum,449. talus, 471. tam , 270* 29 1 : 1 6. f 40. tamen , 29 1 : 3 . tandem , 5*49. tango , 449. 4fo* ffi% tantundem, 574* tantum , 222* 224. 272. 288 : 23. f 44* tantus, 288:24: **. f44* ff 1 * tardo, 287» taurus, 364. $6f* eaxo, 421. te&um, f 17* tegmen^^j^© lii 3 tego, 8-78 ^m^ tego, 467.fi8._f2g. tegula, fi7. temperantia, f 36. f38* 573. femneftfl.Q. io^* Q. rpmnlnm. oo temperantia, f 36. tempeftas, 196: 8* templum, f 98* tempus,227-438*4B-47 6 - 478 '$& f40 f43- f% 620. tempeftive, 21 3* 288: 1 M78« ; 47$. Ro* fempora,436 4 tempeftas, ^43. ; f 8. ff5>* f6o. tenax, 483 484. tendicula, f 31. tendo, 4f2. 470.473. ^67, tenebrae, 440. ns* teneo, 421. 422. 449, f28 f40. tentatio, 48 f* tenus, 216. 296: zi. tepefco, 477.482. Sf 8 terebro, f 67. f 69 tero, 413. tergo,432. tergum,4fo,4fa terminus , $49. f f f ♦ termini technici , 300 terra , 3f 6* 3 J9> 4! 3* 49*- teme snotus, 3f9- ^rerreo ,486*48^ tefreftris, 3jo*36i v territorium, f2f. tcftamentum, y 37. f 38. 696. teftes,4fi. teftis , f 26. f 27I 630* teftor , f 10. teftudo, 377 fff. tetricus, 486. texO) 472.473. textrix, f66 thuribulum^f 1. tibia, 414. f62. tigris, 27 j\ timeo, 482» 48f , 486* timidus, .f-14. tinea ,378*f34- tingo^ig tinnioj 440 titiIIatio,4f2. titio, 3fi. Titius,ffo. titubo, 484» toga, 465. tolerO) 480 486*488 tomentum , 477. tondeo>3^3t?^ft tono> 34f#f3i. ' tor* -i tormenta bellica, f su torqueo, f04. f28* 610 621. torrens, 429* torreo, 474 47f* ftf* tortuofus , 404* 462. torvus , 486, totics,287: 3. f47 ? .totus.,T4i. toxicum, s 3f ♦ trafto, 234: 3. foo* trade , fz6> traduco, 48^ traho, 404 431 f28» ffi> trajicio, 431494 f 32* trama,. 472* trames , 492, tranquilius, 296:3. 480. 48 f 49K trans, 287: 2» 290:4:22.431. tranfenna, 5-17- 740. tranfeo, AI3.-288:. 24* 296: 18 431. 4f 2 - transfigo, 73 2, tranfitiones , n8-ifo. 174. 17f.i8i.18r negative, 148. transverfiis, f£jy tremor , 470 462. 486* s 5 f ♦ tres , j 4f ♦ tribunal, 727.727. triclinium, 713* tricor , 484* trifariam , $ 49. Ss. Trinitas, y9i* tripudio,486 7617 J* triftis , 460*48^ 488- triticum , 407. 413* 474- trituro,4i3* triumpho, S3 2 * J33* J7°* f6i, trucido, 733. trunco, 364.. truncus, 403* 49f- rrutina, 771* trutta,39^ 39&> trux, 48 3 v tu, i3*fo8* tuber, 449. f 34. tuepr, 726* cumeo,f 34* tumulo,723^ tumulus, 723* lii 4 tunc, 38o ^WM tunc , iss : 7. tundo * S34. S6f. tunica , 469. turba, S3i. turbo, V. 48s, 488.119. rurbo,S ///. turdus , ^. turgefco , 413. S34. turpis,fi4. turris,s/7. txmxa 9 sgg. tufllS, S3S. tuus, 2/. ^ tympanum, S6z t s64. tyro, ///, /7i # V.U. Vacca , /^ ,#y. vacerra , S3i. SS4. vacillo, 477. vaco,s69 vacuo, 478. S21. vacuus, 404. 422. 47 P sis. Vado, 431. 433. 488. 617. vadum , 431. 433. vafer , 471. vagina, 467. vdgio, 496. VagUS, 493. 4*4 498. valde, 272. 288:20:24. valedico , 289. 442. 506. fi8. Valeo, 42U S37. S38 62s. 628 63s: iu Valetudo, 46l S37. S38. validus , 46 s 48o. 482. valor > 67s. vallis , 3S9. 666. vallum , 493. S3i. S32. fS4> vapor, 3S2. vaporo, 429.47s. vappa , 477- vapulo , 482, 497, S3o. vari , 462. S34> varius, ssdi s6o. Vas, 47 S. 478. 479. S20. vafto, 492. vates , S70. uber , 44S. 446. 447. ubertas , 413. ubi , U66. 26?. 288 : 12. ss6. ubicunque , 288 : 12. 290 : 22. S49. Vccors } 48$. ve&is y fis> vegecus, 482* vehe- <»»&«#» S8i vehemens, sss . veho , *?^ /^/. vel , 291 : 2. vela , fj7* velitor , /j& Velio , 39* - 449. 4S8. 47 S. Vellus, 363* velox , 480* S29. S60. velut , 29* \ if* vena, -*2j\ 4/^ //^. S38. 773* venatio , i<*0. 390. 396* vendo, so. 363. 42** 422. dog* veneficus , 4*** 4?4- si*. s37* 606, 692. 8/7* venenum, S3S. S37- veneror, soo, s$3. 647. 844. venia, 236. 482. 612. 637. venio , 76* 79- 209- 213. 296 : 9. 4*2. 494* S*9* venter , 448. 4So. 4S8* 476, ventriculus , 389 • 4S6. ventilo , SS8* ventus, 347 S43.SS8. SS9 S60. venundo, 42** venus , 369. 496 \ s?4* venuflo, 801. ver, S39 66s* verax, S97* Verbalia , 8S. 86. 87. verbero , 482. 497. S28. S3o. verbum , 32. 9*> 92 93. 94. 274. 626. verecundus, 48 1* verenda, 4Si* Veritas, 480. 482. vermis, 376* verro, 47 s. si8. verruca, 3S6. 462* verficolor, 4*9. verfipellis, s*4. Verfo , 440 4S2. 47 S> 482. J 32* versus, 212. 216. 290: 22. verfutus, 47** 48o. vertebrae , 4S4. vertex , 436. verycillus, 472. vertigo, S3S> S3 8. verto , 4S2. 470. 47 J* veru> 4*9f 89. verus, sz7+ lii ; vcfcor, 882 m*^^ vefcor,475^ velica , 456.458. vefpillo , 537. vefper, 333, 539. vefpertilio , 382. vefter, 25*27, veftiglum , 373* 528* veftis , 466* 467, 468.469,568 veteranus , 543. veterator , 483. veto , 526* vetula,495* 543* 710*837. vetus > 540-54*» 543* vexiiium, )3**S|2* vexo,484. 488- ?28, f 30. via, 492* 493, 494, 532* viala&ea, 332. Ss* Viaticum , 636. 637. viator , 498. 492. 493. yibex, 812* f 28. 819. Vicarius , 499* 532* vices, 126 287:3. 288 • '8. 296: 15 547* 550. yicinus , 290 ;'i .3 . 328* 405. viciffitudo , 560. vi&oria, 532. 533 550, 561. vi&us,536* 568. 620« vicus, 492* video , 62,63.213*214.223*440.441, vidua, 514, 537. 538. ( 452. 486. 516. vigil > $1*. 535. 539*798. vigi.0,437. 482*532, viginti,545. vili* , 488. villus, 458. 473* vincio, 470* 528* 530* 533* vinco, 526* 53 2* ?33- 55°. 5^3. 5^4« viaum , 477. vie tenter, 534, vir,495, vires , 374* 461. 465. 480, 527* 608. virga , 530* virgo, 480. 489. 495. 5*4* 583. 643» ^2* virgultum ,401. 404* viridis , 417 419* virtus , 480, 482. virus , 449. ^35. vis, 480. $ 27* 556* vifcera , 7456. vifcum, 401. vifcus , 39®* 568. vifito ,518. 519. vifus, 440. 459. 465. vita , 461 496* 497. 536* 609. 624* vitellus , 474. vitiligo, 554* vitium,4^2* 463*48^.489. vitricus , 504. yitrum , 425. vitta , 458. 466. vitulus , 364* vittiperoj486. 481. 526, vivo , 49^ 497* 538. 590* 616* 619. vix , 224 288 : 28. 497. 5 1 8. 533. «Icus , 534. Ullus, 548. ulna, 554* 5?5< $|6* ulna?, 449. 552* ultimus, 946/549, ultra, 213. 216,431* ultro, 193, umbilicus , 448. 45 C* umbra 042. una , 196, 287, f 1 8» 5S°* mHio ? 63 8. ' uncus, 7"! mm <*■ 883 uncus, 449. 496. uuda, 429, uncfe, 267. 288 : 12. undique , 549, 619, unguis , $70. 449. 458* unguis, 364, unicus, 288: 23, 53?. f4S«550. o'fX* univerfus, 30 r, 548« unusquisque , 644. unus,f45. ^48. 550. 65J, vocabulum , 300, 574« vocalis,l 2.3,4 vociferor,443.484. 5^1« voco,2}6* 261. £89,443: 444. 497, 520Y vols , 448. volatilis , 561* 379* volo, as , 390. 529, volo, vis, 56, yfi 59. 235: 3* 598. vplucris , 665* 361. 379 413 , volumen , 402/47 3- voluntas, 480,628« volvo, 425. 432* 532, vcluptas, 440. 48S. 573* voluto , 367. 372* vomica, 535, vomo, 458» 476. 556* vorago , 4^9. 8O3. voro, 379. 385, 47 *♦ vortex, 429 S03, ves, 13. 15. 17. 499, 503. 548, votum,42f*444, 491, N*ox,443, 447. 561» 764, 711. upilio , 565, 569. urbanus , 506, 508. 514* urbs , 492, 493, 694* urgeo , s 26. 543» Urina ,4?8.53>. uro,346. 352/ uropygium, 389. urtica , 412. ufque, 216, 229. 290 : 23.741. 549*554 ufus,492. 494, 497. 514. s*7> 620, ut,48. 291 ; 14: 15: 16: 17, 559. utcunque, 223. uterque, 26. 7.489. 533- 548, 550. uterus, 448* utcrlibet, 549, utilis, 533» utinam , 42, 44, 47, 200» utique , 288 : 2. 526\ utor , 368. 42 u utrobique , 549. vulgo ,527» vulnero,48S< 532.533* 534- vulnus, 296: 19,533. 534, 641. vulpes,373.3 74, 375, vultur, 380. uxor, 504, 505, 607, 613. 624, 713» 84& Z. Zelotypia > 486. 505. zelus, 482. zcphyrus ,'558- xodiacus, 329, 3^0. zom , 466. 469* A, M.D.G, . Geiite 22» Martii 1772. 861. 1 884 <*'•«*» 86i* NB* i*SimiIemIndicemconfep«ra» ex vocibus Hifpanis hoc initio; A ,ab, absque, 190* abalancearfe al peligro, f jz* abaratar* 421« abarcar,449. no. ^43/ abatirfe, humillarfe, 481*486» ibaxofr 779. abeja, 388* 4 abifmo , j-f4* 3S7> abisparfe, 460* 486* abochornarfe , 342* f 6o* abofetear, 487* ) abogar por alguno, fz6+ pbomitiar , 486* ab.0nan9ar.el tierripo, f $$; abonar, 4x1. fz6. aborrecer, 486. abortar, 496* abrafar, 3^4, abrazar y 449* See* Quid quod jneum Chilidujju Hifpanunt faltem ofties feceram deriuo & ex integro; at eo> uti reliquis meis libris ac manufcrip. tis non paucis , partim in Regno Chilenfi , partim Lima; in Peruvia > nulla juris ferva- ta forma anno 17680 cum ibi adeflem cap- tives, fum orbatus* Patientia! *♦ Unum illud Exemplar Hifpanicum, quod *8f quod [H>ftea fie, uti hie vides , latine verri > fed cui jam memoratus Index deeft , etiam t Limano milite capture fuifle, fed jam cap- lum, Deo juvante, & ex hac captivitate, & ex naufragio Barbacose, & ex *liis pericu- lis quam plurimis, quod longum efTet re- ferre, falvum abduxi , & adhuc rnecum retineo, nifipecunia, acies oculorum, ac vires corporis deeffent ,' nam ferrae plene caecus & infirmus annum jam agoquartum fupra fexagelimum , alicpando Typis im- primendum. En illius hbri Titulum §6^ Dedicatoriam 86j* & Prologum 864» S62. TITULUS: Chilidugu 6 Lengua de los Indios de el Reyno de Chile, Enfefiada fuma- riamente por el R. P. Luis de Baldivia de la Compania de JESUS y mas por extenfo por el P. Bernardo Haveftadt delamifma Compa. Z6 ?♦ Dedicatoriaal Santiffinio y Lauda- hilijpmo Nombrede JESUS. A quien JESUS mioj podre mejor y con mas razon dedicar efta Obrilla , que a Vueftro fantiffimo y laudabiliffimo Nom- bre? pues no pudiendo por mis achaques, va para nueve afios , hazer mis Corredu- rias a las Tierras de los Indies como aco- /T^f-. ftuna- 886 m*m*0 ftumbrava, la trabaje en el reriro dk los Colegios no con otro fin , fino que me fir- viefle de Red para coger por medio de ella las almas, que me fueffe poffible : y para correfponder en algun modo al nombre de Miffionero de la Compania de JESUS en las Indias, al qual hafta ahora no herenun- ciado , ni renunciare quanto eftuviere de mi parte* No fea pues Amabiliflimo JE- SUS mio> que I mi trabajo aya fido inutil; fino que echada efta red en vueftro divinid fimo Nombre , coja aquel numero de almas, que yo y mucho mas Vos fenor Amador de lqs Animas defeais ; paraque defta fuerte Vueftro Santiffimo y Auguftiffimo Nombre tan digno de fer alabado en todo el Uni- verfo, affi para fiempre fe alabe , Como en el Oriente de la Afia, Africa y Europa; de la mifma manera y no menos en el Oe- cidente de efta America: y en particular por los incukos Indios de Chile, que vi- ven en lo mas retirado de ella* Efto JE- SUS mioj como para Vos Senor J es lo mas Honrofo, que yo defear pueda;afli lo pido por unico premio de mi trabajo: y Anima- do por lo que hizifteis fenor con Vueftros Apoftoles, dandoles luego, que echaron fu red en vueftro Nombre, una grande mu- chedumbre de pejes, efpero confeguirlo. Deel Santiffimo j Laudabiliffimo y Ado- rable <*..•«*>« 887 rable Norobre de Vueftra Soberana y Divi- na Mageftad JESUS DIGS Criador y Re- demtor miol fu mas Humiide Efclavo y Criatura Bernardo Haveftadt, 864, PROLOGO. Teniendo alguna noticia , 6 a lo menos aviendo corrido la Grammatica de las Len- guas Alemfna , Latina , Griega, Hebraica, Efpanola , Francefa , lcaliana , Flamenga , Inglefa, Portuguefa, y la de los Indios de el Reyno de Chile ( fVuto que ha fido de mi aplication , no obftante mi corta Capa- cidad) la que me parece ( falvo meliore) la mas facil, elegance y copiofa , es la de los incultos Indios de Chile : de manera, que me perfuado 5 que fi llegara efte Arte h manos de los Curiofos de Europa ; feria faftible , que algunos embele^ados laapren- dieran folo por el gufto de hablar y efcrivir en ella anres , que en otra dc las fobre- diehaS) las cofas de mayor fecreto* La Facilidad defta Lengua es taflta, que no puede fer mayor , pues no tiene mas que una fola Declination y Conjugation, y efta la mas obvia : y fus Reglas fon tan univeiTales ? que notienen Excepcion algu- na* &c* Su ^-p Su Elegancia confifte , en que con la mayor brevedad da la explication la mas clara, la mas viva y la mas Politica* Fi- nalmente Su Copia, en que a mas de tener Dual, ticne todos los modos de los Verbos, en- teros y con todas Perfonas , Numeros , Tiempos y Aoriftos* Pafle el Benevolo Le£tor todo efte Arte una tan fola vez, y vera quan fin Ponderaeion es loque acabo de dezin En el Arte fegui el Orden delos Capi* tulos del R* P* Luis de Baldivia , quien fue el primerp y hafta ahora el unico, cuyo Arte anda imprsflb ; porque figuiendoeiie orden , luego viene a la vifta la diferencia de elte y de aquel, que no aver falidomas perfe£to, feria por las muchas ocupaciones que tenia effe grande e Illuftre Varoa, co- mo lo creera, quien leyere la fiima defii Exemplar Vida* El unico Maeftro, que he tenidoenefta Lengua, fu£ el R*P. XavierWolffwifende fanta memoria, zelofiffimo Miffionero que fue, h Illuftre afli por fus Virtudes como por fu fingre(a) con quien vivi cerca dedos mefes en la Miflion de Sta Fe£* Co- (a) Germanus Frater L. B, de Woliffwifen .., qui e ann* 1742. ferva^t Straubingana Marte Aultriaco bis terve ^fcsi^ 88* Como el fin defte Arte es cnfenar a ha- blar y efcrivir ; pues libros que leer hafta ahora no los ay en efta Lengua; en.Iugar de Vocabulario, me ha parecido mejor tra*. ducir el Indiculus universalis deJ R.P.Fran- cifco Pomey de nueftra Sagrada Compa de JEfus, enlo quemefue poffible traducirlo, facilitando fu ufo por muchos Centenares de Exemplos y Locutiones enteras para el cxerciciode hablar y de efcrivir, Pero para quitar Jcrupulos pondre no obftante dos Additamentos de vocablos pueftos en or- den Alfabetico , que firviian juntamente de liidice* En la Tercera Parte , que e?s la Do&rina Chnftiana , trate folo aquellos Afluntos, que me parecieron precifamente neceflarios para gente inculta ; anadiendo al fin y pu- eftos en folfa varios Canrares fobre las me- jores melodias que fe cancan en las Igkfias de mi Amada Provincia del Rhin Inferior, y efpecialmte en Colonia Agnpina mi EftU mada y querida Patria* Paraque no falte una Formula de efcrivir Cartas , Pondre una de mucha Edification efcrira en Chilidutju por el Pe. Fulano, Por ultimo esdc adverrir, que aviendoefl efta Lengua dos g, dos 1 , dos u , &c ; la par- ticular de efta Lengua fe pondraen let! ago- rhica 6 de otro molde* Vale & ora pro me» Kkk K-m S?o 8 6 f ♦ Advertenma* A la Augufta Corona de Efpana no puedeferdt perjuizio alguno, que efte libro fe lea 6 fe imprima cia Alemania u otro Reyno de Eftrangeros : porque los Lugares fenalados en la mapa fon inaceflibles por k> metidos que eftan Tierra adentro ; y por lo rodeat dos que eftan de las Tierras de fu Mageftad Cat ho- Jica; como es facil de confiderarfe : y los Indios dc efta Lengua no tienen ningun puerto de mar : pues Arauco a mas de fer Prefidio de Efpaftoles, no es Pu* erto J como lo s6 porque me hall& en dicha Plaza tres vezes, y baftante tiempo. El motivo verdadero y unico porque he efcrito efte libro, es el que vaex- preflado en mi Dcdicatoria al Divinifllmo Nombre de JEfus : y paraque los Europaeos fe queden aflbmbra* dos viendo* que una Lengua como la de Chile, fe habla en el ultimo rincon del orbe, y por una gentc tofca h inculta , que ni efcrivir ni leer fabcn : una Lengua de la qual , por el Conjunto que tiene , mc atrevo a dezir, y lin efcrupulo, a qualquieradeotro Idioma : Si bona Lingua tua eft ; tamen eft praeftantior ilia Lingua Chilena , docet quam brevis ifte liber. Lcafe el Prologo, %6i* Utrnrnque fanfliflimum Noraen ^ESUS> MARIA Heraldice exhibituim JESUS. Aureum Jefu Chrifti Redemptoris noftri nomen in campo argenteo* radiis Sahftita- ris circumdatum , aurea fuae DEITATIS co- rona coronatum , atque purpureo paffionis fuae ^0# 8$* fuae paludamento adornatum, cujuspannus fubdititius eft agni vel ovis pellis , turn ob in- nocentiam > turn ob patienriapn maximam. Subfcriptio Fili Deus; nam JEfus Chriftus non folum eft Films DEI & quidemDei vivi & unici;fedfimul Verus Deus, Deus Incar- narus, & fecunda Ssmse & individual TRI- NITaTIS Perfona, Unde miferere ( non •ra pro ) nobis, MARIA. Aurwm S« MARINE fine labe concept® nomen in campo argenreo * radiis Sanftitatis circumdatum,argentea (nonaurea) Matris DEI caelique Reginae corona coronatum ; at- que viridi perpetuae fuae Virginitatis pallio veftitum , cujus pannus fubdititius eft holofe- ricum rubrum , quod Martyr fummique Ma- ter doloris, ob fummam compaffionem cum Filio, quern crcdebat morte cruentiflima mo- riturum, acmorientemadftansafpexir* Sub- fcriptio: Mater Dei, non autem Deus nee tfWJb) quia pura Creatura, unde ora pro nobis.. * Regulae communis de metallo alceri metallo non fuperponendo persequa exceptio. Hie enim valet ; au« de quia major omni laude» Lecus ubi ponenda? funt imagines ♦ utrumque Ssmum Nomen JESUS MARIA hie, facrofanda? &c, poltp. 186 ante Num. 303. S. Trinitas unusDeus ante Pars Tertia , Tom. II. Amor increatus ante Pars Quinta.Tom. III. Notae muficse , & mappa geographi- es utmox dicetur, Parte fexta. Kkk a CHI- mm* CHILIDUGU PARS SEXTA. NOT/E MUSICS* AD CANENDUM IN ORGANO . CANTIONES PARTIS TERTIiE a Numero 6 \ o ufque ad 676, *Ad commodioreni ufum veneunt feparatim ; &| quotquot quis volet exemplaris. Idem dico dc Map. pa Geographies Partis feptiraas , qua nunc fcquitur. GHILIDUGU PARS SEPTIMA. MAPPA GEOGRAPHICA ET DIARIUM, In quo recenfentur Provinciae, Oppida, Sa- cella, loca , dies & ieucas, quas ultimis menfibus anni 175-1 , & prirois anni 1752, peragravit ad Terras Indorum Qiilen- fium excurrens P. Bernardus Have, stadt e Societate JESU Miffionarius. IHS Terrae Tndorum Chilenfiurn ?> qu3i! trans , fltivium Biobio fitae funt , praefcindendo ab Infula Cbiloe, & Baldiviae Terrirorio; di« viduntur in quatuor Futan mapu , feu va- (tas magnasque Provincias; videlicet Laf quen Vutan mapu> ora maricima: RaQitun Futan mapuy Terr» plan» orae maririmae confines: ina pire Futan mapu y Tevt& pia- nae adjacentes moncibus Andes :& Pire Fa- tan mapu, ipfi Andes. Kkk 3 ! Ad hos Terrarum Tra&us excurrebant fingulis annis Societatis jESU Miflionarii: nempe duo ad oram maritimam , alter ex domo Miflionis Tucapel; ex sfrauco alter; ad plana orae maritirnae confinia Miffiona- rius Santa - Juan ufque ad fluvium Alipen fub gradu Latitudinis Auftralis trigefimo nono; cx in- deufque ad Pategonos feu Puelches in pla, nis Transmontams feu ultra Andes vulgo las Pampas, ubi Malalhue fub gradu circi- ter quiato & trigefimo ejusdem Latitudinis Auftralis: fuperando varus vicibus iens, re- diens montes Andes* Sacro fonte hoc an- no luftrati funt o£lingenti & duodecim : & ex Infantibus qui anno priore aqua luftrali funt abluti, jam ducenti & arnplius ad cae- lum cvolaverant. Quadringenti etiam fa- cro ritu utrimque matrimonio funt devin- &i; atque inter hos quinque Caciquei Bacu- lo Illuttres, & ex iftis ipfe Toqui feu fum- mus ArmorumPraefeaus^^gn/: fexpra- terea praecipua nobilitate ac Clientela prac- clari : Eredae Cruces praealtae fexdecim* Cetera dcclarabit mappa geographica, & Diarium , quod fequitur. Viae ut grana Evangelii fpargerem, m*f- femq; animarum,quam poffem copiofiflimam t)eo juvante colligeretn , penultima O&o- bris anni i?f i. primomane me committens, trajeci rate minacem fluvium Biobio haud procul a Caftello el Nafcimiento, quod id temporis cis di&um fluvium fifum erat, & Kkk4 hum 85>S i&WS nunc ultra. Ilia nofte ad fluvii ripam mihi fuit pernottandum, Hujus did iter fuit reucae unius NB/i. Die ultima ejusdem Oftobris dixi pro Concione in publico Sacello Toparchae feu Caciquei Don Juan Uamculien ad Bureu fluenta ; quern fluvium equo trajeceram. * confectae leucse {eprem.7, 1 ma Novembrispoft meridiem adveniad Sacellum Caciquei Don Francifco Cupaian- ida pervenimus Cidaco proxime fluvium BioMo. 7* St^HuinquenpropQQundewBioMo.qucni hie anno antecedente tranfiveram rate fatis bona, & loco fatis commodo: in itinerevi-! fitavi Rucalhue , obi olim domus Miffionis Societatis JEfu.3 4t£, KtWioBiobio perrexi ad Sacellum Caciquei Don Nicolas Pitta picbun, % jra* Mox ut amnem Bureu equo fupera- vimus , attiaimus Sacellum Caciquei Don Juan Marilqf, in Regione, Territorio, feu jurisdiaione Midden, quae eft continua m^- Jorum fylva,2* *NF> Initio meae excurfiomV nempcdie 3i.Odo# b*is, & primis viginti diebus Novembris, aniiotavi in rncodiario nomen Caciquei nunc forte mortui, omittendo per oblivionem nomen loci > id quod nunc iuppleo ponendo in Mappa dieto , quo ibi eo anno 1751 vcrfabar. ^fettdfr 897 6ta* Di£lum eft pro Condone & Miffa celebrata fub umbraculo ex frondibus con- ftrucio a Don Francifco Hapiantu Indo no- bili & habence Clientes (uos fibi fubditosa. 7ma 4 Fuit expeditio fpiritualis apud Ca- ciqueum feu Toparcham Don Lorenzo Ma* lillanca, 2 8va. Apud Don Jnan Caruantiui. 9na* Vix loco egreffi vada Midchen tranfi- vimus; & poft quatuor leucas felicirer con- fe£tas , falutis aeternae viam populo oftendi- mus in Sacello CaciqueiZto/z Juan MiUalaf, unde anno fuperiore , qui fuit pluviofus, difceffimus via 6b difficiles defcenfusadmo- dnm periculofi , quaerenres vadum , quo tranfiremus fluvium Rii^aicot, fed hoc anno via alia commodiore & vado fatis bono eun- dem (uperavimus* 4J ioma* Figens Tentorium haud procul a ca(a Indi Ignatii MiViacbeuque fub illocon- fuera peregi. ?♦ iirna* Omnia eadem apud Indum yuan MiUacuna , unde eodem , quo veneram , vado profe£lus fum* 3. I2ma Ad Caciqueum Don Andres Levoe- pilltm; Tenrorium figens ubi confluunti?^- Qaico & Mininco : fiinc vix egreffi , vado tranfeuntes RuQaico* 3. 1 3tia. Venimusad Philippum Cuyenahuela i4ta» Ad Andream Cayuquettpu* 2. Kkk f ij*ta. "^ 1 •^ $S8 m*m <&> i f tit Ad Joannem CbibuaiUanca : iterura- que trajicientes vado fluvium RuQaico> per* veni at; i6ta, Colue , ubi olim Hifpanorum civi- tas , cujus quaedam adhuc reftant rudera aut veftigiav Fidei Chriftianae document^ populum erudivimus in Sacello Caciquei Don Lovenco Huechu coy am juxta JluQaicO) z quern tranleuntes poft iter novem leuca* rum 5* i7ma* Hofpitio excepti fumus a bono featre perverfi Caciquei Don Francifco Hue- nupaQi haud procul a flumine Mal/eco. J8va. Poft fuperatum vado MaUeco pnv pe Andream PaQwamun %. i,9na, Habita tunftio fpiritualis apud Ig« natium QuetepaQui. 2oma«Apud Caciqueum Don Pedro Lon- copaQi. 2. 2r ma. In Requem apud Caciqueum Z?o« 5^«^» MtUapoa. 3. 22da* In Cbacaico apud Caciqueum /Jo» Ignatio CbaQqueibuenu. 4 23tia. In Coluco: locus aptiflimus ad fun- dandam ibi Miffionem quod abundet arbo- ribus ad aedificandum : vivebat tunc, rem- poris qui nos perhumaniter excepit Don Pablo MiViabueque. 2. 24ta* In Temucuicui apud Diego Hum* afta* 2fta, In Chucauco apud MartinumC^- quemiUa. 2. i6tz in Caglo apud Caciqueum DonFran- cifco Catuvebue. f ♦ 27ma 4 in Choquechoque apud joannem Manquevudu^ jv 28va. in J?m># apud Caciqueum fupre- mum armorum Praefedtum feu Toqui Don Juan AnuQrit* 4. 29m. in \ Panquece apud Caciqueum Don Alouzo Neyidafqiieth*. 3omo, in Meco apud Dominicum /fe#- mailafquen : Hinc praeftat re£ta ire in Dtn- coL V* ada Decembris 4* 1 ma Decembris in Boyelemu apud Caci- queum .Do» Angelito Rucalafquen propter riparn amnis Taiyen: untie via in Virquen & brevior & comrnodior* 2. 2da,in Dencol apud Joannem AncamiUa : hie locus fir praecedenci anterior. 3, Jria. in Cuyenquen apud Laurentium Co- Jubuala; amnem TTwjtff* equo tranfeumes.17. 4ta. periculofo vado fuperavimus minas intentantem Cautun , fluvius qui prope ct- vitatem Imperialew jam dudum dirutam, devolvitur in mare Auftrale ; perreximus in Arquenco apud Caciqueum Don Nicolas Canitmamcu. 3. f ta* in Pataco apud PanchoPainequeupu % 6ta. in Mulpiufut apud EJjtcvan PaiUa Gfonqttt, 4, 701a. ?oo *»$<«» 7ma* in £7tfiwo apud Alonzo Necidpi- cbun , uno circicer miiliario hincdiitac dk rura prifcorum Hifpanorum munifiuncula, in cujus centro etiamnum exftat baud exi- guus lapidum coacer^arorum colliculus, un- de Culacura vocarur* f . 8va* in LLamuco apud ZW/ 5^# Nami- nabueL Hie loci ob terrae foecunditatem & arborum fabricae infervientium copiam , numerantur incolae quam pltfrimi : unde Mitfioni peropportunus, 7. $na. in Tuftuf apud Matthaeum iaupilnf: hie locus perrinet ad RaQittin Vtitan mapu.$. ioma, in MiQahieico apud Don FelizHa- alipauun: Locus ob foli pinguedinem rebus ©nimbus , praecipue arboribus incolisque abundans: fed viae; quando pluit } perdif- ficiles ac lutofae, 2. iima, in Calhuco apud Caciqueum Don Joan Remunabuel 2. i2ma. in Rabueapud Wenceslaum Cheuai* niviidu: hac pcrgitur in Cuyumbue & fluvium Alipen y quo pervenire non potui, quod trium dierum pluvia ac fylvas fpifliftimae omnem mihi aditum intercluderent; arque hie locus eft; qui NB. in hoc Diario Au- ftrum verfus longius diftat afajita Fei. 4* 1 3tia. in CuMdeuvu apud CbriftovalMilla» namcu, quo tranfitur fupra ponrero ligne- urn angultum & pradongum > ad cujus fi- nem ; H ^mdfc ?ot ciem figitur tentorium , ut eo pedetentim «pportentur humeris impedimenta. 4. i 4 ta. in Rebuemu apud Don Juan Tur- aillama. in itinere ex uno tantum loco vi- detur & optime quidem , Mons igmvomus ViUavka cum longa & continua montium feriead CbaQll uique; cujus afpeaum non diltantia, (ed fpiflse fylva: ac denfa nemora prohibebant. 8- „ „ ■ 1 yta in Meco apud Caaqueum Don Fan- choCatuleuvu proxime fluvium Cautun^o- dem in loco ubi ilium anno antecedente ratis beneficio trajeceram. 6. i6ta. in Copinmo apud Petrum Huenupa- tti, f. i7ma. in Qjiemcbohpud Luis PaineQru. 3. i8va in Huemvali apud Caciqueum Don "fuan xnamcupiUan. In itinere tranuvimus pontem fatis bonum latumque, quoamnem Huerquebue , qui inferius in profundiflima fofla inter (copulos praeterflutt ; fuperavi- mus Eft ifte locus afylum Pehuenchium , quorum non paucihic hyememtrandgunt. Eftque inftar munitiflimse arcis , ad quam fi velint, nullus pateat aditus, eo quod ex alia parte flumine Cautun hie rapidiflimo ; ex alia difta fofla & profundo rapidoque Huerquebue ; ex alia Mondbus Andes 6k prae- cipe flammivomo CbaQll, qui duplici oftio humum, flammam , fcopuiosque ignitos evomit; m^m 902 m*BM> evomit; & ubique denfiffimis claudaturne- moribus* % 190a. in Pimnileuvu apud Gabrielem Reumailafquen. Tranfivi fluvium Cautun vadopaucis noto, & quidero primo mane, anteqwam continua in Andibus nix incipe- ret liqiiefcere ; quod hoc fit unicum tern- pus, quo lftc fluvius hie fuperari vado pot fit, 3* r soma, in Hitevacovud apud Caciqueum Don Franc, Aleantu* 3. 2 1 ma* in Menuco apud Petrum Paine» Uanca. 3* pda. in Entuco apud Don Juan Lemu- nahuel Mihi videtur a loco precedence di- ftare quatuor leucis ; fed oblitus fui anno- tate. 4* 23tia. in CuMm apud Joannem Nabue- lantii. 6. 24ta. in Tautauco apud Ignatium imalaf- quen.4. 2 j ra. in LLaUecura apud Don Luis Cbeu- quemanque. 4* 26ta, in Pelleco apud Don Andres Huau quilaf. $. 27ma, in Coluco apud Auguftinum Hua- tjfuipaQi. 4. 28va. in Ditmmu apud Ignatium MiQa- namun. 4 2911a. in 7///>^ apud Thomam ^. ¥w$ 3 omo, H %9 # d& 90? 3omo* inFibuenapuA Pancbillo Paffia- buala. Equo trajeci Mzllra?: &antequam perveniatur in Vihum > eft defcenfus Ion- gus, praeceps & perdifficilis, adeoquepro- euretur optimus quadrupes 3 &beneligeruir ephippium. f* 5 1 ma in Cule apiid Caciqueum Zto# Pe< Ave Ptulpi. Vix egreffus tranfivi Vibuen , qui fluviusmeoquidem judicioeft idem qui poftea Mininto vocacur; nee apud Indos Chilenfes novum, quod idemfluvius indi- verfis loeis diverfa fcrtiatur nomina : hie autern fcacet fcopulis ac lapidibus pragran- dibus: imo toto hujusdiei icinere afcendi- mus & defcendimus montem praealtum at perrimumque* In Ode fuit olim domus Miflionis at in toco triftiffimo & ar&iflimo , ac in vera ac mera lacrymarum valle ad flu- enta RaQakoy in via publica euntium & re* deuntium Pehuenchium , nullo aut perexu guo animarucn fru&u. 8« Anno fuperiore perrexi Ailterius praedi- t:ans in Picupicu apud Juanillo Tamplqui; leucaefex: in Filucura; o&oleucae: (upe- ratur in hoc itinere prima moncium Audet continua feries : & in parte fuperiore copio* fa nix: item multoties equo tranfitur Ru- $aico, & totus mons eft denfaaltiffimarum pinorum fylva > arbores oppido procerae, craflk *m—m* 904 ^8# ciaflk & omnino recte fed parum fblidae: nucispineae & nuclei pinei feraces : folum autem, ut dixi : faiebrofum , afperum & fcopulis lapidibusque horridum, Poftea ad- veni in Lolco apud Don Martin Qruantu re» tro Ignivomum Callaqui % qui id temporis fumi nubes emittebar : utrumque fluvium Vihicura & Lonco iens & in reditu fuperavi vado; & ultimum quidern vado fatis peri- culofo, quod absque perito duce non eric facile inventu : eundum aurem eft primum fecundo flumine ad Infulam , qua? videtur ad latus dexcerurn: in ipfa aucem infulaple- naarboribus habetur via fatis trita. Volui pergere ulterius in Piakntue> Hidyili^AZ* que ioca trans flumen Biobio lira ; at deerac vadum, Scratis, imo propter beilum quod gerebant invicem , coriaceus quoque rudens, quo & in quo tranlire hunc fluvium mihi erat in animo; erat praefciflus: quare no- lens volens fum reverfus in Cule, imajanuarii 17 $z. Cule exiens bora no- na rnatutina & toto iilo die aeftivo ( nam tnenfe Januano in Chili non fumma hyems fed aeftas; utinox quandoinGermaniadies eft) iter faciens inter perpetuas (ylvas ca-^ rentes aqua fi unicum fonxem ex quo foil homines, non autem equi mulique bibunt; wcepero ; poft fblis occafum perno&avi pro- •H proxime amnem Mulchen haud procu! a Sa- cello Caciquei Don Juan MiUalaf( V. fupra $na Novembris) pnrnaque luce kerumar- ripkns iter ; hora prima pomeridiana traje- ci Biobio partim vado, partim rare; hora aurem tenia adveni gratias Deo, farms & incolumis ad meae doniurn Miffionis Santa Fee, mulris tamen magnisque pericolic Deo O ML juvante ereptus : difht Cule a Santa Fee leucis omnino triginta, 30* Sequitur altera eodem anno ifffz* fpirw tualis expcditio feu excurfio ad monteS An- des, terrasque Pehuenchium , quae ad Fire Futan Mapu pertinent. Item ad Terras Transmontanas, quae las Pampas oominaiv tur, ubi degunt los Puelcbes feu Patagonosi 2911a ejusdern Januarii no&em rranseai in Dito fexdecim leucis diftansa Santa Fe£8z odo abOppidokf Angeles y eo quod pro- pius non habearur aqua > iigna & pabuium pro beftiis equis fcilicet,mulisque, 16. Soma* Ofto leucarum confe£k> itinera fixi tentorium una leuca ultra amnero j£«- tuco, ubi invenitur locus fatisamoenus, & Jigno, aqua, paftuque abundans: hie Hif* panos ad peccatorum facramentalem expia- tionem allicere ftudui & irnperravi : nam plerique peccata confefli , facram infuper iynaxin fufceperunt* 8. 3* ma no&em ttaduxi proxime fcoriam^ LU quacn $o€ «fe.Adfr quam longe latcque projicit flammivornus inons ch \a Laxa : Hie toto hodierno die eoopertus nube , occidente fole vifus eft jgnem, flamrnas, fcoriamque evomere: to- la itidem no£te quam faepiilime multo in- geniuic fragore 5 non fine frequenti terrae motu ac fuccuffione* Paulo antequam ad diftum locum pervenirem , defcendendus mihi fuit mons prseruptus > longoque itine- re : via item oppido angulta & plena lapi- dibus , qui conculcati mox delabuntur ; nee aliter quam inflexo in latus mulo, lineafera- per reaa at angulo peracuto* Hie loci anno priore in fummo fum ver- fatus pereundi periculo , nam nofter eanis ob pedes itineris afperitate detritos exco-j riatosque faflurus viae compendium, fe in globum contrahens ex fummo monte, Ion- go tra&u fe dejecit ad pedes mulae qua ve- hebar > inftar magtu lapidis fubito ac infpe- ratus apparens: Mirum certe & foli DEO acCuftodi Angelo tribuendum, quod non uterque , fcilicet mu!a mecum in praecipi- tium ruerit, fed contra fe ftiterit omnino immota* dumcanis fe explicates Et prop- ter haec fimiliaque eft periculofum atque etiam inutile canes in his afperis longisque itineribus fecum adducere : nam eorum imo & equorum hujusmgdi vlis non affuetorucn pedes 1 ^ *%hBdg* 507 pedes intra paucos dies ita deterumur, ut fequi quamvis maxime velint & conentur, omnino nequeant. Ac in priore expediuone omnino neceffe crat canem vigilem , audencem &■ impavi* dum, qui alios canes fugaret, fecum afferre; nam hoc deficiente omnes canes fuis domU nis abeuntibug , cibi odore invicari rema- nent, adeo utplures numeres canes, quara carnis in vera aut oila uncias. 1 ma Februarii nobis in colligendis vafis ad iter prosequendum occupatis, flarnmi. vomus mons de la Laxa repente in eas era* pit furias; ut folum DEO confifus non ar^ bitrarer, certoque mihi perfuaderem, nos fcopulorum aut fcoriae imbre obruendos : tota mea vita non vidi quid fimiie; cam cum ingenri fragore prodibant nigerrima- rum fumi nubium compa&iffima voiumina, jamque noftris imminebanr capitibus: noa vidi holo(ericiim magis nigrum , nee dili. gentius involutum comprefFumque I Quod* fi in hac nigerrimi fumi nube implicit^ uti iolet, futuet fcoria : tametfi integro milliari longiusdiftantes fuifTemus; aftum de no- fira mortali vita* conclaoiatumque erat: at DEO 0*M. faveap ilia omnia fuerunt me. ra terriculamenta:& in fumum fumusabitt: & quamvis ofto kucas fuper hujus ignivo- III a mi I ?o8 4R S§e^ mi mentis (coriam & inter eje&os fcopulos ptoxime lacum etiam hinc eje£lum > & pro- pe ipfum montis culmen oftiumque confe- cerinius, monte interim jam tonante, jam tormencorom bellicbrum., & quandoque compiuriam fclqpo'rum fragorem imirante , & nunqiiam non iras & fumum fpirante,ac demum tancum igoiumevomente, ut major fuerit quae apparuit flamma , quam tocuni montis cacum^n ; nihil tamen paffi fuimus damni. Maximus labor fiat in eo, utmeos quatuor Indos ne dornum rcdirexit, conti- nerem : contra ut iter mecum profequeren- tur, perfuaderem; quod DEO juvante fum affecutus eo maxime argumento , quodnul- lus Rex luos propriosoccidat fideles milites: & quod fatis fcirent me hoc iter nullo aiiq fine fufcepiffe, quamut fines Divini Jtnpetr rii propagaremUS, produceremuS) dilataie- mus*8* ada* Primos Indos Pete/^jinvenimus in Liucura , ubi licet omnes bellum para- rent 5 hoftemque in horas expeftarent ; ni hilominus concionantem attenti beneyoli- que audierunt; infantesque fuos baptifrno pbtulerunt. NB, Hie incipit herbae maii> gnse genus beftiis peftiferum,uti explicable mus i^na. & ^oma* i6* 3tia. fiximustentorium haud procul |j$& uvu, Mifla* Coneio, Bapt $. 4ta, __ ^ 9 # 503 4ta.-Poft Miflam accedit Caciqueus Zto/z Prancifco CuYUpulqai rogans, uteademiuis pr&ftarem, qui una folum .-different leuca; quod perlibenter fecimus. i. f ra* Poft confectas duas leucas & difficU lem defcenfum, vado tranfivimus fluvium TucumaH) & perno£tavimus ulrra alterum fuas mtnas oftentantem fluvium Iftudquen :i atque hae quantum conftat funt primae vi- ces, quibus illurn SacerdoS, falrem Expe- ditions fpiritualis caufa rranfiv.erit : atque idem intelligendum de reliquis deincepslo cis , amnibus , fluviis. Eft aucem ttnaqueu minax fluvius & folum rate hie fuperari fo- litus: verum cum hsec ob bellum deeffet, firnulque peritum vise ducem Deimtfcrentis Providentia offendifTem ; illum vado traje- cirnus: at parum abfuit quin Indos omnia- que impedimenta una cum beftiis ob In- dorum ad vise ducem non fatis attended;* tium incuriam, fluvius abriperet: fed ma- gnis multisque clamoribus moniti 5 ipfiquo* que cum impedimentis imminenti periculo (e fubduxerunt Celebrabatur hodie inSo- cietate JESU feftum Ss Mm. Japonenfium : vadum aWem fluvii erat linea recta dex* trorfum inclinaos fie / ad quod vadum de- fcenditur longa atque alpera via; & quod |n neutra ri^a nihil omnino reperktur pa* Lll 3 buli| jio m^c^ buli; fed Iapides duntaxat vel fcopuli;petv jno&andum nobis fuit poft alium montem nonqnidem altum, fed afcenfu defcenfu- que perdifficili. Anno fuperiore concionatus fueram in Caicaien , umdquin , Rutiinbue loca ob her- bam malignam periculofiflima I fed quod ob bellum hasc loca eflent omnino deferta , hominesque alio migraffent; mihi quoque iter alio fuit inftituendum* 6tz. noctem transegi in Piitunmalin: to- to autem die nobis fuerant afcendendi de- fcendendique montes afperrirni: unus prae- cipue preecsereris admodum altus,praeceps & praeruptus niaximo beftiafum darnno ob detritas attritasve ungulas : aliam aiebant viarn dariplaoam & £atis commodam, fed ob herbam malignam & tributes nimium periculofam* 14. 7ma*adveni in Tomen^ ubi eft vallis & lacus ad pedem duorum montium ignivo- morum, qui Punmahuida vocantur 5 procul «hibio» quod fumus quem aliquando evo- muit , fuerit tam fpiffus , ater & copio- fus, ut vel meridiano tempore j> noftis te- nebras introduxerit , ac diem in noctem transformarit : nam certum efl me integro deincepso£tiduo,maximo incommodo, & quadrupedum fuas ungulas perdentium de- ed* ^ rrimento , ipfius fcoria» inambulaviflc. Hie locus diftat a Putunmalin duabus duntaxat leucis, quod moneo ob duarum leucarura circuitum, quas decepti a dudtore defcen- dentes afcendentesque itinere afperrimo & periculofo confecimus* 4, Ufque ad di£tum Putunmalin pertingit via ad falifodinas , quae unius diei itinere inde funt diffitae , & omnino absque aqua : quare ne beftiae iiri deficiant aut enecentur ; & ut frigore no£urno quafi pom recreen- tur, vel minus fitiant ; eo pergentes noftu* roto poftea die occupantur in colligendo fa- le; & fole occidente revertuntur* Sal au- tcm ifte , ut mihi ibidem fuit narratum, eft aqua falfa in montis cacumine fcaturiens, & mox frigore in falem indurefcens , quern falem ita durum lignea pala folum radentes colligunt : eo autem hie fal eft melior & pellucidior quanto dies, quo ex fonte pro* dit, fuerit ferenior: nam quando tonar> ningit , pluit , aut caelum eft turbidum , etiam fal turbid us efficitun Veni in Punmahuida tempore Cahuin^ ita vocantur dies, quibus ebrietati &genio maxime indulgent : erat ultima hujus feftu vitatis dies, unde-mox ut eo adveneram, acinace mihi fuit percuflum caput. Res ita contigit: interea temporis, quq mei Indi LI1 4 eri- $12 m,m^ erigebant figebarirque rneum tentorium; accedebant Indi Pehuembes vifuri quis e£ fern .., & quid illis afferrem : me vocabac alius Setter Cctpitan, Setter Huinca slius;ac nemo uri iolent, Patiru; quod hie foci Pa- ires IMiffionarii plerisque effem ignoti : cum- que refponderem nunc fiuic, mox alteri me veniffe nunc quidem earn folum ob cairfam, tit eos invenirem fimul a congregates : nam iingulos ob viae afperitatem ac plurium di- ftanciam adire non poruiffe nee peffe: ce- tera autem eras mane me ipfis diclurum : eodem quo ha*c dicebam tempore 7 retro me acceffit primogenitus Caciquei hujus loci j qui erat hujus Futanmapu Haul Cm fupremus Bellidux; ac nihilominus eadeni h#c ipfa hora > ab eodem hoc fuo primoge- nito fuerat in facte vulneratus; hie, inquam, primogenitus retro me equesaccedens//^ inca exclamat , Qelai vinu f cumque illi quod aliis toquereri non ftatim refponde! rem, mihi pileo cooperto acinacem qua potuit viimpegitnon in verticem fed trans- verfim, ira ur quemadmodum ipfe pileus monftrabat ; iftus caderet in fpatium va- cuum inter meum caput & pilei partem fu- periorem : ea tamen vehementia ut mihi vifiis omnino rurbaretur, nee mihi viderer aliud videre , quam innumeras erumpentes ex oculis fcintillas x neque dufritarem me graviter efle vulneratum : verum enimve- ro quando fubiato pileo fanguinem me vifurum & copiofum? quidern exiftima- bam ; nullo vulnere me laefum efle ego ad» ftantesque admirati (umus 3 adeo uc quidam me iniignem efle Veneficum judicarent* Piures forcafle i£tus accepiffem , nifi qui- dam Puelcbe cui Idncopkhun nomen > me peregregie defendiffet* Quod aegerrime fero, eft quod absque ullo, nifi quodDeus O* IVf* ipfi largiatur* & jam fuerit largitus praemio: nam die (equenti quando alia ve- fte me inviiit; quod (im oppido myops> ipfum non agnovi ; nee ullus quamvis id maxime commenda veram > me monuit : dum autem iterum iterumque in ipfum inquire- rem jam abierar> nec poftea comparuit, 8va, Quanta potui contentione dixi pro condone* nec absque fru<3u, quod non pauci Deo juvante infantes luftralibus aquis iint ablutu Degebat in vicinis locis popu- lus fttis numerofus, ad quos pb vias ni- mium afperas & ungulas meorum quadru» pedum jam nimis detriras devenire non po- tui; iter tamen folo DEO Duce ea fpe (urn profecutus, fore ut Mendozae meos qua- drupedes infirmos aut inutiles totidem aliis fanis permutarem ufque in fequentem an- num; fed DEO O* M vifumeft aliter* LI 1 | ?n» —m 9H ^na atragimus Ranqbnalin. 8* i oma. Traje&o vado Picbicovitdleuvu per- noftavi in Lifcai. io* i ima. prope amnem Cahnucoy qui diftat duabus leocis a Huincant ubi iaroa poft permoleftuoi quatuor leuca- rum circuitum noft^m traduxi. 6. Qui er- rnntes reduxir in viam , fuir Don Pancho HmnuCalquin NB. duas hie loci eft vias vi- dere , & urramque veraip fed fuo & diverfo tempore: nam quseducit, quaqua incede* batrms via verfus Nord ~ Efte , & quae facile primoque intuitu perfpieitur, eftquae teritur tempore hyberno > quando altera non patet ob immenfam nivis copiam : ne- que tunc deed: aqua vel faltem nix: at in aeitate unius & falterius diei itinere & aqua & partus deeft. Altera via, qua Nord We. fte verfus inceditur, inquirendaeft adlatus finiftrum intqr angufta montium, e quibss poftquam evaferis, videtur in fuperiore montis, qua deinde per alias ejusmodi fan* ees defcenditur ; tandemque pervenitur ad planum quod extenditur verfus Orientem y & in ejus extremo fluir amnis^ Chacaicoy ubi manfimus eo die*^ In bis fecuadis an- guftiis periit equa mulorum dudrix & ma- giCtra, viribus omnino exhaufta; & afperi- tate viarum fuis ungulis orbata, quaque Uh nica in tot itineribus ufus fueram ha&enus ; nee nee inveni qui in toto deinceps itinere a- liam fubftitueret> vel quocunque jufto pre- cio venderer. i4ta^Confe£lis circiterfex leucis 6 attigi- mus oram Vhta Coviidleuvu , qui fluvius flu vio Biobio vel major vel fakem hand mi- nor, fluit ad Orientem longa, lata & om* -nino refta via* Ad explorandum vadum iter facientes ad ejus marginem, quae eft terra mollis , poft confectas circiter o£o leucas/afcendimus montem quadem femita, quae exigua diligentia invenitur; & ex hoc monte videtur vadum, quod quatuor ad- huc diftans leucis cognofcitur exquamplu- rimis infulis, quae flumen in plures partes diftrahunt, dividuntque : proxime ad hoc vadum permanfimus, 4 ijTta. Trajecimus fluvium Viitacovitdleu* vu duce quodam Puelche qui hie in mifera cafe agebat excubias: flumine feliciter tra- jeclo ipfe praeceffit in Malalhue fuos quid ageretur fa&urus certiores : nos u^tra flu* vium fubftitimus* i ♦ i6ta, advenimus in Malalhue > qui locus fitus eft fob eadem ferme paralela, qua flu * vius Maule in Chile omnino ultra Andes in las Pampas de los Puelches feu Patagonos* Videtur hinc infinita montium ab Auftro in Septentrionem fe extendentium feriesj accrue I mm ****** 5i6 *%*$ d*>- atque inter illos eminentiffimus el Zerro Ne* vado ' Itifierariufn a Malalhue Mendozam y ut roihi narrstum fuit a viro fide digno> eft iftud : Malalhue. El arroyo Saucezito fep- tem leucae: non datur incote. Los Cbacayes quinque leucae , incolunt Puelches, El Cha* dikiivu* alio nomine: Rio de los Sauces, d los Chacaicos > novem leuca : Puelches* El rio atuel o Pelahuen> quinque leucse: Puel ches* El alqinttan- ) o&o\mQ&. absque aqua» £/ rio Diamante o Manqueclen: fex leucae, via? a(perae £/. /zrroyo ondo 6 el arroyo del medio, fex leuca? : absque incohu Los Papa- gay os o Cortaderas, fex leucse : Puelcbes. Lo de Alvarado o la Cenaguita de Uaucba^ feptem leucae Lo de Videia 6 lalsla,quz~ tuordecim leucae* Lo de Correa , ejlancia Tunayan-> fex leucae. La eftaeada y duode- cim leucae : pauci incolae. El Carrizal , quinque leucae : Hifpanu El rio feu fluvius Mendoza, o&o leucae. Mendoza Civiras: quinque leucae, Ordine retrograde erit Itinerarium Mendoza ufque Malalhue, 6. !n Malalhue aderant ftres Cactquei PueU ties : Marivutai , Huelecalquin & Chueyu de- fun£H Pantucueto filius cum ducentis arbi- ter equitibus, inter quos aliqui Hifpant Mendoza transfugae eodem quoPuelches in- duti veffe genere & forma* Erat eorun* Mm ^ ^m^ 31? Interpres( nam idiomaPuelehiumabHifpa- no Chilenoque idiomare coto differt caelo, rarnetfi plerique omnes has tres linguas 6c intelligant & loqiiantur) Meodozinus qui- dam cui nomen Vaniu coilo nocatus ob de- formem ftrumam monftruofo* Cum Sol jam inciperet occumbere , omnes irrvitans in diem fequemem, fingulis Caciqueis her- bam Nicotianam feu tabacum , quod maxi- me appetunt, adfumandurn fucn eiargitus* I7ma. Redierunt fupradifli Caciqueicum fuis equitibus, fed line mulieribus, parvu- lis, infanribus: nee alia intentione quam furandi , &c* quod facile collegi ex fuis ge- ftibus & modo agendi : Nos, aiebant: uc intellexi poftea , quibus furemur & quos fpoliemiis magnis itineribus quaerimus; quidni exfpoliemus hunc (e nobis uitro of- ferentem ? Etiam quserebant ex me : ad quid venifti? & ftatim alius ; venit explo- raturus , inquiebat, ac noftraobfervacurus : Eft hoftium noftrorum emiffarius: aliisnon credunt, at huic credent & pro cerro habe- bunt, quidquidde nobis narraverit. In- telligentes quoque me velle pergere Men« dozam : volebant utemerem licenriam rrans- euhdi per (uas Terras : idque etiam port? quam illis fatis manifeftaveram me non meo fed ipforum bonoac comojodo veniffejnec mo ?iS 3&^^ me effe Mercatorem , fed Sacerdotem & quidem Societatis }ESU Miffionarium* His igitur iimilibusque altercationibus confum- pto jam die, tandem at non contend abi- vere* i8va* Arbitratus illos duriores fe praebi- turos fi contenderem amplius , mi(i qui ih lis fignificaret me, ut me meosque redime- rema vexa, juftum pro tranfeundi Mendo- zarn licentia pretium perfoluturum : dice- rent igitur: quid mihifolvendum? mulum, aiebant, ilium, qui ob ungulas detritas mi- hi jam eflet inutilis; cumque confentirem, advenerunt memorati tres Caciquei me jam accin&o ad arripiendum iter: cumque illos introduxiflem in meum Tentorium , ubi jam facris uti Temper aliis fingulis diebus fueram operatus; nihilominus perfuadere ipfis nonpotui, ut (altem fuos infantes a£ ferrent baptizandos: Contra ipfis Caciqueis praefentibus acvidentibus, Clientesipforum comitesque non defiftebant facere ac dicere quaedam contumeliofa , &quae ad manum erant minoris momenti furari : praecipue invaferunt tabacum & panem bisco#um , -quern una cum facco coriaceo in quo ferva* batur , lid lid lid clamantes abripuerunt; jamque diflum bisco&um habuiflent fibi ; nifi egomet raeis manibus didum faccum CO* eoriaceum , & in eo majorem adhuc partem panis praefenti periculo eripuifiem* Antequam itieam mulam infceiderem, fingulis uti in reliquis locis dedi tabacum , acum 5 &<;♦ cumque viae Mendozam me committerem 5 quamvis mulum quem pe- tierant, ipfis jam folviffem , nihilo tameti minus & meos mulos equosque > & meos quatuor Indos a di£ta via repukrunc: quid- quod idem fecerinr & eodem modo pofl- quam folviflem aiterum, arque irerum tan- tundem* Caufam fcifciranci refponderunc fuos equites efle iratos: cumque repJicarem cur ita ? absque alia refponfione domum ad art^a convolarunt : fumptisque fuis armis ombes lancea aut acinace inftrufti, & fuo «nusouisque teftus clypeo , militari ordine equity advolarunt : jamque paucis palmis fuas lanpeae aberant a meope£tore & acollo acinacei>; quando quidam ( an ftratagema fuerk: an DEI ita difponercis Providentia nefcio) prehendic mulum qui vinum por- tabat viginti librarum pondus non exceden% illudque extrahens \ reliqui etiam ad iiluet bibendum me reMo convolarunt, Igitur quod fpem abjicerem fore , uttranfireMen- dozam licerer; aut eorum infantes baprit mate expiarem , difceffi eadem quaveneram via, poftquam mihi feptem radios abftulifc fenr> «■ nr-m* $zo ^#d^ fent : atque inter hos illam qua vehebar hue adveniens. Trajecimus Vtiacovitdleuvu in alio quatn nuper ifta vado, quod fluvius aquisau&us nunc illud vadum amiferat: invenimushoc vadum novum , quod aliquis nefcio num Pitelcbe an Pehuencbe ibidem albo equo flu- vium tranfiret : nam hujus iter diligenter eminus obfervantes, nos quoque flumenin quinque vel plura brachia divifum DEO O. Ms juvance feliciter tranfivimus, &mox fiximus tentorium meridiem verfus ad pe- dem vicini moatis eo loci quo diftus PueU che aut Pebuenche fecutus viam fuam ex eculis noftris evanuerat* 7* i^na* Circumivii>ius moptem mulra nive openqm, & poft omninp^ quindecim !eu- carum iter ,' eo quod projSius non reperiren- tur ligna, paftus, aqua; tandem pernofta- vimus haud procul a colle gypfeo feu ex mero gypfc; unde videbatur inferius , & una leuca diftans fluvius Chadilciivii. Vo- qatur hsec regio Cummalin , & locus ipfe ; HueciifaiQelumalw: Dqo funt hie aquarum rivi , alter renuis , alter aquis abundans & Hydrqmylae fufficiens : ad hujus itaque fluenta alacres ac fine periculi fufpicione, 5c absque omni metu ac fcrupulo fubftitimus; mm qvjamvis fontes ac putei fine fempec peri- periculofiffimi, ut experientia meannoela- pfo Cms fuperque docuerar; artamen non amnes, flttvii , torrentes* Port unam al- terarnve horam vidimus eminus tranfeun* rem Pebuencbemj Curuqueupu illi nomen, Don Ignatii Huencbunabuel filium. Hie tan- dem perfuafus ut fine rnetu ad nos accede- ret, ac locus ubi degebamus, quisefletnos edeceret; narravit primo nos quatuor tan- turn leucis a via quae ad fluvium Maule nos perduceret, diftare: demum aquam illam niiilis equisque exteris , noftu praecipue peftiferam efle. Quod ut percepi, mox fi- ne mora, multo adhuc die omnem adhi- bui diligentiam, ut omnes equi mulique quam primum inde abigerentur , & ad alium locum quern dicebat fecurumefle, quantocyus migrarent. Res digna admjratione, quod ilia eadem aqua, quam nos. & nofter canis fine ullo damno bibebamus & crudam & co&am, & qua cpquebamus: aqua omnino clara, criftallina, nulliusque coloris faporisve nifi aquae purge & defecatiffima? ; aqua quae nee in olla in qua fuerat co&a, nee in fundo rivi , unde hauriebatur : rieque ad ejus mar- lines ullum relinquebat fignum aut vefti- gium, folum ft excepero ,"" quod illi vici- iwjseflet ille eollis gypfeus | quod ,4n^ M Hi m quam mm mm ?2Z *%3^d& quam, ilia aqua pqtata ab equis mulisque exteris, quales erant noftri ; eis afflaret om» nes illos effe&us , quos hominibus affert ebrietas : nam quemadmodum homines vi- no madentes vacillant, cadunt: non pot funt furgere , prout unusquisque plus mi- nusve vino fe ingurgitaverit: ita omnino equis mulisque fuccedit, prout plus minus- ve hac aqua fuerint pod: quid? quod Sf modus curandi feu medicina eft eadem quae homini ebrio, ut citiusadfanammen* tern redeat, adhiberi poflit: nam primum equo mulove hac aqua poto venam haud procul a naribus quam leviflime incidunt ita , uc nonnihil exeat fanguinis* quern ipfa beftia videat, odoreturque: deindead aurem vulneri magis vicinam, pannum colorisfan- guinei ita fufpendunt , ut femper ipfiusocu- Ksobverfetur: fie enim fit, ut equus mu- lusve fuum olensfanguinem , dolorem item fentiens vulneris , ut ut parvi , levisque; vidensque prseterea ilium ftnguineum pan- «i rubri colorem, apprehendat fe vulnera- turn, fanguinis rivum fundere: unde fuas vices dolens, fibique volens confulere, cor- porem exqutit , & ad mentem fuam rever- titurT quo agnit© pannusaufertur, & pan- no inde arooco beftia mox recreatur &na~ turque* Aliud Aliud malum nee minus timendum im- minet hie di<3is equis & mulis ab herba maligna > quae & hie & in aiiis locis quam piurimis e(t valde frequens ; nam comefta quamumvisin parva quantitate, adeoillos incendit ac debilirar ; ut eadant , nee fe pollint pedibus fuftinere > imo moriantur fi paulo plus hujus herbae comederinr* Uni. cum remedium eft , eos frequenter frigida abluere, atque ira intra triduum , maxime beneficio frigidiffimae noctis 3 convalefcunt* 2oma* Offendimus noftros equos &mu- los adeo foflos fupra di£ta aqua inutiles,ut licet mihi eflent adhuc o&odecim muli fu« perftites, & folis (ex onera levia irnponen- oa ; folos quatuor invenerirn alicui oneri pares: quare uni oneri fuit fupponendus equus ; alterum onus imponendum fair mii- lo minus aegro, qui tamen quando ipfi,uti fieri folet, operiebant oculos, procumbe- bat humi mox* Praeterea duo equi , quod erigere fe , aut aliquantulum faltem pedi- bus infiftere non pofient, fuerunt nobis om- nino relinquendi ; & nifi DEUS CX M. hunc nobis Pehuenchem mififfet ; de nobis -aftum omnino conclamatumque fuifler«, Hoc igitur duce ofto leucarutxr facientes iter potiflimtam Occidentem verfus, ac flu- vmmChfldilwvu multoties tranfeuntes,tan- Mmm % detn *F 9.^4 mm"&* dem advenimus in Liumalal apud Donlg- gnatium Huenchmiahuel patrem praedi&i Cuvuqueupu & Hifpanis amicum: ejus Ca- pitaneus eras Sepulveda ad ./J/We fluvium habitans, 8 Hie loci manfit nofter canis (alius ab eo, de quo fum locutus fupra ) nam hucufque plus fatis^ conatus nos fequi quantumvis pe« Gibus excoriatis atque detritis , hie tandem dolori ac labori fuccubuit: mirum autem, quod anno millefimo feptingentefimo fexa- gefimo tertio quando Mendoza fum pro- le£tus in Uco : qui locus diftat Mendoza triginta leucis verfus Meridiem, ibife mi- tu adjunxeric ifte meus canis jam fenex & edentulus, mecumque eo non invitatus fuit reverfus ludenre in terrenis divina Pro- videnria rebus* 2ima* Ob infirmam adverfamque equo- rum mulorumque noftrorum valetudinem confecimus quaruor leucas4re£ta Chilim feu Occidenrem ver(us, ramerfi circumquaque non deefient incolae: dicebatque Don Igna- fib Hiieficbunahuel Parres Societatis JESU non effe incognitos fenioribus , quorum complures prifcis temporibus in antiquis Miflionibus Queco, Lolco^ JRucalbue ab ip- fis firarinirianDaptifmate: at juniores nefci- re re quid rei fie Pativu^ feu Societatis JESU Miffionarius; adeoque pofle contingere ut iliorum juniorum aliqui illos male ac inju- riofe habeant ; contumeliis afficiant ; ve! etiam fuis impediments fpolient: nee inter multos deefle aliquosmalos. RxcUuenc&u- nabueh In via incidimusin turbam Pehuenchium^ inter quos eranc duo Caciquei Mariantit & Tureupichun. Singulis dedi parum tabaci & acum, quo contend fuum profecutifunc iter: & arbitror nobis non inutile fuiffe.» quod nos comitaretur adhuc fsepe laudatus Don Ignatius* Locus in quo nobis fuit pef- no&andum, male audit a nimiis vehemen- tibusque aeris tempeftatibus, ut ipfimetfu- mus experti ; nam vix fixeramus tentori- um , quando tribus horis cominuis decidit nix tarn copiofa, ut mei Indt exiftimarent nos effe nive obruendos, fepeliendosque* Hanc nivem fecutus eft ventus adeo vehe- mens, ut mirer meum tentorium licet no- vum ex goffipio & quadraginta vacerris (b~ lo affixum nee loco motum nee in frufta di- fcerptum ; fed omnino integrum illaefutn- que perftitifife : nee minus admirandum, quod ex eo loco ventus fpiraret ; ubi mons altiffimus prseruptusque nos contra ventum inftar parietis debuiffet defendere : adeo ut fufpicer in ipfo illo monte quaedam latere fptracula» Mmm 3 22* ^p $i6 ^m^ a^da. Confedmus fex leucas , rilox ubi aquam, Hgna, pabulumque invenimus, fub. fiftentes* 6+ 23th* Fecimus difpendium trium circi- ter leucafum verftts montem quendam ig- nivomum; nam caret cacumine, & ad fp* fius pedem eft ingens lacus , cujus littus erat plenum bourn vaccarumque veftigiis; fed viam qua ulcerius progrederemur non reperientes fumus regreffi; & poft confe- &as eo die feprem leucas , & utroque flu» mine Pichicovudkuvu feliciter traje&o , fixi- mus tentorium in loco ubi duo degebant Caciquei Don Pevucbo Huencbunaincu al- ter, alter Don Perucho PraipaQi: uterque plenus officii & humanitatis. % In itinere DEO favente evafi praefentifli- mum periculum eundi in ipraeceps ; nam praecedente meutm quovehebar, mulum eqiio infirmo in via ad latus mentis angu- fliffirrta; is ob loci difficultatem non re&a pergens , fed montem per invia afeendere conatus; retro ac proxime me , qui quan- tum potui paflum interea acceleraveram , per invia & devia ad montis pedem eft de- lapfus> me foeium procul dubio fui habi- turus infortunii nifi, ut dixi, juvante meo Angelo Tutelari , gradum acceJeravifiem* 24ta. Vidimus eflferri ad fepulchrum ca- daver *MI4* $2f «iaverfratris Caciquei Hiienchunamcu : Pom. pa funebris- erat hrec : praecedebat equet fupe ducens equum, in quo jacebat cada- ver fupinum indutum colobio, & fuo 71r- ri/o^o ligatum caput: pileus coriaceus prae- grandis , & cypro flavo munitus , jacebat fiipra ventrem cadaveris : fequebatur alter eques cum altero equo ftrato , illo fcilicet quo defunftus , dum effet in vivis , vehi folebat: claudebat agmen tertius equcs ex adverfo portans agnum : Rcliqua multitu do virorum ac mulierum alia via breviote ad locum fepulturac anteceflerat: obi occi- derunt utrumque equum agnumque; item alias duas equas pro iis, qui funeri affifte- bant; diftribueddo carnem, febumac inre- ftina inter praefentes una cum liberali hau- ftu: pellisautem fingulorumequorumequa- rumque capiti pedibusque adhuc unita , its cxtendebatnr fupraperticas; ut cminus vi- derentur vivi, fuisque infiftentes pedibus, Finitis his exequiis omnes interfuerunt Do- ftrinae Chriftianae, & infantes nonnulli a- qua luftrali funt perfufi* afta Superavimusprimam montium An- des feriem , eandem quam venientes ex Re- gno Chilenfi tertiam numerant : initium fe- cimus itinerando primum ad Pichicoviidleu- vu fluenta, donee perveniremus ad locum Mmm 4 tande *m—m 5^8 ^^# I unde videtur ultra fiumen qua?dam macula mgens& fubmgra dimidium lunjg crefceo- us ahquatenus ma forma ac figurareferens j quaeque efformatur a fcopulis praei uptiffi- mi montis, Jucem ad interiora penetrare norv unentibus. Hie ergo afcenditur pau- lawn, donee fuperi us ad lasvam deprehen- dantur ccEnofa loca, quibus adfiniftram re. Jittis, tandem pervenitur ad verticem ho- rum montium ; borretque animus videre jam non rerram fed nigerrimos fcopulos plerosque nive opertos. Hinc iter infti- unmus femper quoad fieri poterat , Occi- dentem verfus absque ullo vise veftigiocaL cantes vei nivem vel duriffimos nigerrimos- que fcopulos, donee reperiantur nonnulls Dgna, pabulum & aqua, nam bsec tria B- mulnon eft in venire poftmodumjnifi poft eonfeaas denuo otto ieucas: nihilominus quod hie locus nobis videretur triftiflimus, eemmuni confenm ftatuimus pergere uke- nus, Egreffi itaque ex his anguftiis duas ofteudtmus femitas, utraque alteri fimilis ac fans tnta i elegimus ire ad dextram ; & pott iter hujus diet duodecim omnino leu- earum tandem fubftitimus , ubi non qui- mm pabulum & aqua; at deerantligna, iz 26ta< fnvenimus prima ligna trans flu* Vtum Barbarco qui hie ex pulehro lacu, ]ato oftioemanat,^» % j m &*&'& 9*9 Hymz Profe&i fumus femper verfus Au~ ftrum feu Meridiem ad oram fluvii Bar- larco •) montesque illi vicinos afcendentes aut dependences* 7. 28 va* Ut heri prope fluvium Barlarco meridiem verfus ; donee is liber ab his montium anguftiis, incidit in alias verfus Orientem : quapropter eo reli&o trajeci- mus mont em , cujus femita nos perduxit ad Ruvium X^udquen tribus circiter hinc di- ftantem leucis In via offendirous vaccas & cafas vacuas Caciquei PaQinahiteL Cis fluvium Xluclnuen duae apparent viae; alte- ra verfus feptentrionem de qua loquemur imaMartii; altera Occidentem verfus; quam fluvium Tftudquen vado tranfeuntes fecuti; rnox fubftitimus." 10, 2903. Nobis fuic trajiciendus amnis Ra quimleuvu ad quern pervenitur arduo Ltucura^ Volcan de la Laxa* V, iupra ima Februa- rii : cumque incerrogarem qua iretur CM- Uanum ? fe audivifle , aiebat , ChiUanum trans rnontes e regione & ex adverfo efle fitum ; verumffe nunquam ei fe viae hafle- nus comrnififle. Verum enimvero poftca experientia do&us agnovi me & a meisqua- tuor Indis, & ab hoc milice Hifpano, ac praecipue a Caciqueo Cuncbam deceptum fuifle: primurn quidem a meis Indis, nam hi & fefli itinere , & metu novorum difcri- minum , nee non quod jam domi fuse pau- Jatim inciperent crapula & ebrietas; mo- nuerant Hifpanum , ut mihi rediturn per- fuaderet domum , ac viam in Chilian occul- taret: deinde miles ipfe vebementer cupie- bat nos habere reditus fui focros: demum Caciqueus arbitratus me eflevalde libera- lem ob quaedam munufcula quae elargie- bar; & quod pluramiht reftarent; me do* cuit viam in Longavl ubi habebat filium, volens hac ratione & fuo & hujus fui filii lucro confulere : Ego quoque exiftimans viam in Longavl eandem efle , quam alii vjam CbiUanum nominarint ; & ne eatlem via redirem qua veneram ; atque ur gddi& cerem^ obfervaremque complures vias, qui* -1 4ft» •dS*- 9n quibus Patres Miffionarii Expeditions fpi- ritualis ergo ingredi atque egredi bono ha- rum gentium poflent ; facile fui addu&us; ut iter per Longavi inftituerem* Scivi au- tern poftea dari viam hinc CbiUanum & CbiUano hue & quidem fatis brevem, & fa* tis commodam ; nee alio majore obice im- peditam , quam quod menfibus Oftobri , Novembri & majore parte Decembris,flu- vius NiMe qui multoties eft trajidendus; fit oppido rapidus, & aquis obnivemquae his menfibus liquefcit, nimium abundans: reliquis autem anni temporibus nullo nego- tio fuperatur* Incipit hsec via Chillano hue venientibus in Alico: & moxjipfe fluvius Nuble ad cujus flnenta femper eft proficik cendum , monfirabit reliqua hucu(que. Si quis igitur RR* PP. Miflionariorum hos populos propter tot animarum ac fuae propriae aerernam falutem velit adire; DEO O. M* confifus ingrediatur primum Chilla- no hue ea quam jam defcripfi via ; nee du- bitet de fru£tu , praefertim fi Indi per fuos Capitanes tempeftive fuerint moniti P. MiC* fionarium efle adventurum. Hie conftitu- tus fi placet pergere ad Orienrem; habet hie notata loca praefertim fi confulat map- pam geographicam , quae ordinc retrogra- de illnrn ad Puekhes ac Mendozam perdu- ■ mm *^m 53^ ifc ^^ cant : fi vero malic ire ad dextram verfus Meridiem ; poterit ire per Dabuehue, &c. : & tandem egredi vel por el Polecat de la Laxa vel por Duqueio: fi demum ad (inu ftram atque egredi tandem por Longavi vel elrio MaiiUy via perget quam partim jam monftravimus , partim his quae dicernus, monftraturi fumus. i ma Martii fcripfi literas ad R* P* Supe- riorem Miflionum ; quibus eum quo loco res eflent , faciebam certiorem ; cumque illas dediflem Hifpano militi perferendas ; duo ex meis Indis primum conati funt mihi domum ut redirem perfuadere; quod cum non obtinerent; utentes meis Uteris inftar Teflefae j qua fallerent excubias , una cum Hifpano milite funt regrefli : tertius idem roeditabatur, fed poenitens hoc eodem die ad me eft reverfus : unicus mihi femper fi- deliffimus non me deferuit, fed puero pfae- cedente mecum equos mulosque ad regre- diendurn ad locum diei 28. juxta fluvium tiudquen propulit, expulit, compulir* 2da Proficifcentes femper proxime flu- vium nudquen verfus Septentrionem , poft iter unius duntaxat leucae invenimus locum optima aqua, lignis, paftuqueabundantem: nihilominus profecuti fumus iter ufque ad fluvium Taunleuvu, qui hie in ZTudquen'm- fluit ; 1 *h f§ dfr 5>33 fluit : uterque eft hie alter alteri latitudine ac profunditate pan 6. 3tia* Primum afcendentes Occidentem verfus , poftea perfaepe tranfivimus VXud- mien-i qui diftans a Taunleuvu fex circiter jeucis Septentrionem verfus fe intra fcopu- los unde decidit abfcondens , deinde non viderur amplius : videntur autem hie duae viae altera verfus Meridiem, ad Occiden- tem altera, quam ingrefliad latus ardui & praeceifi montis , no&em duximus ad pe~ dem montium Andes, qui hie vocanturfe- cunda horum montium feries ; proxime Torrentem, qui poft unius leucae curfum totum fe tradit praedi&o VXudquen. 7* 4ta. Superatis Andibus defcendimus ad latus dextrum per angufta horum montium, ubi fluit RelbunleuvU) ira di&us quod her- ba relbun ad ejus oram fit valde frequens: deinde pervenimus ad quandam planitiem valde iatafn , longam & amoenam ; ubi pa- fcebat ingens vaccarum & equorum multi- tudo : dividiturque hoc planum altero in longum Relbunletivu multo majore, ad cu- jus oram perno£tavimus. 10» fta advenimus apud Caciqueum Don Ju- an Hueicbamanque Caciquei Cunchamanque fjlium , ubi confweta peregimus* Degebat hie —m *f-p" 534 '^W'l0 hie Caciqueus in lo faxis tuto ; ac rapidis fluviis ad utrumque latus munito ; & eft unicus ad hos montes ex hac parteadkus.3» 6ra. Itineris clifEcillimi initium fecimus afcendendo collem, unde ad laevam peran- guftam vallem , obi alius Jfcelbunleuvu 9 pro- grefli 3 defleximus ad aliam vallem, mulcis leucis inambulantes fixis Cruzleitvu ; ha- bentesque e regione Montem ignivornum Longavt) tandem perventum eft ad collicu- 3um terrae mollis, ubi prima? arbores licet & rarae & mediocres; quas videram a ima Februarii, Haud procul bine tentorium fiximus ob pauca pafcua absque aqua , quae vel ex Cruzleuvu erat afFerenda , vel exflu- vio vicino, ad quern longa atque afpera via clefcendendum , haurienda. 7. 701a* Ob itineris hodierni difficulratem alter ex duobus 3 qui mihi reftabant Jndis , & fidelior quidem ( V. ima Martii) Miguel Cakuhueque fibi ftravit mulum , qui hade- nus nunquam pafTus fuerat feflbrem , unde ilium nunc dejefturus , multis & magnis fakibus decurrens montem , pervenit ad in- gens pracipitium, quod advertens adeore- pente fubftint; ut.feflbr per ejus caput de- laberetur : a£ium effede meo Michaele exi- ftimabam; at quando quoad potui, defpe- x\ y Eccum fedentem ilhc loci 7 quieumvix ca* 1 4fc*d» 9*t caperet : quare coriaceis funibus ( nam an unus fuffecerit, non recordor) & ego, 6c alter Indus, ipfeque Caciqueus , qui hue ufque perhumaniter nos fuerat comitatus; ilium attrahentes, dum ex eo quaero quo- modo le haberet? bene, inquit. an nihil ti. bidolet? omnino nihil: & mox infeendens eundem mulum , ilium fcandendo montem tandiu fubegir; donee manfuefa&us placide defcendereu Caciqueum igitur in digreflii amplexi, tcepirnus fuperare tertiam Andium feriem : & primum quidem defcendimus longa at- que afpera femita ad rivum, ex quo omnes cqui mulique biberunt; nam deinceps toco die non invenitur aqua , fed plurima nix-: mox paulacim & oblique afcendimus mon- tem altiffimum & tarn pra?ruptum, ut pri- mo afpeftu nullatenus confeendi poffe vi- deatur: at audentibus via non defuit. Mon- te fuperato arbitrabar me vix leucae qua- drante ab Ignivomi LongavtCupvemoabztte cacumine , atque eo pergebam ; quando obftupui, fteteruntque comae , cumrepen- te pertingerem ad marginem foflae , quae intervenit tarn profunda^ ; ut ad extremum Utriusque & hujus & ignivomi Longavl pe- dem re£ta defcendat: averti greffum , & ne imaginatiofli altius imprimcretur ; etiatn oculos oculos idque quam potuici-tiffime: folusque pergens Qccidentem verfus, Lunaeadoc-' cafum vergentis edo&us luce , poft pauca- rum leucarum iter eximprovifofe mihiob- tulit mons totus operrus nive; tamqueprae- ceps, ut eminus vifus videretur longiflimus alciffimusque paries albus. Expeftavi ma- gna videndi Indorurn meorum admiratic- nem cupiditate; at meus Michael liac novr tare parum perculfus, equum qui ob duri- tiem nivis non nifi tenuia relinquebat vefti- gia, ad latus infle£tens , ac femper fubiens oblique, multosque peracutos efforraansan- gulos lateribus femper re£Hs ; una nobis- cum & cum omnibus equis mulisque pa- rietem album tranfcendit ; quo tranfcenfo. Iter direximus verfus alium rriontem al- tiorern, quem oportet tranfire proxime u- nos fcopulos , qui eminus videntur parum diftare a (uo culmine, & relinquuntur ad Igevam : fummopere autem attendendum 5 ne equi mulique mixtim incedant; fed primo muli ; quod gradum nunquam vel raro fi- ftant , femper fequentes fonitum nolulae;" deinde equi bono ordine temper alius poft alum, ac aliquo intervallo fejun&i: nam cum via fit angufta, nee firma ; nam cum faxa dum calcantur , plerumque ruant in praeceps; neceffe eft 7 ut intercedat aliquod fpa- " "1 *%hBd& 937 fpatinm , ae cum faxis & ipfse delabantur beftiae; uti accidie uni & quidem oneratae, quae tamen fubiremox conara, locum (gra* tias DEO) invenit , quo fe reliquis in via icerum adjungeret* Ex tanta anguftia egreffis alius mons ri- ve obte&usfcandendusfuit;exquoOrientein verfus tanquamex fpecula &loco fuperiore tota videtur Cordillera feu omnes Montium Andes continuae feries: quarum ego ex hoc loco numeravi omnino decern : ita tamen ut hinc inde emineant aliquot altiffimorum montium acutiflima culmina: Apparent au- tern hie omnia vel omnino nigra , vel omni- no alba : alba propter nivem ; nigra ob ni- gerrimos fcopulos ; nee praeter nivem & icopulos hie orbis terrarum Orientem ver- fus nihil oftenrat. Querent! ex meis Indis, quomodo ifta ipfis placerent ? Pater, aiebat alter, fi hac via nos introduxifles, ne una leuca re fecuti fuiflemus, fed ftatim aufu- giffemus. Videtur hie profpeflus fimilis mari , quando no£le obfeura fpumans in montes collesque erigitur : hoc folo difcri* mine , quod ibi fint omnia fpuma & aqua; hie vero nix fcopulique : At Occidenteni verfus duas eft videre montium feries, qua* rum altera quae ad dextram fita eft , & ubi defpicitur ignivomus Longavi, conftat ex montibus illis quae ad laevam apparent, mi« Nnn no- *—m >33 *%*m &> noribus: ad extremum autem hujus utrius- que feriei, velut mare ex portu> profpicitur Regnum Chilenfe qualis amoeniffimus } uci revera eft Paradifus* Qui maxime hinc di- ftant verfus Occidentem funr monres ad oram maritimam fiti > qui ex hoc loco tan- quam loco longe fuperiore vifi, videntur omnes altitudine pares ac inftarlineaere&ae: latae & ubique aequalis* Plana autem Chili 3 Cjuse a Septentrione Meridiem verfus ad tre~ centas pluresque extenduntur leucas; hinc videntur fimilia Holoferico viridi fupra pa vimentum extenfo, ornatoque tot limbisar* genteis, quot videntui fluvii criftaliini refta ab Oriente verfus Occidentem pergentesad mare* Eft tarn jucundus & fingularis hie afpe£tus, ut mea vita nihil viderim iimile; & vel folus hie profpe&us dignus eft utquisl ad hunc locum etiam fumptu ac labore non exiguo afcendat* Defcendimns noftris mu- lis>illishabenas non laxando; fed ita addu- eendo, utfolis prioribus pedibusinnixi, to- toque reliquo corpore fedentes, refta fupra jnivem delaberentur: ubi attendendum, ut quis fuos? pedes facte atrbllat, dorfoque fui muli infidens> ita fua fede fedeatj ut a fua fede non recedat. Cavendum hie etiam tie decipiatur a loco* qui aqua, lignis pafcuisque non omnino ca# I rens> in his adjun&is ita allied ut quis fad* le m m ^fe#e^ 53> h fibiperfuadeat, hac eundem efle , cum ta< men penitus extra viam fit ; itaque feptus montibus? ut&ingreffus & egreflusfit per- difficilis: utimihi contigit,cui iftic loci qua- tuor diebus velutiin caverna , cum folo pue- ro,alterius ex meis duobus Indisfilio, fuit permanendum : nam cum nufquam depre- henderemus viam , hac efle pergendum rati, ad hunc locum defcenfu perdiffidli perveni- mus: fed cum nufquam pateretegreflus,tan« dem communi coofenfu ftatuimus ; ut ego puerque una cum beftiis, tot itineribusd ;tef- fis, ac plerisque ferme absque ungulis; hie permaneremus, donee tiiei duo indiexplo- rata jam via rediiflent : at hi , ut dixi , non nili quarto redierunt die. Cognofcitur hie locus ex quodam amne, qui proxime ubi defcenditur, decidit: vi* dentur etiam quaedam ligna & nonnulla, uc dixi , pafcua : unde accidit 3 ut ibi in venire* mus aliquos equos vagos, & absque omnifi- irfao vel nbta , unde conftaret efle alicujus Jomini: & propterea mei duo Indi unus- quisque fibi ftravit unurri , quo viam explo* ratumiret: quibus tandem redeunribus, e« quosque huic loco reftituentibus , fcivi viam haudprocul abefle, & hunc locum ad dex- tram reKnquendum fuifle, Egreffi igitur ex hac trifti valle, in qua vidimus aliquoties per- magna faxrfuapte, caeloque placido & fere* Nnn a H9 wm 9¥> ^B^ nodecidere; poft alium defcenfum inveni- muslacum, cui jam vicini>noftrodamnodu flicimus ad d^xrram verfus flarnmivomum Longavl latere foflam ingenrem profundam- que, quae fub vefperumpropter fpiffiffimam umbram , quam projiciebar fcopulus ad Oc- cidentemfitus; & quod major ejus pars gla- de & nivete&a sffer; non fatis pereipieba- tur, donee unus mulus meo ufui dicatus; quod a reliquis aliquantulum ob nivem pe- tulantius receffiffet ; ibi repente fra£la glacie mergeretur , periretque : maximse autera DEO CXM.debenturgratiae, quod non fi- verit, uc mulco majoredamno & lu&upuer, qui equos & mulos , uti folet , praecedebat ; non ad hunc eundem locum, a quo vix tri- buspaffibus diftabat > re£ta perrexerit; nam tunc illi & forte pluribus, uti modo ifti mu- lO'j fuiflet pereundum* Confe&is hac racione quatuor leucis perve- nimus ad locum qui el oyo (fovea) vocatur, & una leuca a praediflolacu diftat ; atque hie prima inveniuntur ligna , primumque pa- bulum a die 6ta* 4* nrna» Superavimus montem > ad cujus pedem rraduxeramus noftem , fed via tarn! afpera , tarn angufta & rortuofa , ut mox uaus cquus , quod licet aliquc E es fruftra conatus, contendere non pbflet ; nobis fuerit relin^l quenditf : alter mulu$> quod onere contra fco • ■s&aid^ 541 pulum neceffario impingeret ; de je£tus, po * fteaa meis Indis 5 quifarcinasfuishumeris fu- ftulerunt; ukerius devolutus, demumeo^ft delapfus; unde adnosrediredeniquepotue- rir* His viciffitudinibus confecimus hodie indefefTo integrae diei labore quinque leucas ufque ai Zerrito de Lopez: unde deinceps ft fluvios exceperis, Temper inceditur via fa- cili mollique ; quales furit plerasquc Regqi Chilenfis, tametfi non nunquam adhuc collis aliquis fit afcendendus defcendendusque* f ♦ Hie die 1 3tia difparuit quaedam mula : quod cum advcrterem , moneremque meos Indos unum mulum defiderari ; poftquam aliquo tempore ilium fruftra quaefiviflent; tandem coepcrunt mecum contendere, omnes omnino adefle, deefle autem omnino nullum : me autem in mea opinione perftftente; & ut diligentius inquirerent, infiftente; cum nec fic perfua- derem, tandem fuerunt convicii, quod vi- derentnon fblum abefTe mulam ; fed mulam oneratam & oneratam ipQs ipforum Indorum iarcinulis: unde illam ex lilvula 5 in qua (e abfconderat, adduxerunt* Fiximus tento- rium en los Duvasnos* 6. I4ta no£lem duximus in Moyunmahuida. % x jta. manfimus in Longavi^ ubi Collegium Soeietatis JESU Pencopolitanum,quodeft N n n 3 m m 4fe • d^ in Urbe Conceptions; habebat templum '& domicilium, 3* i^na.Tentorium fiximus in Huedcbuquito, poftquam jam tenia vice trajeceramus flu- viunn Longavu 4. 20:na* Trajedo amne Perquilafquen , no- item duxirnus ad ripam Nuble, de quo die 4£na 'Februarii* 12* 2ima. Confe&a una leuca hunc Nuble vado tranfivimus; & port tres alias leucas adveni in Collegium noftrum Chilian. 4«. 22da Fuit iter o£k> leucarum* 8- 23tia* Poft trium leucarum iter equo tra- jecimus fluvium Itata. Nox tradu&a haud procul el Rio Claro duas leucas cis el Hia de la Laxa %. 24ta Vadolatiffimo fuperavimus Laxam y & quod copiofa decidere inciperet pluvia; ad domum Hifpani amici divertimus, 4. 2j"ta. Domum Santa Fee redux fanus & incoiumis , celebi ans IMifTam > debitas DEO CX M laudes toto corde , gratusque per- folvi. 6 Summa 649* En Le&or Benevole Diarium , in quo bre* viter, familiariter , & latine , quamvis intra viginti quinque annos nihil latine fcripferim necfuerim locutus; recenfeo quid mihi in fingulis fupradi&is locis praecipue accide- nt: quod autem univerfim vel plerumque ufuvcnir, eft primo viarum maxima afperi* 004 tas, adeo ut ex quatuor, propemodumtres partes fint vel fcoria , vel fcopuli, aut faxa tam dura & pe/acuta ; ut equi mulique his yiisnon fatis aflueti intra paucos dies fuas uo* gulas attritas detritasque deplorent. Dum adhuc degebam in medio Riorum montiumj me feliciflimumarhitrabar, fi vel cum folis farcinulis ex tot periculis cafibusque evade* rem ; fed IXn miferentis providenua ex ihx equisduo; & ex viginti quinque mulis fe- decirn evafere, non includendo equam & ejus paucorum dierum pullain, quae herb* maligna, ilia vero, ut diximus,viribusom- nino exhaufta concidit* Praeterea ficut in Chili eft ingens rerufti comeftibilium copia &affluenria, fie contra in hismontibus fumma ubique penuria, ex- eeptis agnis vitulisque ; quos tamen quoad poflbnt, cariffime vendunt: at equum mu- lumve nulla ratione ; & nemo credat, quam equis ac praecique mulis , ipfius etiam P* Miffionarii inhient* Ipforum autem horum Indorum ordinarius cibus funt equi muli- que ad equitandum pneraque jam fa£H inu* tiles: & plerumqueequae,quibus abundant: comedunt praeterea guanacm animal filveftre camelo, nifiquod gibbocareat, &adone- ra fit ineptum , perfimile : item ova ftru« chionunu Conringit etism nullum hie inveniri viae» Nnn 4 du- m^mm ducem : unde femper viae tritse & ordinance infiftendumfuit: nam prseterquam quod ip- forumfidei nihil fit credendum ; hi horum montium fftdi plerumque funt invicem ho- lies & inimici : cum enim ipforum opes & divitiae praefertim m co confidant ; quod ma- grios habeant ovium greges, armentaque; mulos quoque equosque numerent quam plurimos: illaautem non nifi fufficiente pa- ftu acalimentofuftententur^ hincaegerrime ferunf, fi quiseorum terras cum, mulris be- ftiisingreditur : autii vicinus fua pecora non ita cbntinet , ut extra proprios limites , quod in campo aperto eft fa£tu perdifficile , nun- quam exeat : & fi exierit , mox bellum & inimicitia^ Neque invicem reverentur no- men Conterranei , popularis 3 &c* ; fed folum tli molviin , meus fanguis: nempe confangui- nitatis, ftirpis, ejusdemque fecum familise: vel ni Cachu meus compotator & amicus : unde extra limites fui parvi Territoriinesno audet ire folus; nee facile procul a fuiscon- languineis difcedif* Inter Indos Chilenfes non defunt, qui ha- beant fuasdomos pro fuo vivendi modo fatis commodas ; ac P. Miflionario folent prcepara- re facellum feu cafam ex ramis ad tempus confe£tam cum fuo tefto fufficiente contra pluviam : vel faltem umbraculum ex fron* dibus conftru&um : at inter Indos Pebuen, cites, i ML* ^m^ 94f ches , Puelchesqae id rariffime fuccedit ; eo quod , ur ex fupradi£tis facile eft rolligere ; nufquam reperiantur arbores nequidem me- diocres : unde ipfbrum aedes conftant ex meris ipnecipue equarum pellibus , quas circumferuiu; & quando aut ubi opus eft ; & proutipiis fuerit vifum, fuis lanceis vei re$a, vel oblique 3 vel transverfim fufpen- dunt , collocant , fuftinenr, P* Miflionarius autem ubique tecum porrar fuum tentorium figuraeconicae; quod fuo in medio innixum fulcro adeo extenditur, ur&cubiculi &fa~ celli , fi (it necefle; non indecore agat 5 fup* pleatque vices, Veftis autem P. Miflionarii eft eadem quae univerfae Societatis JESU eft propria; exce- ptopallio, cujus loco in Chili juxratmorem gentis utimur Poncho feu vefte ftragula; quae veftis in eo confiftit , quod fit confe&t in forma re£tanguli lati & oblongi inftarftra* guli vel lodicis, in cujus medio eft fiftura > cui caput immittiturj utdeinde ita undequa- que defluat, ut totum corpus una curnbra- chiis , quantum unusquisque voluerit , coo- periat, defendar,ornet •* Nam cum xnChili aliisque Americae Indiis itinera fint & longif lima & frequent iflima ; & fere quotidians ex- curfionesadinfinnos multisdiftantes leucis; ideoque Patres Miflionarii fere Tamper ve- hantur equo; hinc fupradi&a veftis ipfis non Npn f Mum *p H& ^b^^ folum eft msgiscommoda ,-. fed bmhino ne- ceffaria : . quod pallium Europium equiti non ram fit adjumento, quam oneri & im- pedimento ; uri experientia me fatis docuit. Geftat demum , ut pifluta in mappa geo- graphica exhibet, ad pedes calcaria, & fu- pra peftus Crucifixum PP* Miffionanorum iniigne, in itineribus Ducem , & in pericu- lis fcutum, praefidium & tutelam. Caeterum Chilenfe Regnum eftejusmodi, utfive commodam coeli temperiem, atque aeris clementiam falubritatemque , five tel. Juris folique fertilitatem & comeftibilium abundantiamlauntiamquefpe&es, nonfolum Germania noftra fit melius; fed ipfi adeo Hifpaniae atque Italise haud vel certe vix ce* dau Ver illic perpetuum , tonitrua nulla > nivesnullee, fi altiflimorum montium, quae verfus Auftrum Septentrionemque continua ferieextenduntur ( quam jam fatis defcripfi>) Cordillera culmina excipias; hsecenimper- petuis nivibus obruta funt & viginti tantusn leucis', quae maxima Regni Chilenfis latitu- doeft, a mari pacifico diftant* Longitude autem a vigefimo o&avo circker gradu La- titudes Auftralis, ubi Copiapo, & ubihun- quam pluit ; ufque ad Infulam Chiloe fub gradu quadragefirao quarto & ultra. Magna ubique inter Hifpanos ubique vini rubri, tri- tici } hordei milliique, uti & leguminum puta leu- * ^fo ^^ lentium , piforum, fabarum, phafeolorumque abundantia : pomorom quoque, olearum 3 malorum punicorum, ficuurn, prunorum, pirorum, malorum aureorum , perficorura , limonum , fragorumque ingens copia , & ab omni , qui in eislateat , verme libera. Verbo cujuscunque generis femina five arborum , five leguminum, fiveherbarum hortenfiurn, quorumcunque illic terrae mandantur ; crei- cunt & maturefcunt feliciter* Necdeftmtovium, caprarum, armento- rumque numerofi greges ; gailinarum item, 'anferum, gallorum Indicorum, columbarum, perdicum , &<:♦ turba haud modica. Equo- rurn autem praeftantiffiiitorum tanta multitu. do > ut pauperrimus fit , qui plures non poffi- deat : prae caeteris ii laudantur, quibus quod codem ejusdem lateris utroqoe fimul ince- dunt pede, fineqlla corporis fuccuffione vi- ginti & amplius leucas uno die eodernque itinere admirabili velocitate co.nficias. Idem de mulis intellige* Praetereo Auri Argenti- que fodinas piurimas &opulentiflimas* Animalia ferocia, venenofa aut alias valde molefta, quamvis in reliqua America fintop. pido multa ; in Regno Chiknfi nulla prorfus exiftunt, Leones fiexceperis, non illos Afri- canos; fed alios Leaenjae potiusquam Leonifi- miles; nam font absque jubis* & fblis equis ovibusque infefti; confcendunt arbores, & dum mmm 548 ^h^^f dum (e captos& proxtmos neci advertunr, Jacrymas exoculisdemittunt. Vivebant me. cum in illis regionibus ex variis Hifpani» Pnvmcus,nonpauci etiamex Gallia, Italia, Hungaria, Peruvia, Africa; omnesque Ch- ina folumque Chilenfe Jaudabant, pwtdica- bant , mirabantur. Terraemotus fateor illic efle vehemenres frequentesque, ; verum non tanto incolarum damnb, ut Europfei exiftimam: Habebam Mappam Geographicam ( nomini Authoris parco ) in qua latis accurate erat depifta Jaco- bopohs Regni Chilenlis Metropolis ; at mul- to nimia Hyperbole, quod de Terrae mom anm 1730 legebatur, oao fciiicet interiifle hommum milliones, cumvi/ centum inte- nennt;& anno 175-1 cum altera mox feptima- na poft Terraemotum,quourbsConceptio nis ( Penco ) diruta eft , ibidem adeffem ; au- divi egometprgefensfolos viginti ofto ruinis & exundante mare.obrutosfuifle; nam cum Terra motum praecederefoleat, DEO Ka mifencorditerdifponente, quidam ftrepitus, fragor vel mugitus; adhaec domus fmtunius duntaxatcontignationis, neque noauundi- que claufe; atque una cum tefto o&o vel novem aut decern cubitorum altitudinem nunquamvel raroex:cedant; periculoruinae nimium expofitae non funr. HabebatSocietas in vafto hocRegno una m Pro- 1 3& B d& 949 Provinctam, Provinciam Cbilenfem y in ea- que undecin^Collegia ; Refidentias acMiflio- nes nefcio (fjuot; focios ex variis narionibus Elurestrecentis; exquibus major pars dege- at JacobopoK > ubi Collegium maximum; Collegium & domus Tenia? Probations fan- iti Pauli ; Novitiatus ; Seminanum Externo- rum ; duae domus Exercitiorunn Item in Urbe Conceptionis Collegium , feminariurn, domus Exercitiorum. Idem Mendozae, in Coquimbo — • At tadet meminifle ! atque uti- narnnunc fegesefletubi Troja fuit, & non potius lolia &2izania vitiorum : Inirnicus ho- mo haefeqit ; at v$e homini illi per quern (can- dalu/nvenit; melius illi eflet,.* Tuaucem U^mine noftri rniferere I Addopro Coronide fluviorum nomina, qui inRe- gno Chilenli funt frequentes j at quod haud longc di . (lent a fua origine , plerique medtocres , neque naviga- biles ob vada pluri.ma, Habent autem fuam originem a nive,quie in montibus Andes, la Cordillera in hyet me eft valde copiofa , & circa nrenfem Novembrem ac Decembrem , quando in Chili ver eft > diflblvitur J pra?» cipui autem, & qups ego non femel vado eques traiv fivi , funt fcquentes : Rio (fluvius ) d$ Mendoza inPro* vinciaC*/* currens verfus Orientem, Ufpallara, ubi argentifodin« Rip delas vaccas. Aconcagua , qui def. cendit, uti reliquiomnes deincepshicnominandi,ver* fus Occidentem a nempevejrfu$ Chili} puto hunc fla# vium , ubi in mare mergitur, vocari la Ligua ; MapnChn ad cujus marginem fita eft Jacobopolis totiui Regni ca« yut • atcjue Prsfidis , Regii Conivlii , vulgo la 4udiencia^ atque 5)0 ^&^c^ atque Epifcopi fedes , tribus circiter lends ab Andibus diftans in fertali planitie: Habet hoc particulare hic flu# vins, quod circiter una lcnca a di&a Metropoli inter juncos &caricempenitusevanefcato&o vel decern leu* cis fubterraneus ; tandemqae iterum e terra finu pro» deat in lucem, Maipo , cui adjacet Melipilla oppidum , diftut a Mapucbu fcxferme lends, Cachapoal, ad cujus margines Ranc4gu* oppidum , diftat a praecedente circi# ter decern leucis, Tingueredica ad cujus ora m S. Terdinan* do oppidum ; diftat a pracedente circiter fex lends : & quando hi duo fluvii ante ingreflum in mare confluunt , uterque vocatur uno folo nomine Rapel. Tenu » diftat a Tingueredica, ferme fex lends. Lontue , hine prope abeft Curico oppidum : diftat a Tenu circiter quatuor leucis, & poftquam Tenu §C Lontue confluunt , vocantur Mata- quito. Rio Claro ubi Talca oppidum ; diftat a praxeden- te circiter o f* t§ pagu* nunc&inomne*vttro r Amen. mmm m* 5>P ERRATA. AD TENACEM. Author dat librtrm, nummis tamen indiget ipfe, Debi|a queis Col vat , Debita magna fatis * Non tibi dat dono; , licet omnia faulta pre- cctur , Saltern juftum fi retribuis pretium. * Non alia 4 nee aliter contratfa, quamnecefTefuit ad imprimendum hunc Jibrum , idquenon obftante onini non fordida nee indecente parfimonia. RELIQUA ERRATA IN CHlLIDuCSU. A. 1777, TOMI PRIMI PARTE PRIMA Pag. 7. lined I* legatur dig-no 1 1. 16. che> chi j>roque } qui P. 12.1. $, indie no cam ve? P.2J.L f. uyen * P. 27. 1. 20. allcuMiffaian pibwn P. 48- 1 . 26. quilm/r P. f 5 . 1 . 2C. nunquam me vidifti P. 61.I . 16. mihi feni iluda£ P.I13J . 1 8« foifrcitare P.I P. 21s W> *37- P.2f8- P.3I7- P- 380 P. 3?4- P. 461. P. 476. P. 483- P. 787. PARTE SECUNDA. 1. 21. aliUque . 1. i.jamento 1. 1 3. prqweimi ■1. 1 8- QuintullahuenUa» 1. 12. feci 1. 2^i vem» 1,7. buetti 1. 29. a J 1. 1 J", cad caichin J. 18. tenknopabiw» J. 17. relfiele/» 1. 5. pafaca L TOMX I J ■■ TOMI SECOND! PARTE TfiRTIA, p. f 39. 1. 22. dorm? men p. f6%. I. 27. pivall/ri p. f 70. 1. 1 1, vemmmi p. f 76. 1. 22-vateque!uchi PARTE QUARTA. p.6o8.L 23. veftigio p. 6 1 2-1. 21. i^cludere p. 614. 1. I. ftamen 1. 1 8» caknotubi : p. 624. 1- 12. chihuaiqurfauir p. 62 f. 1, 9. albo- nigrum p. 64 f. 1. 23. dalliaun p. 734. Li g. fricare p. 776. 1. f . taquem p. 787- L 3- prodeo ^p a 8o6-1.27.flagitium jfit Sen jwdif m^ione ? pre&iQteti» p. ti. 1. 19. bitten fte $u fca&en p. 19. 1. 2. jtd> mit goaHc^er p. 89- 1- 12. Exu/tet p. 1 ?6. ber^ (gtoangelifl ^oannetf p. 162. 1. 1. D un&egretfTrd^e p. 2f2. 1. 3. if! eine p- 293. L 20. »a*man if! »3r&i3J IACHRYMM SALUTARES, QUIBUS PER DEI Omnipotentis mifericordiarrb Verbi Incarnati merita> San&onimque & praeci- pue«B. V. Mi\RI/E immaculate concept rae Interceffionem impetremus; ut Port lacrymarum Salutarium nubila in Terris, Phoebus occafum nefciens nobis feliciter oriatur in Coelis. Pars Prima. LACHRYMATUR DAMNATUS, HUNC AUDI, Et defcende in infernum vivens, ne defcendas moriens> Canticum. L Lamentationes damnati in Inferorum poen^. §. i. HEu quis locus aeternarum Me accepit tenebrarum, Et nigrantis inferi ? Non hie antra furgr Pluronis : Mufa finxit hae-c Maronis, Uti fauces Cerberi. Non haec funt Acherontaea Vada, nee Phlegetontaea , Non hiatus Taenari. A Noa mm Non armatae itant Chimsera^ Non Harpiae, non Megcrae, Non torquentes Furiae^ Non eft Ditis hie Infernus • Sedesarra, nee Avernusj Non paludes ftygise. Non eft quod .fingunr Poetae;* Sed eft quod dicunt Prophets Divinis fermonibusL Illi vana cecinere ; Ifti vera praedixere \ Formidanda omnibus,. Non hie regna Radamanth^ Soli vifa fbmnianti Loca fifta TartarL Domus eft seternitatis, Career infelicitaris Praepararus impik Specus alta* latebrofa, Triftis, atque tenebrofa* Cceli claufa radiis* En hiic ego fiim detrufiis ? Simul atque fum exclufus Humano confortio. Hac damnatus ago forte Vt sterna mafter morte, Immani fupplicio. Nulla talem mors hotrorem Tulir ufiquam vel moerorem Fceda loci fpecies; Qua- -■& (3 > «I Qualem f ere infortunatae Irlujus nobis deftinatae Terra domus fades: Aftris rnille firmamenrum Lucet orbis ornamcamm : Sed hinc nullum cernitur» Puldhri Solis Lux ferena Terris fulgens eft amcena , Sed hinc non afpicitur. No£hi ftellse coeli rident, Sed hie claufi nihil vident: Nihil illos recrear. Luna noftis eft folamen, Sed hie nullum eft levamen : Nihil eft quod placeat. Terra blando flore laeta Atque multo fatu foeta Dulces fruftus procreat. His in anrris nulli flores Neque fiorum funt odores , Nil eft quod non fceteat. §. I NOn obleflrat hie afpe<9tup Neque mollis eft afFeftus Invifa funt omnia. Triftis &■ trux. omnis vukus : Terror? horror adeft multusy Ingrata- funt omnia. A 3 Nullus wm te.1T 9 C ^ 4 } * Nullus placet hie amicus* Solus adeft inimicus; Nullus amatfbeium. Nullus amor vivit Patris, Nullus Matris, nullus Fratrisr Unum regnat odium. Nulla mulcent hlandimenta. Sonant tannim hie lamenta, Mixta mille queftibus. Non hie fefta* funt choreae : Omnes plense funt piatese Importunis plan&ibus.. Ceflant omnes cantilena, Quibuslautae gaudent ccenee : Defiint ifta gaudia. Hie cantores infelices Plangunt arque cantatrices Sola norunc triftia. Nullus Iudit hie comcedus, Nihil fingit hie tragcedus, Vera funt ha?c omnia, Non funt fpeftra miferorum^ Non funtludi thearrorum: Eft ipfa miferia, Diras Temper regnant ine, Nee canorse quifquam lyrse Fila movet pollice. Sonant fblum maledicla, Lseta vox eft interdi&a Ak seterno judice. Nemi «*. TV Nemo quicquam meditatur Dulce, neque modulatur Mulcente teftudine. *Nec dolores moliiuntur, Nee mcerores leniuntur Alternante carmine. Hie clamores , ejulatus, PJangores , & ululatus, Atque ftridor dentium, Cselum", mundum deteftari, Deum ipftm execrari Hie eft furor omnium. Non hie ullus honoratur, Nee honore Rex Jseratur ; Quis memor imperii: Non fe ja£lat gloriofiis, Non oftentat fpeciofiis: Quis faftus fupplicii ? §.3. Hie majeftas imperantum, Et poteftas dominantum iEquatur fervitiis. Jacet faftus fuperborutt* Atque mundi bearorum Permixtus mancipiis. Illx quondam fie formofae^ Illx pulchrae tarn jocofse , fc Mae mundi Veneres, Aj Hie mm BBd JHic inrormes & horrendae Nulli tamen miferandse, Effe monftra diceres* Non hie auro Jaqueatae Dornus neque delicatse , Non eft aula regia. Nullum ftratum eft cubile j Ubi nee cernas fedile: Totum eft anguftia. Le£k> nullus lariore Dormit neque molliore: Somnus omnis exulat. Nulli datur peragrare Campos , vel prara luftrare : Non unus deambulat*] Ubi dies geniales; Ubi noflres convivales Aroantum deiiciae? Ubi dulces amatorum Caetus & fabnlatorum Jucunda^ facetiae; Quicquid poteft obleftare, Deus juffit exulare Hac e muadi cavea. Locus torus eft tormentis Praeparatus, & lamentis Hsee implerur fovea. Hac e fpecu miterorum Et caverna damnatorum Nulli pates exitus. Volent Volent omrres femper mori^ Nunquam tamen huic dolori Erit ullus tranfttus. Fruftra vult quis hinc exire, Vel conatur interire, Semper pari cogiturV Semper erit id quod nolet, Nunquam erit id quod volefc; Moriendo vivitur. Heu quis in hunc me dolorum Locum trufit;, & malorum Ifto merfit gurgite ? O me nimis infelicem : Nemo meam dolet vicem : Hie funt preces irritec. Ah qualis eft ifthaec vita! Tvtafta nimis , nee finita Annorum temporibus* Vellem nunquam effem natus: Non fuiffem refervatus Tanris cruciatibus. Sed quid ego perpetravi, Vel quod fcelus cogitavi His dignum liippliciis ? Fruftra queror: res & acta, Mea luam prava fafta ^ yEternis incendiis.. •5* * *L •5» ♦ A 4 Can- mm mm O ( 8 ) ^ Cant i cum II. Damnatus ob impuros amores fcedasque voluptates lamentatur. §. I. UGo quondam delicatus JLiExulcabam lit beatus: Quando diu concupitis Per fas nefasque quaefitis Fruebar amoribus. Sed cur vocem hos amores ? An non magls funr errores? Nee hoc I arts -> quid vocabo^ Vera Ioquar, fi aequabo ^ Infanis furoribus. An non eft infanientis Vel furentis ardor mentis* Velle friii voluptate Quam fcias eeternkate Puniri miferiEe? Ah momento dele&ari! Et sternum cruciari! Annon eft hoc infanire, Stiilam unam fie firire Inanis laeritiae? Obliyifci caftitatis, Gurra captum (uavitatis; Er hanc poena? formldandee Nuliis fecJis xerminandse Mercari fupplicio? An ( 9 ) » An haec loca rormenrorum Nefciebam aeternorum? [ Ecquis ergo me fecarat, Quis ram craffo fafcinarat , Uludens mendacio? Eccc flammae circum-undant : Eheu nullum culpis mundant: Hauftus igne circundante Totus uror a vorante, Nee purgantur fcelera* Ardent ignes adurentes, Veiias, amis, cor torrentes: Hseret inrus peccatorum Vermis femel patrarorum Ec depafcit vifcera* Antra fum'anr fulphurata Ardent quae i unt concremfita : Nulla coelo gutta rorat, Flamma furir, edit, vorat: Nee ardens confumitur. Intus urit ignis rapax Sempiternae flammae capax, Rogo nunquam lentefcence Nee ardores remittente Damnatus hie coquitur. O amantum blandimenra Sic traniitis in tormenra? Quicquid olim dulcefcebat, Atque fenfus demulcebat, Hie eft ardor crucians. As Abierunc - Ai >. ^ ! io ) s Abieruat voluptates Et mendaces honeftates Inftar umbrae vanefcentis Inftar fomni mentientis : Sed punitur fomnians. Ubi nunc quo deleftabar Et infanus amplexabar? Spe£trum fuit: ah fpe&roruin Tales funr ac fomniorum Tarn trifles reliquiae! Hos merentur cruciatus Faedae carnis titillatus > Joci, rifus blandiores, i Et amplexus molliores Brevesque delicise ? Eheu caeca me libido Lufir, & duxit cupido Ubi molles amacores Inter mille font tortores Inter & fupplicia. NuIIus fperat hie levamen Ubi nemo fert folamen, Ardent nunquam extinguenda Neque feclis minuenda Quae torquent incendia. Dira fevit vis ardoris Nulla pars expers cloloris Nulla taret fua pcena Fibra, nervus, atque vena Suts fiammas fejatiunt. Ah -i Ah leves hilantates! Ah breves jucundif ates ! Intoleranda rormenta, Arnara cruciamenta Una hora pariunt. Eheu Venus impudica Cafla? mentis inimica> Quam fallaci decepifti Et mendaci delufiili Amoris imagine. Nunc agnofco quod amavi: Nunc deteftor quod laudavi Hoc in anrro damnatorum Atque terra miferorum Demerfus voragine. •§.2. |Um calentis me petigo ■ Carnis ac urens prurigo MolJi friftu deteaabat, Lenros ignes fufcitabat Inrimis vifceribus. Non fperabam has fornaces Nee has flammas quas veraces Mille reftes nunciabant Et paratas praedicabant Meis voiuptatibus. Nofle queror fempiterna, Flamma vorans eft aeterna: Clamo frendens prse dolore Ringor $rdens prae furore Dum invirus patior, ILcquos dicam hos dolores ? PJufquam morris funt angores, Uror quafi moritufus Et dolorem finiturus, Sed sternum cruder. Ah nil juvat lamentari Nihil prodeft deteftaii: Inter rurbas defperaras Et & Deo condemnatas Sera poenitentia. Manet judex obduratus, Tortor urget efteratus, Urit ardor furialis, Reftat moeror immortalis, Vana querimonia. O fi tandem miferatus, Longos cernens cruciatus Iras fuas fie leniret r Votum unum ut audiret, Vorum lamentabile. Ego nollem beatorum Sedes, nee fortem fandorum: Tale nihil mens optaret, Quicquid mea vox fonaret, Id eft miferabile. Quicquid reftat mihi vitae ToJlar, dabo Hon invite : Ibo lubens in inane, Ne aerernum & immane ! Duret hoc fupplicium. Sed heu nefcit miferari, Vult nos Temper cruciari; Effc A Effe nihil flat negare Quando poteft hoc oprare Mifer beneficium? Negat omne levamenturn, Vetat omne lenirnentum , Sic damnatas odir menres Vt in rogos hos torrenres Nolit gutta pluere. Et hoc ipfe juramenco Raco fanxit, ne momenro His in antris inferorum Arque locis damnatorum Liceret quiefcere. Ah! fie reos Deus feris, Arque poenis tarn feveris Rifum noftis vel unius Jufte punis, vel folius Culpam defiderii? An hoc vocas judicare? An hoc dicis vindicate Quunr pro fluxa voitfptate Mulflas nos aerernirare Crudelis fupplicii? Tantum detur Torme^itorum Quantum datum eft amorum Jocis noftris: non recufo Dura pari: non accufo Te caeleftem vindicem. Ah! amores avolarunt: Una hora vix durarunt: Nunc m mm mm VT *$* c;i4 ).«* Nunc- in pcenis fempiternis Ac 'tormentis seviternis Clamo contra Judiceip. Omnes mundi voluptates Mille durent in setates. Hie momento compenfantur Nee duarum exequantur Horarum doloribus. Quicquid illic eft pcenarum Durum licet & -ainarum, Stiila non eft cruciatus Qualem pendo condemnarus His claufus carceribus. Sed heu fruftra difpurabo: Quicquid querar, aut, jaftabo : Dens fanitii non mutabit, Nee vis ulla fuperabit: Hoc ineluftabile. Fruftra voce lamentantis-' Fruftra queftus indignantis," Va£- vae legis contemptori: Vee vae Dei defertori: Vac vse lachrymabile ! \7"Eitem ore rabiofo V Vellem raorfu furiofo Games meas lacerare, Si fie poffem fariare Inflammatam rabiem* Sed quid fie incaflum certo? Nam quocunque me conveito Poena* Pcenas meas perennare 'Deus juber, nee fperare Ullam mails requiem. Vere fuit hoc perire Quum me dixi deperire: UBi peftus amor ccepit Imprudentem me decepit» Ibi torus perii. IJlae flammae quas nurrivi Quum amari concupivi Nirus edunr ut ultrices: Eheu quales amatrices! Ah! aeternum perii. Quondam bland£ vos Junones Nunc deteftor ur bufones: , O vos eflem execratus Quando prirnum film captatus Oculis illicibus. Eheu me fie dementaffe, Arque tantum deliraffe Uc carnis putrefcenri's Port rres dies putefcentis Tenerer amoribus. Forma? quondam blandiente% Modo vifix funt horrentes : Neque poffum tolerare Quas ardebam afpeftare Furens infaniffime. Jam non molles blandiuntur Nee blande circumplectuntur, Nam qtus ferat aoiplexari Quas m-m ( IS )■■■$ ,. Qiias hie flammis concremari Speftar flagrantiilim£. Mecum illse cruciantur Eifdem rogis inflarnmantur : Vellem quicquid hie flammarum Locus habet, id illarum Torreret praecordia. An fie poflem recreari Ec dolore relevari Inter ignes hos urentes Dum arderent hae gementes: Eheu quae folaria? Sed hie nihil nos folatur, Nulli poena mitigatur: Dolor acer intus fedens, Odiorum furor edens Nullum linquit gaudium. Nee acervus ingementum Lene facit hie Tarnentum. Neque multus ulularus Leves facit cruciatus Nee poenas dolentium. Ornnes iris cumulantur Atque pcenis afperantur Nemo poteft non dolere, Nullus poteft condolere, Vel folari focium. Ut dolores funt immanes, Furunt omnes utl canes: Mens oblita pietatis Inimica chadtatis Verfa eft in odium. Vermis M. Vermis intus edit, rodic Cor moerore furir, odit: Ignes hae^ent pertinaces, Ardent, urunt, nee edaces Flammas ullus temperate Dolor, luftus* ira furens, Caro vivens, ignis urens Ecce fimul copulantur Et in poenas aggerantur: Sic me Deus oderat^ Ergone qui me creavit, Ille poenis his ma&avit? Mei cur non eft dblitus? Sic non effem : nee invitus His teneret vinculis. Forfan fecit me dignatus: Vellem eflet indignatus, Vel me femper nefciviflet: Nunquam iftis inclufiffet Damnatum ergaftulis. Ah quid queror ? cilm amaret Me creavit ut bearet, Atque choris Angelorum Sociaret beatorum Dignatum confortio. Ipfe regna praeparavit, Et promiffis invitavit: Hunc amorem afpernatus Eheu nimis excaecatus Hoc damnor fupplicio. Vae aeterna negligenti, Vae vae mihi vae dementi; B C» mm* Ctir lie ergo deliravi Quando flulre permuravl Terrenis cceleftia. Ecquis error hue me duxk? Heu! phanrafma me feduxir. An hoc ego fum fecurus? Haeret lingua: refto mucus* Ipfa fum triftiria* Hie in poenis perdurabo, Me lamenris cruciabo: Deliftorum non oblirus Hoc farebor vel invirus* Mifer effe volui. Ipfa mens me reprehended Mille probra cum obtendet: Intus ilia me damnante Dicam voce lamentantes Felix effe nolui. «~ - ': fr Canticum III. Lamentantis perditam innocentiam. §. Unicus. r^ r Joiidam plus adolefcens vJLEram primis annis crefcen% Inter coetus puriores Arque choros caftiores Vivebam fan£tiffim$. Mores eranr ut modefti Sic fermones rune honefti: Quisquis fuir impudiciis, Munquam fuir is amicus : Amabam caftiffim^ Scd Sed 6 mifer dum mcautus Vivo liber atque lautus, Ecce blandk me captare, Sefe mihi fociare: Comes, delicatuli. Ego paulum demutari Atque vanis deleftari: Sic dum placet honeftare Atque jocis decertare Devinxere blanduli. Vultus laudant fpeciofos, Speftant & monftrant formofos; Peftus non ikris firmatum: Contra tela non armatum Molliverunt oculi. Cura ceflit caftitatis, Cepit amor voluptatis: Illi captum irretire, Ego fanfta feftidire Ut curas pueruIL Dumque dulce fit amari Atque belle converfari Suave fuit & amare -j Amantesque delegare Non feveris moribus* Linquo coetus ftn&iores Cum fequor licentiores, Dumque euro ne iim durus Non adverto quod impurus In his fio coetibus, Si quis pudor retinebat. Vel fi timov cohibebat. B a Uli ill V mm -.. & t 2° > ft IIIi metum removere Comi vultu deridere Religiofiffimum. Ubi coepi confentire, Atque nmul lafcivire. Tunc Sodales aflcntarl Grarulantes amplexari Velut urbaniflimum* Cum jDuderet me pudentewt Nee videri fat audentem, Amor amens me inceffit Et affli£tus ptidor ceffit: Vicit impudentia. Ego coecus implicari Vinclis novis alligari: Eheu mifer ferviebarn Cum infane geftiebam Lafciva licentia. Pro dolor I quod non licebat, Magno Deo difplicebat, Aufiis ego cogitare, Sciens volens perpetrare Extiltans flagitio. Et felicem me putabam, Cum me magls inquinabam: Nee voluptas irritata Fuit unquam fatiata Suo defiderio. Qua? farrago tunc amorum Perftrepebat effreenorum? Velut picis bulJientis Fuit aeftu* ferveicentis Maieiaois ignibus» -1 Sed 6 mifer quos doiores Ego fenfi? quos moerci.es Ego tuli, cum cupido Inftigaret, & formido Obftaret amoribus. Laera triftem me fecerunr, Fefta maeftum me liquertmt* Saepfc finis hie jocorum Fuit & merces ludorum Timor & moeftitia. Vix guftataefuayitates Fuerunt acerbitates: Iras, lites, atque rixas Quades furgunt inter lixas Ferebant convivia. Inter nugas tarn fallaces Inter rifus tarn mordaces Nunquam dulcis & amoent Vita fuit, ubi poena Comes individua. Modo livor me urebat Curisque mens aegrefcebat: Et nunc ardens diligebam Et immundus diffluebam Voluptate mutua. O me fi quis arguiffet, Vel errantem monuiffet: Forfan greffus reflexiffem Et ad verae rediiffem Pietatis femitas, Vani tamen funt hi queftufr Quos excufans edo moeftus: ^ Bj N6nn* I mm* Nonne bene me monenns JEr honefta fuadentis Rifi preces irritas.. Mente nimis infolente Ore fimul impudente Sprevi leges honeftatis r Et promiffa caftitatis Stultb rifi prcemia. Quiim me turpis volutabam. Et impurus inquinabam, Quanta feci murmurante Et incafsum relu&ante Intus confcientia? Quid incufem feducentes Et mahgrie blandientes? Culpa namque meae mortis Tota non eft haec conTortis^: Ego volens peril. Minas in me quis jaftavit? Aut quis pcenas intentavit^ Ego fponte deerravi Nee invitus declinavi. Ego fpontk peril. Ah! acnavi fie perire Inque flammas has venire. Ita corda ftupefeck, Atque fenfum labefecit Vita voluptaria? Deo jufte vindicante Et ad pesnam me damnante- Vinclis cogor alligatus Durc5 pati cruciatus Saevaque fupplicia* & C *3 ) 05 Canticum IV. Apoftrophe ejufdem damnati ad fedudtorem. §. Unicus, ET tu mens olim comeg Mensa mihi foeiatus Oinfelix mali fomes! Pares fubis cruciatus Hifdem in incendik Ecquis amor infpiravk Ut re mihi fociares? Jpfe daemon inftigavit, Ut me tuis foederares Voluptatum orgiis. Cafta fequens Inftiruta Via laetus ibam tuta Vitae mores purioris Eranr mihi fuavioris Nexus amicitiae. Erant ludi non nocentes Quales decent bonas mentejj, Sermo comis & jucundus Semper tamen verecundus Tetiax pudiciriae. Ubi primum te junxifti Bonae mentis fimulator* Innocentem corrupifti Impucjiqus adulator Irnpuris confiliis* Si amabas, cur fallebas Blandimentis delinituiu? B 4 Cm „ & ( *4 > ft vur amicus feducebas Et trahebas irretitum Tuis Jenociniis? Amor tuus an fidelis? Furor fuit hie crudelis: Quum ruebas in amplexuf # Velut anguis molles nexus Tendebas flagitii. Vellem magis me odifles, Et amores refpuenrem Inimicus peremifles Tali morte promerentem Coronam Martyrii, Eflem modo coronatus Confors regni beatorum: Nunc iit torris inflammatus In his faevis inferorum Lamentor incendiis. Vellem omties fcelerate Iftas flammas patereris: In re effent aggregate: Nam quid minus tu mereris Cuncftis his fiippliciis? O fi unus periifles Teque folum perdidiffes! Nam cur a te fafcinatus, Et, pro dolor! inquinatus Una tecum pereo? Ah! fi te nunquam vidiflem, Nunquam ego peccaviffem; 4 S^d peccavi te fuadente Verbo, fa&is praeeunte, Et nunc tecum ardeo. $ ( 25 ) & O fi eflem flamma furens Ut medullas tuas urens Te re meum proditorem, Et impurum corruptorem Tdrquerem crudelius! O! ignes ferventiores Et flammae rorrentiores Effent quibus cruciaris Et aeternum hie cremaris, Ut faevirent aerius. Ah! non fuit tibi fatis Si te coeno volutares! Furor fuit voluptatis Ut puros contaminares Immundis amoribns» Ergo caput execrandum Paenae tuae duplicentur: O fcelus abominandum ! Dolores multiplicentur /Eternis remporibuf. t H 9 Bj Pars J $& C 25 ) ^ Pars Secunda. HORRENDAM DAMNATORUM Sorteoi vitare cupiens, confugit Sodalis ad Mariam Deiparam. HUNC IMITARE It II falutl confulis Virginis fidef re committe: Canticum. I, Orat Sodalis pro fufceptione faa» §. I. Mater celfe majeftatis; Virgo decus fan&itaris^ Omnis plena gratia?/ Tui parens Creatoris Atque mei Salvatoris, Fons mifericordiar* Ecce gravi peccarorum Mole preirum, & malorum Noli me rejicere. Vide tibi fupplicantem Opem tiiam implorantem, Noli me defpicere, Scio quantum fum indignue Sed accedo non malignus Nee pravo confilio» Sed incenfus obfequendi Arque ribi ferviendi Pio defiderio, & ( *7 ) $£ Fretus tua pietate, Xnvitatus bonirate Egensque confilik Unum corde gero votum Opro ribi me devotum Tuisque obfequiis. Ecce tibi fi dignaris Fio fervus, nam voearis Verc mea Domina Magna mundi dominatrix Mei cordis imperarrix In me verte ltfmina. Sis Parrona tutelaris Advocara falvatoris Servo clemens humiii. Nunc agnofco me clientem 5 Praebe mihi te faventem Praebe manum fragili. Hoc eft corde jam firmatum> Si vis habes id juratum A re non deficiam. Ero tuus, & amori Tuo fidus, & honori Cafta fide ferviam. Quorquor mentes funt coeleft®! Erunt omnes mihi teftes Felicis propofiti. En me rotum tibi credo Laeta mente rotum dedo Cuftos efto debiti. Quicquid jubes flat praeftare 5 Quicquid vetas decUnare Quam vigilantiflimc, 71 1 N omen tuum honorabo Fa&o, verbis, & amabo Colens fideliffime. Nihil contra meditabor Sed nil magis deteftabor Quam quod tibi difplicer. Servo tuo fru£tuofum Eric, arque gloriofum, Ecquis contra judicet. Ergo tibi fe dedentem Tuse curse confidentem Servum ruum fufcipe* Vides quor & quam molefti Permant hoftes, & Infefti His, ut potes, eripe, ' ' ■ " ■ ■" ■ ' "HI ■■ ' ■III . . §•2. Sfve blanda fit fortuna Sive premat importuna, Firma me prasfidiis, Sive vexet violenrus Hoftis, feu fit fraudulentus. Juvabis auxiliis. Ne me fucus vanitatis, Vel dukedo voluntatis Incautum decipiat, Stella velut matutina Te lucente lux divina Nunquam me deficiat t Quamvis via fit obfcura Erit tamen mens fecura Si mihi prseluxeris. f pm < & > m Iter licet impeditum, Erit, fi vis, expeditum Si mihi praeluxeris* Quis hac via tenebrosa Stabit, atque falebrosa Sat firmo veftigio? Nifi firmes ambulantem Atque greflu vacillantem Materno auxilio. Nulli tutum eft viventi Nee eft bonum morienti Si tu Mater deferas* Nam quis arcet faevientem Hoftem, femper imminentem Si non ipfa conteras. Ope tua non munitus Et^ favore defticutus Vivit infeliciter. Quamvis potens fit & dives Inter omnes regni cives> Vivit infeliciter. Degat licet delicatus Clament omnes, eft beatus> Vivit infeliciter. Nemo nocet, omnes faventj Omnes ejus vitee cavent, Vivit infeliciter. Nullus metus ilium premit* Nullum cura diem demit, Vivit infeliciter. Nulla vexat aegritudo Nee triftis follicirudo, Vivit infeliciter. md s #xm ) m Longe 5 late dominaturj Et £ cun&is honoratur, Vivit infeliciter. Omnis a te dereli£tus> Cico cadet, & affli&us Peribit miferime. Non eft a quo fublevetur Nonne tandem morietur Hie infeliciffime ? Ergo precor per cruorem Tuse prolis, &amorem, Noli ime relinquere. Et per dulce nomen Matris> Et per dulce nomen Patris, Noli me deferere. Unum fac me de tuorum Quos tu regis eleftorum Felici familia.1 Tui quos fovent amores I Qui fequuntur tuos mores Tuaque veftigia. — — \Argo meum fcis amorem, V Tuum cur quaeram favorem ; Effe tuus ambiam. Vides quid mens mea fpe£let 5 Quid fit illud quod affe&et, Ecquid grande cupiam. Non me boni pereuntis Et poft diem vanefcenris Tenet deiiderium. Quicquid tib. Quicquid aulae iervientes Confe£lantur blandienres Non eft meurn prsemium, Sperent illi magiftratus Et fi placet principams, Illis non invideo. Aurum illis cumuletur, Et thefaurus acervetur, Non eft id quod aveo, Non me blandae voluptates Ducunt, nee fuavitates, Neque vita molliof. Errat ille quisquis credit Quod qui fe his totum dedit Vivat hie felicior. Vere non es his patrona, Neque norunt tua bona, Quotquot vanis inhiant, Non eft tale quod promittis Quod e Coelo fervis minis Si fideles ferviant, Nee id opto quod mortale Fluitj quamvis fit regale, Non eft quod defidero. Tu fcis quae me fpes fuccendir, Et quo curfus meus tendit Quo te amans properq, XJt eft tuaa poteftatis, Ita fit & pietatis Amantem perducere* Potes boni fontem vivum Atque puram lucem divum Si voles oftendere. XV .8 ( 32 )a® Ne qu s ctmor me deflectac Vel ad prava timor fle&ar Tu rne clemens dirige, N& quis flexus femitarum , Fallat vel error viarum Ipfa lumen porrige. Dum hie mala me circumdant Sciens unde fe afFundant Sis mihi folatio. Vires prscbe laboranti Succurrc pericliranti Dum fum in pxilio. Ceu fit vira perducenda Ceu fit morte finienda Promptum fer auxiliurn. Jesum qui de tribunali Judicabit immortali Fac mihi propitium. Mortis cum prement dolores Mihi Iqvqs fac terrores Tremendi judicih Manus tua me fiiftentet Si me hoftis forfan tentet Timore fupplicii. Fac ut vuku non irato Jesus tuus, fed placato Migrantem fufcipiat Et in regno beatorum Inrer choros ele£torum Clementer accipiat. Can- *L. •■■■« , - ( 33 )■ « Canticum II. Gratiarum adjp pro fufceptiqne fua. §■ I- Mater jDei ter beata, Virgo nunquam remerata, Flos honoris & candoris, Non oblita tui Maoris Amando me praevenng» Ecquid ego hoc amore Dignum gefli velfavore? En felicem mihi fortetn Vis ruorum me confortem, In me quidnam invenis ? Omnes cceli regiones> Angelorum legiones, Dei Matrem te teftantur 9 Nomen mum venerantur, Et curas pauperrimum. Arce cceli furprna degens, Et fiibje&a cun&a regens> Verb probas te Parentem Ejus qui terrens potentem Non fpernit miferrimiim, Mundo viles & abje&i, Te favente funt ele&i : Hoc exemplis eft firmatutn, Ut in templis decantatum, Et expert! vidimus» Quam potenter nos tutaris, Quam clementer confolaris. w in i Parres ■■P mm md $ (,34 ) % Patres noftri doeuerunt, Omnes gentes cognoverunt, Et nos ipfi cernimus. Emergences ex immundo Vitiorum imo funcTo, -Ope tuae pieratis Inrer choros caftitatis Vivunt nunc fan£liffim£. Multi prope defperati Et peccatis illigati, Te fenferunt miferantem, Et nunc tnanum liberantem Laudant feliciffime, Quotquot blandae voluptatis Blandimentis fuperatis Ad vexillum Jefu volant y Ut hi Deum caftk colant. Mater eos allicis. O quam multos vacillantes, Atque metu flu£iuantes Tuus firmat & inflammat Clemens Jefus qui hos amat Quos tu pia refpicis. Sed quam multi cecidifient > Et «ternum periiffent, Nifi manum porrexiffes ? Et labentes erexifles Materna dementia. Cur is inops duris preffus ? Et labore longo fefTus Memor tui refpiravit , Laflkm mentem recreavit Felici memoria. Quos e ( 35. )..& Qpos Jeibs inraminargs Sibi fervar & probaros : Hunc amorem permanentera Et favorem ram conftancera Tuae debenr gratia?. Et qui vi&a voluptate, Confervata caftitate, Coelo gaudent candidati, Tibi debent confervati Hunc fru&um laetitiae. Jesus pura fulgens luce Quo coeleftcs gaudent duce, Cum elegit te nutricem, Efle juflit & altricem San£H defiderii. Hoc mirandum quamvis verum Non negabit cor fyncerunij Amor tui fedens mente 3 Semen eft in diligence Coeleftis confilii. Deo fole coronata, Dei luce candidata, Cum oftendis hunc candorem. Tunc accendis & amorem, Qui te novit, diligit. Amat folem quo fplendefcis, Puram Iucem qua candefcis, Et amando ferenatur, Et ut amet contemplatur, ^ In te mentem dirigit. Ule decor virginalis Quo tu places, non eft taKs ^ g % Qualis £ Qualis niror cdmpti vultfe Vel mortalis oris cultus Iftis vifts oculis. Charitatis faii&itudo Caftitatis pulchritudo Hae funt mentis ornamentum Deo placens indumentum Afpe&andum Angelis, Sperhit mundi fimulacra Is cui placet forma facrai, Forma tuae fan£Ktatis Quodgue decus honeftatis Vultu tuo candicat. Non te novit, non afpexi% Decor tuus non allexit, Cujus nondum cor purgatum Vera luce colluftratum Amor Dei vendicat. N §•2. Efcit ille te amare Qui fe poteft oble£lere T>rrenis amoribu& Nee ab illo vis amari Qui fe finic incjuinari Inhoneftis moribus. Non eft tibi codo dams Vita mollis, delicatus Et jacens in vitiis. Non hie habet te nutriceni Quisquis putat fe felicem Mundanis deliciis. Qui- (37) fjk Quibus blanaae voluptatss Rident> arque vanitates Mella tua non guftarunt Nee lag mum hi libarunt, Mater fuaviflima. Qpamvis Virgo lis modefta Nee ulli regnes molefta Non es dulcis arroganti Nee es grata vanae genti, Virgo clemQntiftma. Te fuperbus non amabic Qui fe amat non laudabit, Nee qui magnum fefe ja&at* Solus parvus tecum tra&ac Dulgi cum fiducia. Neque cibi fervit ille Quisquis ajrdens curis mille Quaerit aurum vel argentuni Fallax vitae blandimentum.. Coccus ayaritft. Xui non & nr contqtnprorcs Pietatis ilhifores Neque mantes fimulatas Tueris, nee fceleratas Dignaris cuftodi3 ? Ubi cafto cQjdc cun£li ^ Simul viyunt Ejeo jun£ti Meus, dices > hk eft fcetu$> Meus erit ifts coetus, JUaec mea familia. Illos amasj illis faves, Bt, ut Mater pia> caves 3 3: Quibus quicquid elt carnale Sordet r & quod eft mortale Viles funt quifquilia?. 'Quotquo't coelis funt intend Neque r terra func contend > Sed hie Jesum fhfpirantes Hinc ad Deum feftinantes. Tuae funt deliciae. Inter nugas curiales Quibus gaudent hie mortales Non fentitur fuavitudo Tua, neque dulckudo Virginalis gaudiL Ubi filet fori rumor Ubi nullus mundi tumor Nee tumultus fragor tonat ? Hie tua vox dulcis fonat Vox veri folatiie Felix lite quisquis erit De quo dices meus erit,, Magnis Deus hunc ditabit Caeli donis> & vallabit Dulci providentiae Jesus tuus ilium ducet Qui de coelo juftis lucety Bonis fuis ilium beans Mundum cor in ipfa creans ^Superfusa gratia. Quid non.poteft hie fperare Ec a Deo impetrare Cui patrona potens aftas Meates dniiies juvans cartas -•' Favensque praefentia. IJhiamvis ille fit mendicus Atque mundo non amicus Ipfe tamen abundabit, t)eus ilium cumulabit, Omni cceli gratia. Fremat hoftis & minetur Mortem diram machinetur Ille vivet inoffenfus Quern tu fervas, & defenfus Tuo dans praefidio. Quamvis dura fint ferenda Ec acerba fuftinenda] Feret ille quern firmabis Vincet ille quern juvabis Ccelefti fiibfidio, Inimiei hth tendant Caffes fuos, & extendant. Laqueorum funes inter Explicatum erit iter Si tu Princeps duxeris» Gradu nunquam titubante Pede nufquam vacillante Montes ljcet per faxofos Sequemur, & confragofos , °Si dextram porrexeris. $> 3-, LOca licet fint infenfa, Sicut no&e folent densa, Ut fol clarus praefulgebis, Vel tit ftella praelucebis, Benigna clientibus; C 4 Et Et labore latigatos, Atque malis oneratos, Dulcis Mater reeretbis, Vino, la£te> focillabis, Undisque cceleftibus. Nos felices & beatos > Bona force fbrtunatos. Qui latemiis in tutela, Er meremur in fequela, Maoris fwteliffimse. Quod nes amas ficut nato^ Atque tibi coramendatos » Probant dona pietatis, Atque pignus charitatis, in nos pfopenfiflimae* Nos dignata hoc favore> Mentis orna xios candore, Fac fine mores innocentes^ San£titate praenitentes, Et cafta modeftia, Jesu nos gubernet amor,, Tui fimul regnet amor, Ke qua labes adhaerefcat» Sed in dies efflorefcat Vitae fan£Mmonia. Eccq Virgo quern vocaftt Atque tuis fociafti D ex tram mibi tuam tends Servatrkem te oitende Migrantis in exitu- Et orb is imperatricem Mihi fciaat adjutricem> Quotqnot cr (4* ) m Quotquot mala machmari Volcnt & iniidiari In angufto rranfiru. Qmnes turbas furiales Diifipare fola vales, Tc praefcnre contremifcent» Uti fumus evanefcent, Si tantum refpexeris, Ille judex orbi dams, Nobis ex te Marre natus, Noxas omnes relaxabic Atque tibi me donabir, Si me tuum dixeris*' Ergo Mater Salvatoris, Lux atque fpes viatoris> Noli tuum me negare Sfed clientis me dignare Ter beato nomine. Coram magno tribunali, Ubi cadent omnes mali, Te favente ftem fecurus* Labis atque noxae purus Tuo fub tutamine. Cui tc monftras effe Matrem* Se pradbebit Deus Patrem> Et hunc forte filiorum Munerabit beatorum, Ccelique divitiis. Cum diTfe&a vivens Matre, Vivet hie cum Deo Pa«re> Tuo nato fociams, Et seterni fatiatus Amom delicik C $ im md Hinc ad metam properantes, Ad seterna demigrantes, Te cognofcant adjutricem Unam efTe, quse felicem, Tuis paras exitum. Hoflem in nos involanrem, Mille caufas objeftantem Advocata refutabis, Et potenter vendicabis Omnem tibi dedituna* Hoftis inftet importunus Nee de miiltis cadet unus, Quos tu Mater pia regis, Et fub umbra manus tegis, Manus potentiffimae. Inter tuos numerati. Sunt a Deo tibi dati, Jesus illos confervabit, Sibi junger & beabit! Vita beatiffima, # , , HIJJ „ ; . i ..; = ■■ mte Canticum DE Protections B. Virginia §. Unicus. OQui Virginco te£lu$ praefidio ? Securus habitas alto refugio^ Quam felix latitas progulpericulb Matris fub umbraculis, Tu dices dorninae cceJeftis imperi^ Iti te perfugium falutis rcperi, Fiden- * C43 ) mi. . vFidentemque tibi fervum Julcipies, Et malis eripies. -. ] Hsec fpes fida pio client! dicitur, Hac defertanavisp*Sbfundo mergitur, Hac luce navigans dtrnifpefto radium, Ridebo naufragium. Necprobramemamnec linguas invidi, Non minax odium trucis & avidi : Cafles effugiam infidiantium, Rereque venantium. Ut gallina parens dumpulloscolligit, Maternas tremulis alas exporrigit, Sic tu diva poterts dum regis clypeo, Nullum hoftem timeo. Inter horrificas noftis filentia Atrasque tenebris fpe&ra minantia, Pergam intrepidus una te comite , Nullo fretus milite. Quamvis mille volent contorta jacula 5 InFeftique vibrent holies tot fpicula. Ut me refpicient pie follicitum > Sic & imperterritum. Nee fi terrifica doemon imagine, Egreflus inferum tetra voragine Minetur fubito cun&is exitium, Me videbit anxium. Inter contagia peftis indomitae, Inter pericula cladis infolitae, IUaefum proteges cin&um horrentibus Bine & illinc mortibus. Mille laeva cadent & d extra millia ' Siroul dena ruenc; inter haec praelia Duces .# ( 44 ). » • ,. J3iices mnoxium o prmceps coelmim* Virgo ribi deditum. Lsetus effbgiam inter rot funera; Cum luent impii patrata fcelera, Videbo rniferos ftrato« hoftilibus Hinc & incte cladibus. H«c eft poena, dicam > impiis debita? Sic caterva luet Deo non fubdita, Hie quern diva parens clientemlibes^ Qui lubens ohtemperat. Ergo mea falus meum praefidium* Tu me fufcipiens efto perfugium. Nam tecum habitans arce ceffiffima $ Sperno tutus infima, licet defaeviat hoftilis rabies, Invadat populos feva pernicies , Tuo me proteges in habitaculo, Velut propugnaculo. Monftra mille licet fe ferant obvia» E eaftris irruant denfata n$lia, Vincer hos impetus, vincetexercitu^ Omnis tibi fubditijs. Nemp£ tu dominans choris angelic^ Frasnos injicias turmis maleficis: Erunt, fi jufferis, tuse familiae, Cceleftes vigiliae. Per denfas Jatebras & f«Utus invios, Jnterque tenebras > omnes innoxios $)ucent aligeri , quos tuos dixeris> Et Mater amaveris. Te tutante , caput calcabunt afpidi^ ^Criidelesque feras pignpra tigxidis* Sjpir^n- «6 ( .4* ) * Spirantemque mmas araconem conteretit, Et leones atterenr. Nam ru magna Mater devoros FahitllOsi Servas nofle , die, tuos ut oculos , PrOmiffis animans , & clulcioribus His firmans fermonibus. Vos qui me colitis parentem filii ; Conjun&is animis fideles foci! > Quae vos certa manet merces acdpite, Et fecuri vivite. Quisquis crediderit meis pfaefklik, Et me coliierit piis obfequiis, Hie numen feiitiet fibi propiritim, Et ferens aUxilium-. Clim in vota meum nomen vocaverk 5 Rebus in afperis opem petierit, Benignis oculis clemens afpkiam, Et preces exaudiaru. Ilium periciilis potenter eximens, Prefsumque dubiis in bellis redimens 5 Sublimem faciam coeli muneribus , Et juftis honoribus. Me monftrante viam ad cocli gaudift Scandet ad gloriae celfa palaria, Vivet in regiis divorum fedibus, Annis non mortalibus. Spe&abit fiiperfim choros mirabiJes, wSternique regis vultus amabiles, Me fevente fuis videbit oculis, Sempit«rnis feculis* Paxs ^^^ a? ( 4« > # Pars Tertia. MUNDUS DEPINGITUR Agnosce, et fuge, £t ad bivium a^ernitatis ciim veneris? ne temere propera : fedfifte; quote conferas, fapientcr delibera. Confiderato demum inaequali morien- riuoi exitu : eum re vivere nb pigear, quern velles te mori. *$ ==» Canticum I. De defideriis 6c voiuptatibus mundanis. §. i. OQui vota mille foves, Fruftra vanis tu te moves I£his defideriis. Ardor urens non fedatur 5 Siris ardens non levamr Trafituris gaudiis. Aquas hauris, cum nivales> Vel fi rbibis pluviales, Sitis non extinguitur. Nee de fonte bibens puras Trifles corde pellis curas, Mens his nunquam pafciair, Mero fi vis impleads, Fluit hoc quo recrearis, Et eras rurfiam fities* Dies &■( 47 ) & Dies adeft epulans, Lauto cibo fatiaris, f Max redit efuries. Quicquid carnis fenfus capir, Brevis hora rotum rapit: Tale nihil fufficir. Senfus tuos, ut vis, mulce, Quicquid terra prober duice, Menrem nunquarn reficitv Qui purarur melitires ? S%>e velut abfynrhires Mordet quando bibitiir, Afpe£tanda pulchritudo, Vilis carnis mollirudo, Cum amatur, moritur. Quaeque placet hie dulcedo, Verte manum, fit putredo, Vides quid lamaveris. Hac confampta voluplate, Ilia feffus fatiate, Cernis quid optaveris. Vultus decor renidenris Inftar ignis it urentis Imo Terpens pe&ore- Vides femelj amor cepit: JsJi fopitur, edens repit Toto glifcens corpore. Hseret cordi lenis i&us Qculorum, & tu vi£his Ardefcis cupidine. Ignis vifu non fopitur, Ma$is fervet & nutritur Videndi libidine- Blarv ^^^^^■^W^H „, ;..& ( 48 )$ Blanclientis voces molles Quid funr ribi nifi folles Spiranres incendium ? Leves geftus, blandi rifus, Pradibatus format vifus, Scintillae func igniumu ; Jocus meadax adulanriim Perdit,<3c urit amantum Fallax obfequentia. Curiales lufus age, Quid funt, nifi figna, vagas Mentis, &infomnia? Hie amoris quis eft comes > Ubi talis adeft fomes, Et cupido pruriens. Non eft amor hie fyncerus, Uti non eft pudor Verus : Sed libido blandiens. ■ i k'n .wt— — »i ■ ■! . — «wi— Mim — me §. 2. MIlle modis, mille fignis Sed, heu ! faepe quam indignis Amores conglutinant. Blandae forma comitatis, Et mendacis voluptatis, Illigatos fafcinant. Quae virtutis hie origo, Ubi prima fcaturigo Lutulenta profluit? En qui calet amor primus, Quafi corde manans limus Quam immu«dus deftuit ? Paret Paf£t amor ciimlif Sad pruritus eft carittlk IrrtpUdici corporis. Nil eft ill &tftas libido* Er inflammara aUpidd Alietli dtfcoirk Nam quid mmt> quid ft<|tiUnfyri Qui fie amdnr, ob&quuntujr, jueuride conferitiunL Nonne tdtum eft pUdaiidtftii* Nonne totumeft iitendum, C^uiequid ilii , cupiunr» Sirriul agunt* iife Vid^tlt, Jocos mifcent, fitHul rident* Et hdneftine iftvicem. lit *timt& fe tefeimt) Non adv£rcit> dUem iriipeiltfntj lit p^dhiiidUiri votticem, Urius tifii e&ri btitliliair* Ah! ncm m*t> &d iitefttfct*, Blaridimentis fioxiis. -Mentis eaftas & itiea&as Ssepe vidi teb«ft£ti$ Mb jc^orunri fociis. SapieiitSs &pC*Vtftit Imd totos hds dvdriif UtfUS i^tiis ddilli fidria* iil&iris foftictlds NUrat atcjue fif ifiitadd V^tbi fl&u blifiduii. JVfedieati rd$ dddfiS £ Suive fragraris, &>ldf $!§ Piirt» fenftie vitiar, *< D aanHH Duice viuum delibatum - Dein large perpotatum "'. ; S6nfum cordis variat SaepS vbcis mollitudo, Atque vultjjs fuavirudo . Fuit fax libidinis. MolU" ftianu migi&iy Jgae$.jin adolevifti : .".' .;"." Pjairrimasqu^ cupidinfc. VuteasJmtQr & .afpeftus; Cripte BcetKfit negle&us <-^.;QjN£ nori;fi^int jacula, Et jptidpr intem^ratus JJrit & intamisatus ;, Inter, tot pericula; N0n eft iter hoc fan&orum, . Ubi fylva peccatorum , ^Nova Temper pullulate Unde fpiendor ca f ftitat/s > Unde nitor veritans \. Atque* virtus exulat, Hid Joannes air mahebis? . Manens; forfan & ftaerebig t ; Inter ^df'iltecebras,. Iter fenntj>^ Nttlli^uit /e^rai^itn, - p Int&r tanm fakbras. Longe fuge x mundus ardtef> Quotqudt amant, ipfbs oerdet^ Mis te flafnmis erx je. s Si mortis, tutus, ens? Inter flammas non ureris, Cito fugam arripe. Noa eft falus latis certa, Ubi f ftrages non incerra, .. Ubi plures pereunf. Cur f^ctaris morientes, Et ad c ima corruentes Un£e nunquam redeunt? Cur te la<9$nt fociornm Dulcps cc^tusy. & amorum Grata nugae pabula? Ehep , mifer an ignoras, Quo peft brevis vitse moras Haec te ttfahant vincula? En qui quondam colluferunt, PJammis quas non timuerunt \ Uruntur torr^ntibus. Et cubilis fociales, Dulcis menfae conviyaies HifHem ardent jgnibus, lite c&Ib nunc gaud ere t> Nee infernus liiinc tprreret Ni vidiffet focrum. BJandi vultus amatpruui - Excitariint inferorum Qu&m duransincendium? Nuncfe viderit, fed oderunt, Nunquam fe fie amaverunt < • Ut nunc ardent odiis. •Dj Nunc ■ il l — d£ is < st ) % xvtinc uterqtie dereftafij Sicur olim fuav&ri Suis iti deliciis. Heu in caelis exiiltarem Dicit tiiiiiSj & caiitsirem, M mks tbcius. Beteftandae ftiviiates, Execrarida* Volitates j Ah! cpM % fallacies; 1 Fruftril triftis tec !6*}&e!as Nulla juvat hie qnfer^Ii $ Mttiebil aecdriiitas. Spes beica* lioii eft vitae Stabit £taia* ctefitiite infelix aet&nifas, urn CANticuM IL 2& tte mauii mifcriis maKsque iririufnens i i. MUndus loiigfc, lat& patet, Sed hea diaintis ttalis feared Locus m miieria?. Fervent bella, fervent Iites* Juftos premunt atqiie inkes Infariae difcofrdiae, Sed pM ciiii£is eil kifeftum Malum yigfens & fiineftum Qtiod pee'eando ludittir. No&e, di£que peceamfcs, Sine jioxai vix fpiraimiis, Vk vel hora vivitur, T©t H **. Jpat delicta perperrantur, Quot momenta nunjerantur? O fortem miftrrimam! Qui fie vjvunc, fimul gaudenc, Simul rident, nil non audent, Q mentem ftulriflimam! Si quis Deo caftus placer , Vel quis infpns culpl vacer, Rifus eft & faiwla. Sannae, prqfera contorquentur^ In hunc linguae 4irigentur Vimftt$Eg fpi^la. San£tae leges carfo datefr Syrette jaeent 6c caleatae Dominance vieio. Umbra fallax honeftacis Nomen geric a?quitatis Regnant e naendaeit. JUus virtufis eft ia ore, §ed hae^ caret l$us amore, Cum pqft riummQS^U3eritur B Tuftum multi quum praecentant, j^omen folum hoc oftentanr, lucrum plus cjiligitur. Fides lucer, aunim luce?», Sed hoc long& plures ducet Ouod paJlore fafcinak Id quo tplendor opuin crefcti, Quo poreftas invalefcir, Bonum mundus ^ominat. D 3 Aft«s Alius, doli) fraudes te£tae Has funt attes miindo r^£tae Ifthsec fapientia/ Bonam mejtem fimulare,' : Intus iras ocGfuItare > Laudatur prudenria* Ut amicum mentiaris Mala corde moliarisy Domi, fbris difciair. Matam bono cbmpenfare, Hog eft ajunt dslirare: Qui fie vivir, fpernitur Ecquid boni poteft effe Ubi boms decepifi^, Hoc putatur gloria* Ubi laefum peperciffey Inimicuni dilexifle> Hoc eft; ignomihiai Ecquis modus eft malorum Vel quee reftat fpes bonortim^ Ubi fcelus colirur? Honos y "eheii I quam indignis Hie habetur, & malignis Quam injufte redditur?' Ah! non orbis Tunc magnates Vt nee urbis funt primates Quicunque juftiffimio Primas , Kep& dignitates, Atque fumrnas potentates Teuenr iniquiiliml Hie fafa. & (55) O Hie qui vivit opulenms, Nonne fuit fraudulentus, ' '" : Fideique perditor ? ' - • ** Hoc farentur boni Gives, Fuit nocens fa£lus drye§, Arque jufti prodiror; Quicquid agit, id colorat Hie dolofus & decOrat ■ Praerextu juftitise. Lickt grande fit deli&uni * " Hoc defendet nomen fiftum %Z Virrutis & gloriae. §. 2/ • ; v3 HEu quam turpes voluntatis Mundi tegunt honejffates' Atque fimulatiQ ? ' * Si cor edit virus la tens Ecquid juvat foris patens Fallax oftentatio? Stulte ] credis , es beatiis Qui quum vivis honbratu% Turgefcis honoribiis? An non magis es infenus,.' Cum videris tibi Fanus r Intus ardens febribus? Glorieris honoratus,' Si tu manes inquinatus, Degis infelicior. . ' Quando potes quod vis mal&r Vulnus non fentis lethale, * Sic vivis miferior. P 4 Eheu ■ ■ i mi i m i i ii i ii j i jM i i iii Pieu! menttnj qu^ libido t)ira vexat, 5c supido> Am*'? C}«ckJ inquinat? An merer felki^tem Qui nil qifi vanitatem Atquf feelus ferniqgr? Quisquis ainis h^ftt mores, Quanjvis wa £m® ioloves i&bfora inftnii Nullah D^i t imws iras Quanta peseaSi Wn§ ddiras, Iftl putmis g^udia. Quas <®$f*o, t^ egec^vit Scqi|is $rmr Gq ^rfeavir, \Jt h%Q bom duceres? Et qu6 plures properare , Per fas, nefas, ^Qnrars Vides, QQ tenderer ? Semper fuit mjmerofai tJri nunc §ft 9&pj[Q& Turba per^nuum. Ah! tarn tml$Q$ ftp pswe* Neque ta$i§o v}$ exire Vw awri«atiuiQ<. Quicquid fpeft^nt ?ft morale, Et hoc |J1|§ §ft V^tp9| Quando i^agui penditur, Jtfoc iq malis dfploranaqmi Kirande nimis & nefandum Quod £)ei|§ cQntf rnoiwr. Inter «k. Inter muqdi tot errores, JEc confafos lilc runiores, Dfyrn ?9qijis Sfticliat? Ubi tmfl ^rount l^lus/ ^o£ie die turban| Iu civitatis ^lagn* cives faffims Miile pemnt; artibus ?• Aurum Ibrftn & argentum Quaer|c ille nmrimentum Plw fifis ignibus. Vplup^atijni funt fom^nta, Quae rn|ni#ranr aliraenta (f^aoi$ ardpribus. Ille loqum dignitaris Ambit atque poreiftatis Tfem ir\yiflis aemulis., Amat ifte gj[wiari \ Jnter magnos nojmlnari Mtelfts «jin&us faniulis, Maudes qaptei h honor es, yt yepaitur hie ^mores, Omn&que d^icias. $umma multis ©ft votorum Atque finis tft Jaborum Difar* ftmilias. Pi Non ^ A ^ M c - 58 > a Is on iectanrur-iirmae pacig Vera hona, fed ibgacis- Fortune lulibria. Cunfta fliiiintj-elabunturj' Ubi primfyn ori&ntur> Solvuntur tie-foninia. r - ,..i-3*. .. :;..'. •' jOdo ridQnc^&iJactantmr, L Modo gen^tiat &.turbantur Dies ornnxs iaqaies. * . O qudrn dur4$ sytris fervent? Uc acquiranr, y el ,- ut i fe vent ? 3 Quid noa verfaiit milties* Nova femper cupientQSj . : Laffantur ut tetaiente^: *; \ \ Noa quiefcunr. noftib\js 9 Velinu, nolinr, verberantur, Quicquid agant, flagellaatur Sufpenik .timpribqs, Quantae curse, quam morckces Cdrde gerunt,. .& t&naces, . . . . N? quod habent, pqreif. Sed incaflBOi, fatigancur) . .; Atque triftes niaeQr^nrur,: Oporf^c. nti pereat . * Quad in tsixjs homo quaeris, Perir illud, aut tu peris; *i Quis homo ,non morion: ? Et i*. • & e 59 .> s i Et priufquam moriatis, Votis tuis perfruaris^ Totum tihi rollirur. Modo pauper /:madd dives/' Forftn inter tuos vives'; Sed feinper folIicituSo Saep& vidi diriores - \ Quurn vix eflent ; ftnioris, - Periiffe ftmditus. v Magna cernis huncfperaritenv Mox advertis defperanremV Minantenaufragio» -"\ Qui fiorebat bpulehtus Jacet mode; lumleqtus . Non procul , fervitk^ • " Qui fublimis confidebat» Ruit quando nil timebat ,; Cafu miferabili. Saepe dies triumphales - finiuntur ut feral es ' Queftu lamentabiii' * ' En huicTorrenr gmufew ' " v Jplebs ignara, mox mirarur j gt ridef depofitmn; . Speftat vilem & jacenrem Mmis olim praeporentem Arque bellis inclytut^ Sic humana; variamr Sors in dies: his-niutatur *i& Yiciflxtudiaifew» • ! ■■'••> • - >9 K +& v A* & L 6Q > * Admonerirur his morrales^ N& ie purent ininiarVale$/ Effet, mpf 8 ludct cqensT Finjunruf gaudia. Sed poft Ittdbs votaptatisj Et pofl fiapp vioftaris 1 Vera '&^i^ejidia. Null! <3?in jfuat honoris, NuilJi ppft! hsp? fuix^ amores: JR?jp^eat fopplicia. Uno fdix hie pippemq S^mpi^rjiq ppf| * tprti^mo Eheu F mifer^ ple&irur. Quod npn long! dijrac mora Vel nee ijng Im&nf $ haii Sine JSne luitur. *i j~~- m •!.-> ■ ft (^ANTIcyM IB^ Bivium ^ternitati$Vlatt & ar&^ vi*o t r*r A H ^p$p$ Wfii^ v$gari$ 3 4 -X Aiqi»c. "{eyes ^fe&aaris M^a spgfSt ^^a- Dum anjpres QJ£cyf*f£atJ\ Vam tenant* & c^Varana foclimi^ ad infima ? Ehc* i*. Eheu! psCcis 6 miiella. Quod H^c vita fit fykUi Diim his niigis teritur: Im6 ittagfe fit ihaibrutTi Ver& parens aetferhorum QftiiM fie Illikfe diicUiih Foi-s de ptotafc fbrtuhalata Viani tenefis celfebritfam % Ndfeili Freqiifentia ? Quid te juvatit jprafetintes Mille* fcjiiarida pferfetoiites , ,Dliciiiit M fupplkiat Ecquid jttbdfcft toiliitaruS Si rrahit ad criiciatus. Pet vias rnkjiiltiafc Eccur atria* fie: ttme Non te VidSs {tfbpfeiire Ad iociitti friiferise? Igiioras qilbd via lard Et & itiiiltis freqerirata Via fir interiHk Non te fellah! hare aiticeftai Vide qua* fit fcimtem poena, Quis fequatUr exirusL Saep*S viae fcxioris; Vt ItixUs Kcentioris* Finis eft tritium, Muridi via gradienfces, Ad imnMfie ftefcientes* Etltif pracipttiiint Spe£te ffiM tat beatos* Quod audifti rtommatoSj Mille virum lirerk i * Y ft «< ^-) 0- EcCe turba numerofa, , Via ciirr ens Q>aciosa , . arflatqr in inferis. Ibi difcunt ingenientes , , Quonam diK^r .hic^identesj Effufa liperitia. Inquieti conqueruntur ■,■ Quod seterni cou&timunta? * : • Garceris anguftia. Npnc -o coeca non expendis> Qadntav via lata tendis, -r i Quo aire praecipitas? Qiiotquoj: illud iter Jegunc, Licet laeri dies degunt, *« Mortis tenent femitaSo Ipfa $iHi fors blandiris , Neque > credo, ; tu mentiris .., c . , Dieeas, fequor divite& Sequor. rnagnos & poteates, Honoi;atos> & prudentes, ... Sqquoi: fortes milker Sequor mores, ufitatos, . Kfcc in aulis teprobatos, -,\ „ Vbi huth ^vivitur. Ubi diil ce fit ainare, , ,. Et vicifflm honeftare, - , Ubi femper luditun Sequor, iSTefcis quod felicio^em Nttlli d&turfctergere* tM pejrg&is nOii bffehdis Et ad verani viarii t^ridis > Tt^u hdli deffe&ere, En in ccelis cOrbhati Noniie tibi furit beati Veris pleiii gaudiis* Orfities Deo dbiiipTacente | Gauderit pads Sp&lentae, ^ternis aivitiis* Nihil titfbat exultante^ Inde protul lameritantes* Chiidquid illaitabile,, Teneat i3 qitod amaverunt* Die ^ ftofte qli^fiverunt, Ottkqtiid eft amabik. Ibi jviflri fttiit hoiibres, Ibi cafti fimt affiles* Pttfts digiii mghtibuSo Ndfi efl qiii riOft hoiioretlir * iSWe qugmDeus ftoh dignetur MeritiS hdtioribus. Ntiillis ibl tiiiibr mali: VitS vivtirit irrtffiOrtali* Vicl fecuriffimi No* noil vetiit impoj-ftiiia, Adeft illis dies una* Dies jticuiidiilinii6 $3 trft ) & , Ed quod p*itas iter ifti Tenueruht> quos audifti Haec habere prsemia? Nullus venit mblliore Via neque laciore Ad regna cceleftia. Scis quod \\lxs lex fevera Korma fuir, 6c auikra Vita Temper placuit. JYfundi nos liberioris Et in dies rurpioris , Quando non diiplicuic? Illi qu&us fuir ciira Mentis piira?, Temper dura fcreetuiere mollibus. tpfi ccetus delicatos Horrebant iat inquinatos Vitiorum fordibus. Non de nummis aeervandi£> Aur de gazis cumulandis Fuerunc folliciti. Namque regna beatoruirt Sedes illas Aogelorum Quis promifk diviti ? Mundi , luxvis ihlblentis Et fa-ffus fiiperbientis Conculcarunt pec)ibu& Quam fuerunr opulenti, Quarn vixerunt hie conrenri Paiiperrimis veftibusf . % ( « )-.'« Nil tra&arunt temporals, Nil inane , nil carnale , Sed cadi commercial. Ecce votis perfrmintur Ec setermim potiunrur Plena Dei gaudia. En diverfos cernis finfes Vide tandem quo declines Qubfuim for tern cupia& Vita tramit hsec mottalis, ^ Cuique dies flat fatalis: Oportet ut finias. S.cis quod debes hinc migrare> Vide quid poflis fperare^ In quern locum tranfeas*. Quum terrenas linques -sedes* In coeleftes ibis fedes Vel inferni caveas. Antra funt hie ultikn-rfim. Poenas luas larrtentanrum Sortemque rnifemmatXL Ibi bonis abundances Agunt, fefta celebrantes, Vitam beariffimam. Canticum IVw Quis fenfus mundani morfentis* cum tx- piraturo crucifixus bfFeretur ? §: « LJoMo quisquis Deo natum* Tui caufa morti datum Credis* nequfr tliligia Poft Poit accepra virae bona, Er promifla coeli dona, Duro corde negligis. Vide fis quod non amanri, Jesus dicir: expiranti Vide quid objicier. Si non amas diligenrem Pro re dira parienrern Vide quid re faciei Voles ilium mifereri Pio vulru re rueri Quern fanus defpexeris? Nunquid non oblivifcerur ? Imb magis irafcerur Quern nunquam dilexeris? Putas eric rune folamen Er doloris medieamen Sacri cruor lareris? Te languenrem recreabir Er pavenrem confirmabir Sanguis hujus vulneris? M&nus Jesu perfbraras Pro re clavis rerebratas Qui fronre refpieies? O ingrate! Salvarori Quid huic dices amarori Nonne fpc deficies? An ru pedes ample&eris Fixos cruci? non mereris Tarn duke folariuni. Ea An • 4 68 ) $ Ait patebit conremtori Et amoris defertori, Hoc .ntfum perfugiuiii? Caput fpinis coronatum> Ttii causa crtientatum Vivo manans fanguihe. Noil dignatus adorare Si tu voles falutare . Quo vocabis nomine? Vulfus Jesu reverendos Tibi vcre tunc trerriendds Quo fpe&abis oculo? Ail OS fbntem veritatis Et verse fiiavitatis Salutabis ofculo? Jioc a facro dredis ore (Hoc indignus es favore) Vox fonabit gratiae? Poft reje&as invitantis Dulces voces & amafltis Quae {pes erit veniae? An tu fperas qtlod cruenta Quae ru vides lie extenta Jesus dabit brachia? An "hoc unquam tu fperabis? Et in ilia te ja&abis Quanam corifidentia? [e$u forfan inclamabis ied tu vide quam fperabis Opem ipreti nominls? i Com* CompeJJabis Redemptorem? Sed te dicet contemptorem Pretioii fanguirriSe Nullo lickt accuftnte Nullo fcelus exprob^ante Forte dices, perii! Fors jacebis obduratqs Et abibis obftinams Diceris: ecce perii! Fcce vitae fontes patent Atque rivis plenis icatent Sacra Jesu vulnera. Inde tamen te diverts Ad fe mentem totam vertanc Perpetrara fcelera. Qui fpe multa te Ja&abat Vt peccares concitabat Tua velans lumuuu Hoftis acer objc£tabit Ipfe coram numerabit Cun&a vita? crimiaa. Qiiseque mortis hora vigec Haec fagittis te configet Rea eonfciQntia. Utl vindex perfequetu? Et immittis ulcifeetur Urgente juftitia. Q I a.. Uid li Jesus cruce pendens I Atque fixas manus tendens Jndignans improperet? E 3 Qui4 A .,M ■( 70.). n. Quid u janrjam monturuni A3 tribunal migraturum Verbis litis verberer? Ecce Regem me coelorum Pro falure perditorum Affixum paribulo. Afpexifti te amantem Ec .hsec dira tolerantem Pro te vili famulo. Blandis verbis te vocavi Et promi/fis mvitavi Monens amantiffime^ Egi dein ut terrerern Et tirnorem continerem Minans feverifEm&, Sed tu corde pertinact Sicut ore contumaci Dixifti: non ferviara Mens efle noluifti Tuus effe maluifti Nunc quid tibi faciam? Et fi tibi te permitto Op em meam nee pr6mitto> Tuis vinces viribus? Hoftes adfunr, inftanr, frem&nr* Urgent, furunt, fauces premunr* Et jam terunt dentibus. Modo jaces moribundus: Alms patet & profundus Tetris orcus faucibus, Jam jam peccatis te conftn&um Illi fenent dereli£tum> His te folve funibus. Quando mei vox dqloris Non tq mo vkj nee amoris Duicis inviratio, Non me tenet morientis Mem mortis horrefeentis Ulla miferatio. Exi mifer ad Jamenta Ubi manent te tormenta Et triftis seternitas. Ibi poena non ceflabir Atque tecum perdurabit Infelix aeternitas. Ecquis erit cordis languor Pavefa£te mentis angor Si has voces audies? Nee tu jufte conquereris Cum a Jesu deferens Quern fprevifti millies^ Haec 11 non vis experiri Et fi mavis exaudirF Mortis in anguftiis, Jesum coelis ad nos mifliim Ama cruci pro te fixum Intimis praecordiis. An non potes hunc amare Qui nil amat quam fervarc Et ut vivas moritur? E4 Vt ■■ rT ft < n > m yt tu vivas asternorum Inter choros Angeloruiri^ Spinis,. clavis £g£tu& Ipfum cordi tomm conde* Vcl te fi mavis abfcomde Sacris in vulneribu& Ibi mundo moxierisj Dm vivena orieris. Regnis in cceleftibus, ♦fcg 1 i , ,&. Ca&ticum V, Rcligipfi pi£ & cum fiduci* mprknti^ §. Unjcus. Yesu boi^fc mi creator? JlEcce jacct quern creafti: O tu Patsr o falvstpr, Ecce languet quQm fervafli Emptum magnq p^tio^ Quern nqjnc vides mori^nten^ A& te cupit hinc tranfire* Quern tu dies finientem Cernis, ardst yt ^xijre Poffit hoc exilio. Ecquid ilium hiq morecur? Aut a via quid refle<3at? Ipfe feis quod afpernetmr Quicquid in terrjs obIe£la^ Ubi fluTunt omnia,. AM AM & ( t } P An! quis amat me tardare^ Ubi nulla requies; Si re novk praeparare Sedes, ubi cerra quies\> Ubi vera gaudia. Jesij tu fcis quid amavi Prima fervens in ' juvenca: Jllud unum affe&avi Spernens mundi blandimenrsj, ' Vt re fblum ftquerer k Vt audivi quod vocares> Sum fecutus invirantem: Ubi fcivi quod arnares, Quaefivi re amantem, Ur amanee fruerer. Hoc amore inflammatus Sprevi quiequid hie nitebat : Sum conftanter afpernams Quiequid in mundo placebar: Unum Jesum volui. Quiequid mundus haber grande* Quo bearum fe ja£kbat, Nunquam pluris feci glande: Mihi quiequid oftenrabat Ulud omne refj3uL Quamvis anni deftuxiffent Inter molles voluptates, Er me mei fufpexiffenc Inter primos & magnates; Jam hsec effent fomuk, e* hkk ^ ™-« Licet omnes collegi/Iem Gazas ami vel argent! : Quamvis ^rcas implevilTem^ Quid affferreat mqrxenti ; Praeter mentis tag dia ? Armis ter quater millenis Si vixifl^mfortunarusj Nonne velut a&is fcenis Mifer eflem jam nudarus Mundi cun&s opibuS? Non fie te#o fub augufto Jacens gaudet opulenms: Sicut ego fiib angufto Modq mori fura contentus P^opinquans coeleftibus* Multi rerum dominantes, Quum inftaret meta vitas, Optaverunt fufpirantes Pii fortern, "C^ibfeae, yel mortem Alexii, Ecquis jam jam tranfiturus Alto gaudet dominatu ; Quis non mallet moriturus Commutato magiftram Tranfityrn Xaverii? O mors quam es illi dura, Qui teir^nis abundavit! Samper venis immatura Illi qui nil comparavk Quod migrant! masteat. Quant ( 75 ) Quam eft dulce morirur'Q Nil rerrenum amavifle! Quam fuave tranfitura . Illud unum quaefivifte Quod femper.poflideat. Cm crux Jesu fuir cara Putat ille duke mori: Non eft ifli mors amara Qui concellic fe amori > Quo fe vidir redimi, Amar mortem imminencem Jesu gaudens propinquante: Ubi fentit venientem UIq tetus maruranre Scit fe malis eximi, Cura vitre caftioris Menti comes innocenti, Legis amor arftioris Preebent omni morienti Secura fojatia. Levac omnes nunc moerores Dura pro te pertuliffe, Crucem tuam & dolores ? O mi Jesu, coluifle Fideli memoria* hiam dele£tat latuiffe Mundi turbas ignorantem? Ec in cella quieviffe Vias cadi mediranrem Quanta nunc fecuri^as! Coii4 jugo fiibjeciffe Dura? Jcgis & auftprae ? Neque mecu recefliffe Vitae rriftjs & feverae, ©quanta tfanquillitas f Non me pores ignorare Quen\ hac vefte decorafti; Neque pores non amarQ Quern tu tibi confecrafti Ifto donans habitu: Ergo manum da victriceiiq &a te mihi proper^nti ; Et cum hofte degertanti Pe^tram tende fervatricem In extremo ffnritu. Tuam qrucem circumple&Qjp Mi ferv^ror te adoraps Supplicantis more plorans: Hoc amplexu quam dele&orj In hoc lubens morion G doloris lenimeptum Dulce pignus charir^tisj Felix fpcs aeternitatis, Banse mentis fymaaentum»; Tibi fixijs n\orior. Semper mihi cordi fuic Plagas tuas conr^mplari, Er amanter ofcuiari Fox«es unde vita fluit §®$k Saepe mecum decantabam, qiiam rnihi falutare His in plagis habitare! Hie morabor, exclamaban*. In locis tutiitimis. Pedes tuos jtsu Chrifte Ore lambens verecundo 7 Mentis omn^s labes mundo> Vt me purum manus iftae Migrantem fufcipiant* Et hae dulcGs cicanices Tua? tettes pietatis Et arternae verkatis, Spei mese fint altrices, Sperantem reficiarit Da te mihi fufceptorern Sicut verbo ptomififti, Atque tuis praebuifti; Tfc fidelem defenfcrem Hoc agonis tempore, Nb confundas diligentem: Vivit ipfe fi exaudis: Tuaj viv£t memor Jaudis Si tu fcrvas confidentem Ifto crucis pignore, Vota mea nb fruftreris, Kb rubore fim fiiffufus Quafi mea fpe delufu$> Iter meum nk moreris, Aman5 ad te venio. Sea . ■ fc ( 78 ) & Scis quo meus amor tendat, Cujus vultus adrnirari Perat >• atque conremplari : Mihi Deus fe oftenclat Habebo quod cupiq **= F I N I S. Errata =j* Pag. 9. Iinea3.fecai*at /*££•• cceca- rat P.. 15. 1. 11. Nitus /*g*: Intus P. 19. I, 19. feftidire /*g*; faftidire P. 27. 1. i4.faIvatoris/^:falutaris P. 43. J. 13. regis /^: regis P. 47. 1. i^.voluplate/^; volup- cate* I » 9 ■^^Ss^^ 6^ ipQum nisppAorumpesertum. et ahjn'd,., •'/.. nun O/r-. a 'Vdji',,,,, , . .^«.VC^ieu ttfishabitJ Toparch* U wr «. o2U*« ^] , «M Jn terra fW / /o, llanos JW, ma ^ Mrf*, mapu I tonus fn9c >unt stabiles «c fi» necfermi ?lfferunt , C( £, J QC ' lispanorum- ast intra mantes, am Andes, la Cordillera et J] r c "ocantur, Jn2i se?em stabilem non habent, sed uaai fycum mutant au'oh . 'OpostuUt necesfitas, s i nempe deficient ,cl liana /oco L fecon r«. neaue a/tfer contra «stum So/n, out aeris inclement^, au e ^^SuklS"" TVs "j* ,£w " w* r '«* / /a LorreCumz / ac ) montes JtnJes cdtis siqnis noTo nempe , , Meatmedlic pernoda.fi, et K me ibi msZper ^ocsfe pro Lu™ > Lumaue dij fades altisfimi^ue nwntes mtermeDn iter efhciant multi lonnius a-udm i notan nodlt idcirco distant ice la™, + > c 1 Y i y